“Murda yo‘q, jinoyat ishi ham yo‘q” – huquqshunoslarning mashhur iborasi qanday paydo bo‘lgan?

Shundan so‘ng mahalliy ma’murlar xizmatkor Jon Perrini so‘roq qiladi. U xo‘jayinini ko‘rmaganini, qidirib topa olmaganini ta’kidlaydi.

So‘roq paytida xizmatkor Perrini azoblashadi. Shunda qiynoqlarga chiday olmagan xizmatkor avvalroq onasi va ukasi Richard Uilyam Harrison bilan pul ustida talashib qolganini, cholni balki ular o‘ldirib, murdani yashirgan bo‘lishi mumkinligini aytadi.

Xizmatkor ukasi va onasini murdani tegirmon hovuziga tashlab yuborganlikda gumonlaydi. Ayol va Richard barchasini rad etadi. Tegirmon hovuzi tekshirib ko‘rilganda cholning jasadi u yerdan chiqmaydi.

Xizmatkor Perri, uning onasi va ukasi Uilyam Harrisonning o‘limida asosiy gumondor bo‘lishadi. Ular har qancha o‘zlarining aybdor emasliklarini aytishsa-da, buni isbotlashlari kerak edi.

Ko‘p o‘tmay ular advokat maslahati bilan qotillikni bo‘yniga oladi. Chunki o‘sha payt qonunlariga ko‘ra aybini tan olgan jinoyatchilar jarima jazosi bilan qutulib ketishlari mumkin edi.

Advokatning rejasi ish beradi va Uilyam Harrisonning jasadi topilmagani uchun sudya ona va uning ikki o‘g‘liga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilishini rad etadi.

Biroq 1661 yil bahorida sud xizmatkor Perri, uning onasi va ukasiga nisbatan jinoyat ishi ochadi. Ular yana Uilyam Harrisonning o‘limida ayblanadi. Shuningdek, ayblovga avvalroq sodir etilgan o‘g‘irlik ham qo‘shiladi.

Sud ayol hamda uning ikki o‘g‘lini Uilyam Harrisonni o‘ldirganlikda aybdor deb topadi va uchalasini ham o‘lim jazosiga hukm qiladi.

Jazo osib o‘ldirish yo‘li bilan ijro etiladi. Uch mahkum o‘limidan avval Uilyam Harrisonni o‘ldirmaganini aytib, yalinib-yolvoradi. Biroq ularning nolasiga hech kim quloq solmaydi.

Uilyam Harrisonning topilishi va yangi qoida

1662 yilda Uilyam Harrison hammani hayron qoldirib, Chipping Kampdenda paydo bo‘ladi. Choldan qayerdan kelayotgani so‘ralganda Portugaliya poytaxti Lissabon shahridan kemada uyga qaytganini aytadi.

Ma’lum bo‘lishicha, o‘sha kuni Uilyam Harrison uyga qaytayotganida unga qandaydir oq kiyimli shaxslar hujum qiladi. Ular cholni yaralaydi va keyin otga o‘ngarib olib ketadi. Qon tekkan shlyapasi, kiyimi va yoqasi yo‘l chetiga tushib qoladi.

Cholni olib qochganlar uni kemaga o‘tqazib Turkiyaga olib boradi va o‘sha yerda uni sotib yuborishadi. Taxminan bir yil to‘rt oy o‘tgach Uilyamning xo‘jayini vafot etadi. Shundan so‘ng u portugallarning kemasiga chiqib Lissabonga keladi. U yerdan boshqa kemaga chiqib Angliyaga yetib oladi.

Uilyam Harrisonning topilishi Angliyada juda katta shov-shuvga sabab bo‘ladi. Axir uni o‘ldirganlikda ayblanib uch kishi nohaq qatl etilgandi.

Shundan so‘ng Angliyada “Jasad yo‘q, jinoyat ishi ham yo‘q” qoidasi joriy qilinadi. O‘shandan keyin bu davlatda aksariyat hollarda hech kim jasadi topilmagan insonni o‘ldirganlikda ayblamaydi.

Uilyam Harrisonning topilishi ortidan bir necha asrdan buyon Angliya qonunchiligida norasmiy ravishda amal qilib kelgan “Jasad yo‘q, jinoyat ishi ham yo‘q” qoidasi 1954 yil bekor qilinadi. Ungacha inglizlar bu qoidadan qariyb 300 yil davomida foydalanadi.

Uilyam Harrison hodisasi bo‘yicha shubhalar

Linda Stretmenn ism-sharifli ayol o‘zining “Glostershir qotilliklari” kitobida Uilyam Harrison bilan sodir bo‘lgan hodisani to‘qima deb ataydi.

Ayolning fikricha, 70 yoshga kirgan cholni qul qilib sotib bo‘lmasdi. Qolaversa, qul savdosi avjiga chiqqan paytlarda hech kim Angliya markazidagi shaharcha yoki qishloqdan odam o‘g‘irlab keta olmasdi.

Agar Chipping Kampden shaharchasi dengiz sohilida joylashgan bo‘lganda ham, qaroqchilar qul qilib sotish uchun yosh, navqiron yigit va qizlarni o‘g‘irlab ketganiga ishonsa bo‘lardi. Biroq o‘shanda ham 70 yoshli cholning o‘g‘irlab ketilishi mantiqqa to‘g‘ri kelmaydi.

Linda Uilyam Harrison odamlardan yig‘gan ijara pullarni o‘zlashtirish uchun yashiringan va oradan ma’lum vaqt o‘tgandan so‘ng qirolning afv haqidagi farmoni e’lon qilingach uyga qaytgan deb hisoblaydi.

G‘ayrat Yo‘ldosh tayyorladi.