“Murda yöq, jinoyat işi ham yöq” – huquqşunoslarning maşhur iborasi qanday paydo bölgan?

Şundan söng mahalliy ma’murlar xizmatkor Jon Perrini söroq qiladi. U xöjayinini körmaganini, qidirib topa olmaganini ta’kidlaydi.

Söroq paytida xizmatkor Perrini azoblaşadi. Şunda qiynoqlarga çiday olmagan xizmatkor avvalroq onasi va ukasi Riçard Uilyam Harrison bilan pul ustida talaşib qolganini, çolni balki ular öldirib, murdani yaşirgan bölişi mumkinligini aytadi.

Xizmatkor ukasi va onasini murdani tegirmon hovuziga taşlab yuborganlikda gumonlaydi. Ayol va Riçard barçasini rad etadi. Tegirmon hovuzi tekşirib körilganda çolning jasadi u yerdan çiqmaydi.

Xizmatkor Perri, uning onasi va ukasi Uilyam Harrisonning ölimida asosiy gumondor bölişadi. Ular har qança özlarining aybdor emasliklarini aytişsa-da, buni isbotlaşlari kerak edi.

Köp ötmay ular advokat maslahati bilan qotillikni böyniga oladi. Çunki öşa payt qonunlariga köra aybini tan olgan jinoyatçilar jarima jazosi bilan qutulib ketişlari mumkin edi.

Advokatning rejasi iş beradi va Uilyam Harrisonning jasadi topilmagani uçun sudya ona va uning ikki öğliga nisbatan jinoyat işi qözğatilişini rad etadi.

Biroq 1661 yil bahorida sud xizmatkor Perri, uning onasi va ukasiga nisbatan jinoyat işi oçadi. Ular yana Uilyam Harrisonning ölimida ayblanadi. Şuningdek, ayblovga avvalroq sodir etilgan öğirlik ham qöşiladi.

Sud ayol hamda uning ikki öğlini Uilyam Harrisonni öldirganlikda aybdor deb topadi va uçalasini ham ölim jazosiga hukm qiladi.

Jazo osib öldiriş yöli bilan ijro etiladi. Uç mahkum ölimidan avval Uilyam Harrisonni öldirmaganini aytib, yalinib-yolvoradi. Biroq ularning nolasiga heç kim quloq solmaydi.

Uilyam Harrisonning topilişi va yangi qoida

1662 yilda Uilyam Harrison hammani hayron qoldirib, Çipping Kampdenda paydo böladi. Çoldan qayerdan kelayotgani söralganda Portugaliya poytaxti Lissabon şahridan kemada uyga qaytganini aytadi.

Ma’lum bölişiça, öşa kuni Uilyam Harrison uyga qaytayotganida unga qandaydir oq kiyimli şaxslar hujum qiladi. Ular çolni yaralaydi va keyin otga öngarib olib ketadi. Qon tekkan şlyapasi, kiyimi va yoqasi yöl çetiga tuşib qoladi.

Çolni olib qoçganlar uni kemaga ötqazib Turkiyaga olib boradi va öşa yerda uni sotib yuborişadi. Taxminan bir yil tört oy ötgaç Uilyamning xöjayini vafot etadi. Şundan söng u portugallarning kemasiga çiqib Lissabonga keladi. U yerdan boşqa kemaga çiqib Angliyaga yetib oladi.

Uilyam Harrisonning topilişi Angliyada juda katta şov-şuvga sabab böladi. Axir uni öldirganlikda ayblanib uç kişi nohaq qatl etilgandi.

Şundan söng Angliyada “Jasad yöq, jinoyat işi ham yöq” qoidasi joriy qilinadi. Öşandan keyin bu davlatda aksariyat hollarda heç kim jasadi topilmagan insonni öldirganlikda ayblamaydi.

Uilyam Harrisonning topilişi ortidan bir neça asrdan buyon Angliya qonunçiligida norasmiy ravişda amal qilib kelgan “Jasad yöq, jinoyat işi ham yöq” qoidasi 1954 yil bekor qilinadi. Ungaça inglizlar bu qoidadan qariyb 300 yil davomida foydalanadi.

Uilyam Harrison hodisasi böyiça şubhalar

Linda Stretmenn ism-şarifli ayol özining “Glosterşir qotilliklari” kitobida Uilyam Harrison bilan sodir bölgan hodisani töqima deb ataydi.

Ayolning fikriça, 70 yoşga kirgan çolni qul qilib sotib bölmasdi. Qolaversa, qul savdosi avjiga çiqqan paytlarda heç kim Angliya markazidagi şaharça yoki qişloqdan odam öğirlab keta olmasdi.

Agar Çipping Kampden şaharçasi dengiz sohilida joylaşgan bölganda ham, qaroqçilar qul qilib sotiş uçun yoş, navqiron yigit va qizlarni öğirlab ketganiga işonsa bölardi. Biroq öşanda ham 70 yoşli çolning öğirlab ketilişi mantiqqa töğri kelmaydi.

Linda Uilyam Harrison odamlardan yiğgan ijara pullarni özlaştiriş uçun yaşiringan va oradan ma’lum vaqt ötgandan söng qirolning afv haqidagi farmoni e’lon qilingaç uyga qaytgan deb hisoblaydi.

Ğayrat Yöldoş tayyorladi.