​​​​​​​Kunlar soviyapti: Toşkent şahriga iflos havo yana qaytadimi?

“Toşkent şahri atrofida yaşil belboğ emas, kulrang belboğ paydo bölgan. Bunga esa kömirga ötgan issiqxonalar sabab. Şahar atrofida 1300 dan ortiq issiqxonalar bölib, ularning köplari kömirda isitişga ötgan. Lekin ming afsuski, ular ekologik ekspertiza xulosasida körsatilganidek filtrlar örnatmasdan, töğridan töğri kömirlarni yoqib, havoga juda köp zararli moddalar çiqaryapti”, – degan vazir intervyusida.

Vaziyat nega özgarmayapti?

Biroq 2024 yilda ham kömir yoqayotgan issiqxonalar ta’siri kamaymayapti. Noyabr oyi boşida Yunusobodda havo sifati 780  mkg/m3 ifloslaniş darajasiga çiqdi. Bundan butun şahar norozi bölib, ijtimoiy tarmoqlarda bir neça bor yozdi. Jumladan, jamoatçilik faoli Şerzodxon Qudratxöja ham Yunusoboddagi havo ifloslanişida issiqxonalarni ayblagan, faollar esa muammoning ildizi gaz va umuman energetika sohasiga borib taqalişini ta’kidlagandi. Şu voqealar fonida şahar hokimligi qattiq yoqilği asosida isitiş uçun içki yonuv tizimlaridan foydalanadigan barça obektlar alohida hisobga olinişi va reyestrga kiritilişini aytib çiqdi. “Isitiş mavsumi davomida ularda maxsus guruhlar tomonidan rejadan taşqari tekşiruvlar ötkaziladi. Atmosferani ifloslantirişi mumkin bölgan barça obektlar: issiqxonalardan tortib umumiy ovqatlaniş korxonalarigaça, şu jumladan oçiq olovda taom tayyorlanadigan muassasalar ham nazoratga olindi”, – deb ma’lumot bergan hokimlik. Biroq hokimlik reyestrga neçta korxona kiritilgani haqida ma’lumot bermagan.

Paysalga solinayotgan filtrlar

Sanoat korxonalarida filtr örnatiş masalasi hamon hal bölgani yöq. Yaqinda Boş prokuratura Toşkent viloyati va poytaxt havosini ifloslantirayotgan sanoat korxonalarini tekşirib, korxonalar filtrlar örnatişni paysalga solayotganini ma’lum qilgandi. Örganişlarga köra, I va II toifaga kiruvçi, atrof-muhitga ta’siri yuqori bölgan sanoat Toşkent viloyatidagi 27 ta korxonaning 19 tasida, Toşkent şahrida esa 31 ta korxonaning faqat 8 tasida filtr qöyilgan.

“Öziga xos hid va havo rangini özgartiradigan boşqa materiallardan, masalan, şinalar yoki yoqilği moyi (peç yoqilğisi)dan foydalanadigan korxonalarga mavjud uskunalarni filtrlar örnatilgan holda kömirga almaştiriş talabi qöyilgan. Aks holda, bunday korxonalar oğir ekologik vaziyat yuzaga kelgan yillarda öz faoliyatini vaqtinça töxtatib turişga majbur böladi”, – deyilgan munosabatda.

Yana bir yil kutiş kerak

Vaziyatni yaxşilaş böyiça sentabr oyida prezident qarori e’lon qilindi. Unda Toşkent şahri va Toşkent viloyatidagi atrof-muhitga ta’sir körsatişning I toifasiga mansub bölgan sanoat korxonalarida çang-gaz tozalaş uskunalarini 2025 yilning noyabr oyigaça örnatiş belgilangan. Kömir bilan işlaydigan issiqxonalarda samaradorligi kamida 99,5 foiz bölgan sertifikatlangan çang-gaz tozalaş uskunalarini örnatiş uçun esa 2025 yilning oktyabrigaça muddat qöyilgan.

Qolaversa, qarorda şahar havosini zaharlayotgan mazutdan voz keçiş haqida ham söz boradi. Unda mazutdan bosqiçma-bosqiç voz keçişning oxirgi muddati 2030 yil deb körsatilgan. Bundan körinadiki, poytaxtliklar nisbatan toza havo uçun 2025 yil qişini, juda toza havo uçun esa 2030 yilni kutişlari kerakka öxşayapti.

Zuhra Abduhalimova,
jurnalist