Suriya mudofaa vazirligi 10 mart kuni «Suriyaning sohil hududida ag‘darilgan rejim qoldiqlariga qarshi harbiy amaliyot» yakunlanganini e’lon qildi.
Qurbonlar soni haqida hali to‘liq ma’lumotlar yo‘q va ular yaqin orada paydo bo‘lishi dargumon. Suriya inson huquqlariga rioya etilishini monitoring qilish markazi ma’lumotlariga ko‘ra, 6-9 mart kunlari hukumat ta’siridagi kuchlar 39 ta ommaviy va ko‘plab individual qatllarni amalga oshirib, jami kamida 973 kishini o‘ldirgan. Ikkala tomondan ham jangovar yo‘qotishlarni hisobga olgan holda, hujjatlashtirilgan qurbonlarning umumiy soni 1454 nafarni tashkil etadi – ammo bu faqat dastlabki ma’lumotlar bo‘lib, qurbonlar soni yana ortishi mumkin.
Ijtimoiy tarmoqlar, Telegram va Whatsapp’dagi guruhlarda tarqalishda davom etayotgan ko‘plab videolarga ko‘ra, halok bo‘lganlar va yaralanganlar asosan yosh va o‘rta yoshdagi erkaklardir.
Ommaviy qotilliklar Suriya sobiq prezidenti Bashar Asad mansub bo‘lgan alaviylar ko‘targan qo‘zg‘oloniga javoban boshlandi. G‘arbdagi ko‘plab siyosatchilar va ommaviy axborot vositalari ularni «Asadlar tarafdorlari» deb atamoqda va ularning qatl qilinishi qandaydir «mavhum kuchlar»ga bog‘lanmoqda. Unisi ham, bunisi ham qisman tushunarli. Asadlar hukmronligi davrida alaviylar jamoasi, uning ayrim vakillari tuzumga qanday munosabatda bo‘lishidan qat’i nazar, imtiyozli holatda edi. Asadlar hokimiyatdan ag‘darilgach, ular kamsitilgan ozchilikka aylandilar – bu ham alohida alaviylarning yangi hokimiyatga bo‘lgan shaxsiy munosabatidan qat’i nazar.
Ommaviy qatllarni uyushtirgani aytilayotgan «mavhum kuchlar»ga kelsak, Suriya prezidenti Ahmad ash-Shar’a boshchiligidagi o‘tish davri hukumatining o‘ziga xos alibisi bor. Eski xavfsizlik kuchlari tarqatib yuborildi, yangilari shakllanish jarayonida. Suriyada ko‘plab qurolli guruhlar mavjud. Ularning ba’zilari allaqachon yangi xavfsizlik kuchlariga qo‘shilgan; boshqalari yo‘q, garchi ular ash-Shar’a hukumatiga sodiq bo‘lsa-da; uchinchi toifa esa umuman bu hukumatga qarshi.
6 mart kuni alaviy jangarilar Lataqiya va Tartus viloyatlarida yangi rejim kuchlariga hujumlar uyushtirgani ma’lum bo‘lgach, ko‘plab guruhlar ularga qarshi kurashga otlandi. Ular orasida o‘tish davri hukumati vakillari va «ko‘ngilli yordamchilar»ni farqlash deyarli imkonsiz: ikkalasi ham asosan sunniy jangarilar, fuqarolar urushi faxriylari bo‘lib, ularda yagona farqlovchi belgilar yo‘q.
