Trampning Grenlandiya, Kanada va Panama kanaliga da’volari shundog‘am oyoqosti bo‘lib ketgan xalqaro huquqqa yana bir zarba bo‘lishi mumkin. Kun.uz'ning “Geosiyosat” dasturida siyosatshunoslar o‘zini xalqaro huquq himoyachisi deb ko‘rsatib kelgan AQSh va tajovuzkor Rossiyaning so‘nggi o‘n yilliklardagi harakatlarini tahlil qildi.
Shuhrat Rasul: Trampning da’volari – shak-shubhasiz imperializm. Tramp o‘zining fikrlari bilan dunyoni 19-asrning boshlariga, Napoleon urushlari davriga olib kelib qo‘yyapti. Bu – mas’uliyatsizlik. Bu – sharmandalik.
Qo‘shma Shtatlar shu paytgacha to‘g‘rimi-noto‘g‘rimi, har holda o‘zini xalqaro huquq himoyachisi sifatida ko‘rsatar edi. 1945 yildan to Tramp davrigacha Amerikaga hamma “xalqaro huquq himoyachisi” deb qarardi. Zo‘ravonlardan mazlumlarni, kichkina davlatlarni, kichkina millatlarni himoya qilib kelar edi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining nizomiga, tartibga chaqirib turadigan bir davlat edi.
Endi uning prezidenti bo‘lgan janob Tramp aytyaptiki, hamma narsaga tupurdik, biz falon joylarni o‘zimizniki qilib olamiz, deyapti. Agar bu ishlar amalga oshadigan bo‘lsa, dunyo xalqaro huquqsizlik davriga, Napoleon Bonapart davriga, XIX asrga qaytgan bo‘ladi.
Hozir Amerikada nafaqat demokratlar, balki Amerikadagi hur fikrlilar o‘rtasida ham Tramp sha’niga har xil gaplar yog‘ilyapti. Juda obro‘li odamlar uni matbuotda eng kamida ahmoq deyapti.
Kamoliddin Rabbimov: Bu safargi saylovlarda Tramp nafaqat prezident bo‘ldi, balki kongress ham, senat ham respublikachilar qo‘liga o‘tdi. Undan tashqari, AQShdagi eng qudratli davlat organi Oliy sudda ham konservator sudyalar soni ko‘proq. Bunaqasi Amerika tarixida kamdan kam sodir bo‘ladi.
Grenlandiya masalasida. U yerda bor-yo‘g‘i 50 ming odam yashaydi. Agar Tramp rejasini amalga oshirmoqchi bo‘lsa, orol Daniyadan o‘zini mustaqil deb e’lon qilishi, 50 ming kishi referendum o‘tkazib, “biz mustaqilmiz”, deb aytish kerak. So‘ngra yana bir marta referendum o‘tkazib, “biz Amerikaga qo‘shilamiz”, deb aytishi kerak. Buning ro‘y berishi mumkinligini ehtimoldan soqit qilib bo‘lmaydi.
Farhod Karimov: Grenlandiyani hozirgi holatda AQSh o‘ziga qo‘shib olishi juda qiyin. Chunki AQSh va Daniya – NATO shartnomasining eng birlamchi imzolovchilaridan sanaladi.
Bunday holatda Daniya tarkibida bo‘lib turgan Grenlandiyani davlat qilib qo‘shib olishi NATOning ustaviga to‘g‘ri kelmaydi va bu yerda ikkita taraf bir-birini himoya qilishi kerak. Bir-birining hududiy daxlsizligiga tahdid bo‘ladigan, NATO kuchga kiradigan paytda kim qaysi tarafda bo‘lib qoladi degan masala bor. Shuning uchun hozirgi holatda Trampning bayonoti – shunchaki ritorika.
