«Bu falokat emas» - Dunyo böylab Trampning ğalabasiga qanday reaksiya qilinmoqda?

Xöş, bu safar ovozlar uzoq vaqt qayta hisob-kitob qilinmaydi.

Respublikaçi döstlarimni tabriklayman.

Demokrat döstlarimga hamdardlik bildiraman.

Umid qilamanki, endi demokratlar va respublikaçilar yonma-yon yaşab, qarama-qarşi partiya tarafdorlarida duşmanni körmaslikni qanday uddalaşni öylab körişadi.

Yöq, bu falokat emas. Endi demokratlar diqqatni jamlab, siyosiy raqiblariga emas, balki özlariga tanqidiy nuqtayi nazar bilan qarab, 4 yildan keyingi saylovda ğolib bölişlari mumkin. Respublikaçilar esa aholining yarmini qörquvga soladigan fundamentalizm yölidan ketmasdan, dempartiya siyosatida özlariga yoqmagan jihatlarni qanday tuzatiş haqida öylaşlari mumkin.

Taşqi siyosatda ham falokat yuz beradi deb öylamayman. Bu yerda ham barça yöllar oçiq va barça qörqadigan (saylovoldi kampaniyasi vaqtida eng köp muhokama qilingan) yöl tanlanişi şart emas. Tanlov yaxşi bölişiga kafolat yöq, ammo yomon bölişi ham muqarrar emas.

Aleksandr Baunov
Berlindagi Karnegi Rossiya va Yevrosiyoni örganiş markazi katta ilmiy xodimi

Trampning ğalabasi öziga yaraşa mantiqiy. Agar kovid bölmaganida, iqtisodiy körsatkiçlarga köra u qatorasiga ikkinçi bor saylangan bölardi. Dunyodagi köplab bizneslar kabi uning siyosiy biznesi ham pandemiyadan omon çiqolmadi. Ammo Trampning bugungi ğalabasi uning 2020 yilgi öğirlangan saylovlar haqidagi şikoyatlarining haqiqiy bahosini körsatadi.

Boşqa tomondan, demokratlar öziga özi qildi. Bayden bir muddat uçun prezident bölişga va’da berganini eslaş uçun sun’iy intellekt xizmatiga murojaat qilişga hojat yöq: u Tramp ğalaba qozonişiga yöl qöymaslik uçun jamiyatni birlaştiriş, yangi avloddan voris tayyorlaş va ketişni va’da qilib prezidentlikka saylangandi. Keyin esa heç qanday voris tayyorlamadi va ketiş haqidagi fikrini özgartirdi. Keyin — oldin heç qaçon kuzatilmagan tarzda — öz partiyasi bosimi ostida saylovga uç oy qolganida poygadan çiqib, prezidentlikka nomzod sifatida praymeriz jarayonidan ötolmagan, Tramp va Baydendan yoşroq bölsa ham, siyosiy avlod özgarişini aks ettirmaydigan (u Obamaning qariyb tengdoşi) vitse-prezidentni örniga nomzod sifatida qoldirdi.

Buni hatto eng sodiq saylovçilardan ham yaşiriş qiyin edi, şu tufayli Tramp ötgan safargidan farqli ölaroq popular vote böyiça ham ustun keldi.

Oleg Deripaska
milliarder

Trampni tabriklaşni boşlaşdi…

Xayrli tong, yangi dunyo…

Neft mayga borib 50 dollar böladi, aftidan, hammayoqda tinçlik böladi…

Mixail Xodorkovskiy
tadbirkor

Tramp Kamalani tor-mor etdi! Buni heç kim başorat qilmagandi. Endi unda özgariş qiliş uçun mandat bor. Nima bölişini bilmayman, ammo zerikarli bölmasligi aniq!

Dmitriy Medvedev
RF Xavfsizlik kengaşi raisi örinbosari

Men bir neça kun oldin Telegram’da Kapitoliy tepaligidagi Rossiyaga qarşi ikkipartiyaviy konsensus haqida aytgandim. Bu baho adolatli, «fillar» senatda köpçilik örinni qölga kiritgani hisobga olingan holda ham.

Ammo Trampda biz uçun foydali bölgan bir fazilat bor: suyak suyagigaça biznesmen bölgani uçun pulni turli xörakxörlarga — tentak ittifoqçilarga, ahmoqona xayriya loyihalariga va oçköz xalqaro taşkilotlarga sarflaşni yoqtirmaydi.

Banderaçilarning toksik Ukrainasi ham şu toifada. Gap Tramp uruşga qançagaça pul berişga majbur bölişida. U qaysar, lekin tizim kuçliroq.

Nima bölganda ham bugun Kiyevdagi yaşil yaramas quloğigaça oq kukunga botadi…

Olaf Şols
Germaniya kansleri

Germaniya va AQŞ avvaldan Atlantikaning ikki tomonida farovonlik va erkinlikni ta’minlaş uçun birgalikda muvaffaqiyatli hamkorlik qilib keladi. Biz fuqarolarimiz manfaati uçun bu [hamkorlik]ni davom ettiramiz.

Emmanuel Makron
Fransiya prezidenti

Tört yil oldin qilganimiz kabi birgalikda işlaşga tayyormiz. Sizning va mening e’tiqodlarim böyiça. Hurmat va ambitsiyalar bilan. Köproq tinçlik va farovonlik uçun.

Binyamin Netanyahu
Isroil boş vaziri

Qadrdonim Donald va Melaniya Tramp, sizni tarixdagi buyuk qaytiş bilan tabriklayman! Sizning Oq uyga tarixiy qaytişingiz Amerika uçun yangi ibtidoni anglatadi va Isroil hamda Amerika örtasidagi buyuk ittifoqqa sodiqligingizning kuçli tasdiği hisoblanadi.

Bu ulkan ğalaba!

Haqiqiy döstlik bilan, sizning Binyamin va Sara Netanyahu.

Volodimir Zelenskiy
Ukraina prezidenti

Trampning yaqqol yetakçiligi, Amerikadagi saylovlarda mutlaqo işonçli natija. Bunday ğalaba bilan tabriklayman.

Prezident Trampni şaxsan olqişlaş va Ukrainaning AQŞ bilan strategik hamkorligini mustahkamlaş yöllarini muhokama qiliş imkoniyatini intiqlik bilan kutaman.

Andrey Yermak
Ukraina prezidenti ofisi rahbari

Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy va bizning jamoa sentabrda prezident Donald Tramp bilan yaxşi uçraşuv ötkazgandik. Öşanda Ukraina ğalaba rejasi, Ukraina va AQŞ örtasidagi strategik hamkorlik hamda uruşni töxtatiş yöllarini batafsil muhokama qilişga muvaffaq bölgandik.

Şuningdek, Donald Trampning birinçi muddatida ham prezidentlarlar yaxşi işçi munosabatlarga ega bölgandi. Muhimi, Ukrainani AQŞdagi ikki partiya ham qöllab-quvvatlaydi. «Kuç orqali tinçlik» — bu aynan hozir kerak bölgan yondaşuv. Rossiya va avtokratlar faqat kuç tilini tuşunadi. Agressorlar aniq adolat doirasiga qaytarilişi lozim.

Bizga adolatli tinçlik kerak, dunyoga esa — kuçli AQŞ va demokratiya ğalabasi. Amerika xalqini olqişlayman va qöllov uçun minnatdorçilik bildiraman.

Aleksandr Rodnyanskiy
prodyuser

Bu demokratlar töla tor-mor etilişi. Mutlaqo. Total. Va, töğrisini aytsam, bunga munosib edilar. Tramp allaqaçon öz tarafdorlariga murojaat qildi. «Buyuk ğalaba» haqida gapirdi va «Amerikaning oltin asri»ni va’da qildi. Uruşlarsiz dunyoni. «Oltin asr» haqida bilmayman, ammo bizga yangi reallik taqdim etildi. U esa çindan ham doimo yangi imkoniyatlar keltiradi.

Trampning ğalabasi — Isroil va uning ittifoqçilari uçun yaxşi yangilik. Yaqin Şarqdagi mö’tadil sunniy rejimlar uçun ham. Eron va uning proksi-armiyalari uçun juda yomon xabar. Biz mintaqada vaziyat qançalik tez özgarişiga guvoh bölamiz. Tramp ançadan buyon Avraam kelişuvi uçun Tinçlik böyiça Nobel mukofotini olişni istaydi. Agar u Isroil va mintaqa mamlakatlari, birinçi navbatda Saudiya Arabistoni bilan tinçlik bitimlarini tuziş jarayonini yakuniga yetkazsa, u buni oladi.

Biz Ukrainadan juda xavotirdamiz. Biz tez orada uning «rejasi» nimani anglatişini bilib olamiz. «24 soat içida tinçlik» nimani anglatadi? Yoki «Moskva böylab raketalar» sözlari nimani anglatadi? Harbiy harakatlar töxtatilişi va mojaroni muzlatişga urinişga guvoh bölişimiz tayin. Bu qanday böladi?

Baribir, Tramp uçun asosiysi — Amerika. U uni özgartirişi va isloh etişi lozim. Eng asosiy muammolarni hal qiliş va uni yana hokimiyatga qaytargan «ijtimoiy ğazab»ni tinçlantiriş. Bu qançalik öxşaydi?

Qanday bölmasin, Amerika xalqining tanlovi şu böldi. Yangi reallikka duç kelibsiz!

Konstantin Sonin
iqtisodçi

Şunisi aniq böldiki, Donald Tramp — Amerika siyosatidagi aniq figura. 130 yil içida ilk bor va butun tarixda ikkinçi bor bir saylovni yutqazgan sobiq prezident unda yana ğalaba qozona oldi.

Vitse-prezident Harris kuçli saylov kampaniyasini ötkazdi, heç qanday fundamental xatolarga yöl qöymadi. Va şunga qaramay, bu yetarli bölmadi — amaldagi prezidentning obrösi yaxşi bölmagan, fuqarolarning köpçiligi mamlakat notöğri yöldan ketmoqda deb hisoblayotgan, raqib esa kuçli bölgan şaroitda xato qilmaslikning özi yetarli emas. Köproq narsa kerak edi.

Tramp prezident sifatida şovqin kötarişdan boşqa yana nima qiladi? <…> Agar respublikaçilar ikki palatada ham köpçilikni taşkil eta olsa, unda soliqlar pasaytiriladi — ular doimo şunday qilişgan. Ular xarajatlarni qisqartira olmaydi, şunday ekan, taqçillik ösadi va davlat qarzi ösişi tezlaşadi.

Tramp NATOdan çiqmaydi, unda buning uçun mandat yöq va yetarliça siyosiy kuçi ham, ammo ötgan safargidek asabiylaşişiga töğri keladi. <…> Ukrainaga yordam keçiktiriladi, qisqartiriladi, baland ovozdagi talablar yangraydi va hokazolar, ammo, öylaymanki, yordam beriş davom etadi. Kamroq hajmda, muntazam emas, lekin böladi.

Tramp noqonuniy muhojirlarni ommaviy deportatsiya qilişga ham va’da bergan, ammo bunday bölmaydi. Bu xuddi 2016 yilda va’da qilingan «qurilişiga Meksika tölaydigan devor» kabi. Devor qurilmadi, Meksika bir sent ham tölamadi va şunga qaramay, Tramp saylovçilari köz öngida «va’dasida turdi». Deportatsiyalar böyiça ham şunday böladi.

Iqtisodiyotga tartibga soluvçi yuki kamayadi. Bu — Trampni qöllayotgan jiddiy iqtisodçilarning asosiy taşvişi. Bu 2016–2020 yillarda ham kamaygandi, bu safar ham kamayadi.

Yana nima? Tramp — rekord darajada keksa prezident va juda soğlom emasligi kundek ravşan. U çalkaşib ketişi, nima haqda gapirayotganini unutib qöyişi holatlari köpayadi. Ammo uning kognitiv qobiliyatlari uçun «planka» avval ham yuqori bölmagan, şunday ekan, bu eng ötkir muammo emas. Bundan taşqari, u yana bir muddatga saylana olmaydi — bu şuni anglatadiki, «vorislik» uçun raqobat darhol boşlanadi.

Ha, prognozçilar va Trampning özidan taşqari, 2024 yilgi saylov ğoliblaridan yana biri psixoterapevtlardir. Tört yil davomida köplab amerikalik erkaklar va ayollar ularning xizmatiga ehtiyoj sezadi.

Stiven King
yozuvçi

Çiroyli, ammo mört buyumlar sotiladigan dökonlarda şunday yorliqni köriş mumkin: «Körinişi çiroyli, uşlab köriş yoqimli, ammo siz uni sindirişingiz bilan — u sotilgan böladi». Demokratiya haqida ham şuni aytiş mumkin.

Filip Pulman
yozuvçi

Alvido, Amerika. Tanişganimdan xursandman.

Dmitriy Peskov
Rossiya prezidenti matbuot kotibi

Menga [Rossiya] prezidentining [Donald] Trampni tabriklaş rejasi ma’lum emas. Keling, gap bizga qarşi uruşda bevosita va bilvosita iştirok etayotgan döstona bölmagan davlat haqida ekanini unutmaylik. 

Uning [Trampning] xalqaro maydondagi tinçlikka intiliş haqidagi bayonotlari bölgandi. Va uning eski uruşlarni davom ettiriş va yangilarini qözğaşga qaratilgan spiralli va total siyosatni töxtatişga intilişlari haqidagi bayonotlar ham. Ha, bu bayonotlar yetarliça muhim. Ammo endi ğalabadan keyin, oval kabinetga kirişga tayyorgarlik körayotganda yoki oval kabinetga kirganda bayonotlar boşqaça tus oladi. Şuning uçun biz hamma narsani sinçkovlik bilan tahlil qilişimiz, hammasini kuzatib borişimiz va aniq sözlar hamda qadamlarga asoslangan holda xulosa çiqarişimizni aytamiz.

Biz AQŞ [Ukrainadagi] bu mojaroga barham berişga qodir ekanini bir neça bor aytganmiz. Albatta, buni bir keçada amalga oşirib bölmaydi, ammo aynan AQŞ uşbu mojaroni qözğatib, doimiy ravişda kerosin sepib, unda bevosita iştirok etayotgan davlat bölgani uçun, ha, AQŞ öz taşqi siyosatidagi trayektoriyani özgartirişga qodir. Ammo bu qilinadimi va qanday qilinadi — buni biz yanvardan keyin köramiz.