O‘zbekiston Qishloq xo‘jaligi vazirligi paxta narxi ma’muriy yo‘l bilan arzonlashtirilayotgani bilan bog‘liq vaziyatni “to‘g‘ri talqin qilish”ni so‘rab bayonot berdi.
Vazirlik Surxondaryo viloyati Qishloq xo‘jaligi boshqarmasi boshlig‘i Rahmatullo G‘afforovning harakatlarini oqlagan.
Kun.uz avvalroq xabar berganidek, G‘afforov tumanlardan birining hokimiga 100 foiz fermer xo‘jaliklarini yig‘ib, ularga Toshkentdan kelgan blankaga imzo va muhr qo‘ydirishni so‘ragan. Shu tariqa, yil boshida fermerlar va klasterlar o‘rtasida tuzilgan, tonnasiga 8-9 mln so‘mdan paxta yetkazib berishga oid shartnomalar fermerlarning ixtiyoriy-majburiy tarzda roziligi olingan holda o‘zgartirilib, narx pasaytirilmoqda.
Qishloq xo‘jaligi vazirligining izohlashicha, amaldorning bunday topshiriq berishida “anglashilmovchilik yuzaga kelgan”.
Vazirlik o‘z izohida 16 sentabr kungi hukumat qarorida keltirilgan vajlarni takrorlagan. Unda jahon bozorida paxta narxlari tushib ketgani, natijada O‘zbekistonda yil boshida tuzilgan fyuchers shartnomasidagi narxlar “bugungi kun real narxlariga to‘g‘ri kelmayotgani”, shu sababli klasterlar o‘z mahsulotlarini jahon bozorida sotishda “juda katta zararga duch kelayotgani” aytiladi.
Ta’kidlanishicha, hozirda jahon bozoridagi paxta tolasining shakllangan kotirovkalari bo‘yicha boshlang‘ich fyuchers narxlari tonnasiga 6,8 mln so‘m atrofida shakllanmoqda. Shundan kelib chiqib, “past narx belgilanadigan bo‘lsa, fermerlar jabr ko‘rishi mumkin”, degan vazirlik. Narxni nega bozor emas, davlat belgilashi kerakligiga izoh berilmagan.
QXVga ko‘ra, 16 sentabr kungi hukumat qarori “paxta yetishtiruvchi fermerlar va uni qayta ishlovchi klasterlarning manfaatlarini birdek ko‘zlagan holda” qabul qilingan.
Bu qarorga ko‘ra, paxta yetishtiruvchilar tomonidan birja savdolari orqali realizatsiya qilingan (elektron hisob-faktura asosida) bir tonna paxta xomashyosi (paxta-to‘qimachilik korxonalari tomonidan yetishtirilgan paxta xomashyosi hamda urug‘lik paxta bundan mustasno) uchun Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xo‘jaligini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan 1 million so‘m miqdorida subsidiya ajratish ko‘zda tutilgan.
