«Bu muzokara emas, tovlamaçilik». AQŞ Ukrainaga tabiiy resurslar böyiça kelişuvning uçta variantini taklif qilgan

Bu versiyaga köra, AQŞ Ukrainadan tabiiy resurslar va infratuzilma, jumladan, portlardan keladigan kelajakdagi davlat daromadlarining 50 foizini AQŞ hukumatiga tegişli yangi investitsiya fondiga ötkazişni talab qilmoqda. Uşbu fondga badallar fondning jami summasi 500 milliard dollarga yetgunga qadar davom etadi. «[Bu summa] Trampning uruş boşlanganidan beri Amerika Ukrainaga yordam beriş uçun qança sarflagani haqidagi juda börttirilgan bayonotlariga mos keladi. Davlat daromadlarining hozirgi darajasida bu yuzlab yillar davom etadi», – deya ta’kidlaydi The Economist. Naşr bilan suhbatlaşgan ukrainalik mulozimlardan biri şunday dedi: «Agar biz buni hozirgi körinişda imzolasak, ertaga bizni ofisdan haydab çiqarişadi va ğazablangan olomon bizni toşböron qiladi».

Naşrning Ukrainadagi manbalari kelişuv böyiça muzokaralar boşi berk köçaga kirib qolganini rad etmoqda. Biroq, ularning sözlariga köra, uçta muzokara guruhidan qaysi biri bilan gaplaşiş kerakligi har doim ham aniq emas. AQŞ Moliya vazirligi muzokaralar uçun mas’ulligini ta’kidladi, hatto Kiyevga Latnik kelişuvining versiyasi taqdim etilganida ham. Umuman olganda, Ukraina rasmiylariga köra, Ukraina vakillarining Tramp jamoasi bilan uçraşuvlari şu qadar çalkaşib ketganki, ular AQŞ prezidenti bilan muzokaralar olib boriş uslubi haqida ma’lumot izlab, hujjatli filmlarni tomoşa qila boşlagan.

Şu bilan birga, ukrainlar sönggi taklifni qabul qilişsa, bu Vens bilan orani yomonlaştirişidan xavotirda. Ular AQŞ vitse-prezidenti va Trampning maxsus vakili Kellog taqdim etgan «adolatliroq» bitim loyihasiga qaytişni afzal körişadi. «Öşanda bizda haqiqiy, samarali muzokaralar bölib ötgan va biz kelişuv tomon harakat qilgandik», – degan jurnalistlarning ukrainalik suhbatdoşlari.

The Economist naşrining ukrain manbalariga köra, kelişuvning «halokatli» versiyasi Kiyevga bitimning oldingi variantlarini rad etgani uçun «jazo sifatida» taklif qilingan. «U [Tramp] Vens va Kellog bilan kelişa olmaganimizni körişi bilanoq, hissiyotga berilmaydigan, faqat raqamlar bilan işlaydigan juda yuqori martabali yigitni yubordi», – dedi jurnalistlarning Ukrainadagi suhbatdoşlaridan biri. Uning sözlariga köra, Ukraina tomoniga homiylik ohangida yaşirin tahdidlar bildirilgan: «Amerikaliklar şunday deyişdi: bu döstona kelişuv. Biz sizga ğamxörlik qilamiz, axir siz muammolarni xohlamaysiz».

Ukraina va AQŞ örtasidagi kelişuv böyiça muzokaralardagi yana bir muammo şundaki, qöşma investitsiya fondining maqsadlari hali ham aniq emas, deb yozadi The Economist. Birinçi versiyada fond faqat Ukraina resurslarni qazib olişdan olingan davlat daromadlariga da’vo qiladi va mamlakatning uruşdan keyingi uzoq muddatli tiklanişini moliyalaştiradi. Bitimning uçinçi qoralama nusxasida esa, AQŞ aktivlarga ham, investitsiyalarga ham egalik qiliş huquqini qölga kiritmoqçi ekani körsatilgan, bu esa investitsiya kelişuvidan köra köproq egallab olişga öxşaydi.

23 fevral kuni Zelenskiy Ukraina AQŞdan 500 milliard dollar qarzdor bölişi haqidagi kelişuvni imzolamasligini ma’lum qildi. Uning sözlariga köra, u Vaşingtonning Kiyevga yordamini qarz deb hisoblamaydi. Ukraina prezidenti, şuningdek, tomonlar AQŞ bilan muzokaralarda oldinga siljiyotgani va kelişuv 500 milliardlik şartni öz içiga olmasligini ta’kidladi.

The Economist ma’lumotiga köra, kelişuv parametrlari muhokamasi davom etmoqda. Ukraina rasmiylaridan biri naşr bilan suhbatda bu «muzokaralar emas, balki tovlamaçilik» ekanini ta’kidladi. Boşqa bir mulozim esa ularni «qöpol» deb atadi, lekin şunday qöşimça qildi: «Bu bölişi mumkin bölgan eng yomon narsa emas». «Keyinçalik sodir böladiganlarning barçasi bundan yomonroq böladi», – degan manba.

Kiyevda kelişuv loyihasini imzolaşdan yana bir bor boş tortişganiga javoban AQŞ Ukrainani harbiy qöllab-quvvatlaşdan mahrum qilişga, Starlink sun’iy yöldoş aloqa tizimidan uzib qöyişga yoki Vladimir Putin bilan ikki tomonlama muzokaralarni tezlaştirişga urinişi mumkinligidan xavotirlar kuçaymoqda.

Ukraina va AQŞ tabiiy resurslar böyiça kelişuv böyiça muzokaralarning yakuniy bosqiçida, dedi 24 fevral kuni Ukraina boş vaziri örinbosari Olga Stefanişina. Uning sözlariga köra, muzokaralar «juda konstruktiv bölgan» va «deyarli barça asosiy jihatlar allaqaçon kelişib olingan». «Biz kelişuv imzolaşga ötiş uçun ularni imkon qadar tezroq yakunlaşga harakat qilmoqdamiz. Umid qilamizki, AQŞ va Ukraina yetakçilari uni Vaşingtonda imkon qadar tezroq imzolab, tasdiqlab, önlab yillar oldindagi majburiyatlarimizni namoyiş etişadi», – deya qöşimça qildi Stefanişina.