Teodor Ruzveltdan Jo Baydengaça – AQŞning eng yoş va eng keksa prezidentlari haqida
|22:20 / 11.09.202415 46011 min
AQŞ tarixida 45 nafar şaxs prezidentlik qilgan. Ular orasida eng yoşi - Teodor Ruzvelt, eng keksasi - amaldagi prezident Jo Bayden. Mabodo noyabr oyida ötkaziladigan saylovda Donald Tramp ğalaba qozonsa, Jo Baydenning rekordini yangilaydi.
Foto: alamy.comFoto: alamy.com
2016 yil 8 noyabr kuni AQŞda navbatdagi prezidentlik saylovi bölib ötdi. Unda Respublikaçilar partiyasi vakili Donald Tramp Demokratik partiya vakili Hillari Klintonni ortda qoldirib mamlakat prezidenti böldi.
Öşa saylovda Tramp AQŞ tarixidagi ikkinçi eng keksa prezident bölgandi. 1946 yil 14 iyunda tuğilgan Tramp saylovda ğalaba qozongan kuni 70 yoş 5 oylik edi.
Ungaça Amerikada faqat Ronald Reygan 73 yoşida prezident bölgan: bu yoşida u ikkinçi muddat uçun ötkazilgan saylovlarda ğalaba qozongan.
Biroq 2021 yilgi saylovda Reyganning rekordi yangilandi. Bu safar Trampdan tört yoş katta bölgan demokratlar vakili Jo Bayden salkam 78 yoşida AQŞ prezidenti etib saylandi.
Agar Bayden 2024 yil ötkaziladigan saylovda öz nomzodini qaytarib olmaganida va ğalaba qozonganida rekord yangilanardi – qariyb 82 yoşli qariya AQŞ prezidenti bölardi.
Endi Tramp Kamala Harris bilan raqobatlaşyapti. Agar u ğalaba qozonsa, Baydenning rekordini yangilaydi va 78 yoş 5 oyligida AQŞ prezidenti böladi.
Quyida AQŞni şu paytgaça boşqargan eng keksa prezidentlar haqida ma’lumot beramiz.
Foto: shutterstock.com
10. Jon Adams – prezidentlikka 61 yoşda saylangan
1796 yil 4 noyabrdan 7 dekabrgaça AQŞda navbatdagi prezidentlik saylovlari ötkaziladi. Unda Federalçilar vakili Jon Adams Demokratik-respublikaçilar vakili Tomas Jyefferson özaro raqobatlaşadi.
Yakunda Adams ğalaba qozonadi va AQŞning 2-prezidentiga aylanadi. Öşanda u 61 yoşda edi.
Foto: alamy.com
9. Endryu Jyekson – prezidentlikka 61 yoşda saylangan
AQŞda 1828 yil 31 oktyabrdan 2 dekabrgaça ötkazilgan prezidentlik saylovlarida Demokratik partiya vakili Endryu Jyekson va Milliy respublikaçilar partiyasi vakili Jon Kuinsi Adams özaro raqobatlaşadi.
Saylovda Endryu Jyekson ğalaba qozonadi va Jon Adamsning natijasini takrorlab, 61 yoşida AQŞning 7-prezidenti etib saylanadi.
Mavzuga oid
Ma’lumot uçun, 20 dollarlik pulga Endryu Jyeksonning surati tuşirilgan.
8. Duayt Eyzenxauer – prezidentlikka 62 yoşda saylangan
1952 yil 4 noyabr kuni ötkazilgan saylovda Respublikaçilar vakili Duayt Eyzenxauer va Demokratlar vakili Edlay Stivenson özaro bellaşadi.
Saylovda Duayt Eyzenxauer ğalaba qozonadi. U öşanda Jon Adams va Endryu Jyeksonning natijasini yangilab, 62 yoşida AQŞning 34-prezidenti etib saylanadi.
7. Zakari Teylor – prezidentlikka 64 yoşda saylangan
1848 yil 7 noyabr kuni AQŞda navbatdagi prezidentlik saylovi ötkaziladi. Bu safar uç nomzod – Viglar partiyasidan Zakari Teylor, Demokratik partiyadan Lyuis Kass va Ozod yer partiyasidan Martin Van Byuren özaro raqobatlaşadi.
Saylovda Martin Van Byuren umuman ovoz ololmaydi. Lyuis Kass bilan bilan raqobatda 64 yoşli Zakari Teylor ğolib çiqadi.
Ota-bola Buşlar
6. Jorj Buş (kattasi) – prezidentlikka 64 yoşda saylangan
1988 yil 8 noyabr kuni AQŞda ötkazilgan navbatdagi prezidentlik saylovida Respublikaçilar vakili Jorj Buş va Demokratlar vakili Maykl Dukakis özaro raqobatlaşadi.
Saylovda 64 yoşli töliq ismi Jorj Gerbert Uoker Buş bölgan “Katta Buş” ğalaba qozonadi va AQŞning 41 prezidentiga aylanadi.
5. Jyeyms Byukenen – prezidentlikka 65 yoşda saylangan
1856 yil 4 noyabrdagi prezidentlik saylovida Demokratik partiya vakili Jyeyms Byukenen, Respublikaçilar partiyasi vakili Jon Fremont, Viglar partiyasi vakili Millard Fillmor özaro raqobatlaşadi.
Saylovda eng köp ovoz olgan 65 yoşli Jyeyms Byukenen ğalaba qozonadi va AQŞning 15-prezidenti etib saylanadi.
4. Uilyam Harrison – prezidentlikka 67 yoşda saylangan
1840 yilgi saylovlarda Viglar partiyasidan Uilyam Henri Harrison va Demokratlardan Martin Van Byuren raqobatida 67 yoşli Uilyam ğalaba qozonadi.
Taasufki Harrison bor-yöği bir oy prezidentlik qiladi va bu davrni ham betoblik bilan ötkazadi. Söng vafot etadi.
Gap şundaki, Harrison qasamyod qilgan 1841 yil 4 mart kuni havo juda sovuq böladi. Bir neça soat töxtovsiz matn öqigan Harrison qattiq şamollaydi va bir oy betob bölib yotib, 4 aprel kuni vafot etadi.
3. Donald Tramp – prezidentlikka 70 yoşda saylangan
2016 yil 8 noyabr kuni ötkazilgan saylovda Respublikaçilar vakili Donald Tramp Demokratlar vakili Hillari Klintonni yutib çiqdi.
Hillari AQŞning 42-prezidenti Bill Klintonning rafiqasi bölib, saylov arafasigaça Trampdan oldinda ketayotgandi. Biroq asosiy saylovga bir neça kun qolganda Markaziy Razvedka boşqarmasi ijtimoiy tarmoqlarning birida uning nomiga yaşirinça sahifa oçilganini ma’lum qildi.
Şundan söng saylovda keskin buriliş yuz berdi va 70 yoşli milliarder Tramp ğalaba qozondi. Oradan tört yil ötgaç 74 yoşli Tramp ikkinçi muddat uçun öz nomzodini qöydi, biroq u özidan qariyb tört yoş katta bölgan Jo Baydenga yutqazdi.
2. Ronald Reygan – prezidentlikka 73 yoşda saylangan (birinçi muddatga saylanganda 69 yoşda edi)
1980 yil 4 noyabr kuni AQŞda ötkazilgan prezidentlik saylovida uç nafar nomzod özaro raqobatlaşadi. Bular Respublikaçilar partiyasi vakili Ronald Reygan, Demokratlar vakili Jimmi Karter va mustaqil nomzod Jon Anderson edi.
Saylovda respublikaçilar vakili 69 yoşli Ronald Reygan ğalaba qozonadi va 70 yoşida AQŞning 40-prezidentiga aylanadi. Reygan 1976 yilda ötkazilgan saylovlarda ham öz nomzodini qöygan, biroq partiya içidagi saylovda Jyerald Fordga yutqazgan.
Ford esa asosiy saylovda Demokratlar vakili Jimmi Karterga yutqazadi. 1980 yilgi saylovda Reygan Karterni yutib çiqib, tört yil avvalgi mağlubiyat alamini oladi.
Reygan 1984 yilda ötkazilgan saylovlarda ham ğalaba qozonadi va AQŞni 77 yoşigaça boşqaradi.
1. Jo Bayden – prezidentlikka 77 yoş 11 oyligida saylangan
2020 yil 3 noyabr kuni AQŞda ötkazilgan saylovda muhim bir rekord örnatildi. 78 yoşga tölişiga 17 kun qolgan Demokratlar vakili Jo Bayden 74 yoşli Respublikaçilar vakili Donald Trampni yutib çiqdi.
Şu tariqa AQŞ tarixida ilk marta qariyb 78 yoşli şaxs mamlakat prezidenti böldi. Baydengaça bu rekord 73 yoşida prezident bölib saylangan Ronald Reyganga tegişli edi.
AQŞning eng yoş prezidentlari
10. Millard Fillmor – 50 yoşda prezident bölgan
1848 yil 7 noyabrda ötkazilgan saylovlarda Viglar partiyasi vakili Zakari Teylor, Demokratlarlan Lyuis Kass va Ozod Yer partiyasi vakili Martin Van Byuren özaro kuraş olib boradi.
Unda Viglar vakili Zakari Teylor ğalaba qozonadi va AQŞning 12-prezidentiga aylanadi. Biroq u Qöşma Ştatlarni bir yildan oşiqroq boşqargaç kasallanib vafot etadi.
Şundan söng uning örniga 50 yoşli Millarda Filmor prezidentlik qiladi. 1852 yilda ötkazilgan navbatdagi saylovlarda Viglar partiyasi amaldagi prezident Millard Fillmorga emas, general Uinflid Skottga işonç bildiradi. Ammo u Franklin Pirsga yutqazib qöyadi.
9. Jyeyms Polk – prezidentlikka 49 yoşda saylangan
1844 yil 1 noyabrdan 4 dekabrgaça davom etgan saylovlarda Demokratlar vakili Jyeyms Polk va Viglar partiyasi vakili Genri Kley özaro raqobatlaşadi.
Unda 49 yoşli Polk ğalaba qozonadi va AQŞning 11-prezidentiga aylanadi.
8. Jyeyms Garfild – prezidentlikka 48 yoşda saylangan
1880 yil 2 noyabrda ötkazilgan saylovlarda Respublikaçilar vakili Jyeyms Garfild va Demokratlar vakili Uinfild Skott Hankok bellaşadi.
Unda 49 yoşga tölişiga 17 kun qolgan Jyeyms Garfild ğalaba qozonadi va AQŞning 20-prezidentiga aylanadi.
Ma’lumot uçun, AQŞda zarb etilgan 1 dollarlik tangaga Jyeyms Garfild surati tuşirilgan.
7. Franklin Pirs – prezidentlikka 47 yoşda saylangan
1852 yilgi saylovlarda Demokratlar vakili Franklin Pirs Viglar partiyasi vakili Uinfild Skott ustidan ğalaba qozonadi. 48 yoşga tölişiga 21 kun qolgan Pirs AQŞning 14-prezidentiga aylanadi.
6. Stiven Grover Klivlend – prezidentlikka 47 yoşda saylangan (55 yoşida ikkinçi marta saylangan)
1884 yilgi prezidentlik saylovida Demokratik partiya vakili Grover Klivlend va Respublikaçilar vakili Jyeyms Bleyn bellaşadi.
Yakunda Grover ğalaba qozonib, AQŞning 22-prezidentiga aylanadi. Öşanda Grover 47 yoş edi.
Ma’lumot uçun, 1888 yilda ötkazilgan saylovda yutqazgan Grover 1892 yilda ötkazilgan saylovlarda yana ğalaba qozonadi va Amerikaning 24-prezidenti böladi. U AQŞda bir muddat ötkazib, ikki marta prezident bölgan yagona şaxs hisoblanadi.
Agar joriy yil kuzda ötkaziladigan saylovda Donald Tramp ğalaba qozonsa, u Grover Klivlendning natijasini takrorlaydi.
5. Barak Obama – prezidentlikka 47 yoşda saylangan
2008 yil 4 noyabrda ötkazilgan saylovlarda Demokratlar vakili Barak Obama va Respublikaçilar vakili Jon Makkeyn raqobatlaşadi.
Unda 47 yoşli Obama ğalaba qozonadi va AQŞ tarixida prezident bölib saylangan ilk qora tanli odamga aylanadi.
4. Uliss Grant – prezidentlikka 46 yoşda saylangan
1868 yilda AQŞda ötkazilgan prezidentlik saylovlarida Respublikaçilar vakili Uliss Grant va Demokratlar vakili Goratsio Seymur özaro raqobatlaşadi.
Saylovda 46 yoşli Uliss Grant ğalaba qozonadi va AQŞning 18-prezidenti böladi. 1872 yilda ötkazilgan saylovda ham Grant ğalaba qozonib, AQŞni ikki muddat boşqaradi.
3. Bill Klinton – prezidentlikka 46 yoşda saylangan
1992 yilda AQŞda ötkazilgan prezidentlik saylovlarida Respublikaçilar vakili, amaldagi prezident Jorj Buş, Demokratlar vakili Bill Klinton va mustaqil nomzod Ross Pero özaro raqobatlaşadi.
Saylovda demokratlar vakili 46 yoşli Bill Klinton ğalaba qozonadi va AQŞning 42-prezidentiga aylanadi. U 1996 yilda ötkazilgan saylovlarda ham ğalaba qozonib, AQŞni ikki muddat boşqaradi.
2. Jon Kennedi – prezidentlikka 43 yoşda saylangan
1960 yilgi saylovda Demokratlar vakili Jon Kennedi Respublikaçilar vakili Riçard Niksonga qarşi kuraşda ğalaba qozonib, 43 yoşida AQŞning 35-prezidentiga aylanadi. Kennedi AQŞni bor-yöği 1 yil 11 oy boşqaradi: 1963 yilda u suiqasd tufayli halok böladi.
1. Teodor Ruzvelt – 42 yoş 10 oyligida prezident bölgan
AQŞ prezidentlari orasida eng yoşi Teodor Ruzvelt hisoblanadi. U saylanmasdan prezident bölgan.
Gap şundaki, 1900 yil 6 noyabrda ötkazilgan saylovda Respublikaçilar vakili amaldagi prezident Uilyam Mak-Kinli va Demokratlar vakili Uilyam Brayan özaro raqobatlaşadi.
Unda Uilyam Mak-Kinli ğalaba qozonadi va Teodor Ruzveltni öziga vitse-prezident sifatida tanlaydi. Mak-Kinli ikkinçi muddatga qasamyod qilganidan 6 oy ötib, Buffallo şahrida taşkil etilgan Panamerika körgazmasida iştirok etadi.
Şu yerda unga suiqasd uyuştiriladi va prezident halok böladi. AQŞ qonunlariga binoan prezidentlik vakolati öşa paytda qariyb 43 yoşda bölgan vitse-prezident Teodor Ruzveltgga ötadi.
1904 yilda ötkazilgan saylovlarda Ruzvelt Demokratlar vakili Elton-Bruks Parkerni yengib çiqib, yana tört yil AQŞni boşqaradi.
