Fitch Ratings agentligi Toshkent shahrining xorijiy va mahalliy valutadagi uzoq muddatli reytingining «BB-» darajasidagi prognozini e’lon qildi.
Qayd etilishicha, agentlik davlat korxonalari qarzlari va moliyaviy hisobotlarni oshkor qilishda shaffoflikning yetarli emasligi bilan bog‘liq shartli majburiyatlarning potensial o‘sishi va assimetrik xatarlarni hisobga olgan holda Toshkentning kreditga layoqatlilik reytingini pasaytirgan.
Poytaxtning xavf profili esa «zaifroq daraja» deya baholangan.
«2024−2028 yillar oralig‘ida Toshkentning operatsion balans hisobidan qarzga xizmat ko‘rsatish qobiliyati zaiflashishi mumkin. Bunda daromadlarning prognoz qilinganidan pasayishi, xarajatlarning oshishi yoki qarz yukining ko‘payishi ehtimoli hisobga olinadi», deyiladi Fitch hisobotida.
Soliq va budjet tizimidagi islohotlar tufayli shaharning daromadlari o‘zgaruvchan bo‘lib qolyapti.
«Yig‘iladigan soliqlarning tarkibi va ularning boshqaruv bo‘g‘inlari o‘rtasida taqsimlanishi markaziy hokimiyat qaroriga ko‘ra tez-tez o‘zgarib turadi. 2023 yilda soliqlar shahar daromadlarining 50 foizini, transfertlar esa 33 foizini tashkil etdi. Shahar daromadlarining katta qismi markaziy hukumatga bog‘liqligi, shuningdek, milliy fiskal tartibga solishga o‘zgartirishlar kiritilishi daromadning mustahkamligini «zaifroq» baholashga sabab bo‘ldi», deyiladi agentlik izohida.
Ta’kidlanishicha, Toshkent shahrining daromadlarni oshirish imkoniyatlari cheklangan, chunki soliq stavkalari va daromadlarni taqsimlash markaziy hukumat darajasida belgilanadi.
Shuningdek, poytaxtning daromadlari pasaygan taqdirda xarajatlarni qisqartirish imkoniyatlari cheklangan, deya baholanyapti. Bunga sarflanayotgan mablag‘larning asosiy qismi majburiy to‘lovlardan iborat ekani sabab sifatida ko‘rsatilgan. Mazkur ko‘rsatkich 2023−2024 yillarda xarajatlarning 80 foizdan ortig‘ini tashkil etgan.
2024−2028 yillarda Toshkentning operatsion balansi yiliga o‘rtacha 1 trln 376 mlrd so‘mni tashkil etadi, bu 2023 yildagi ko‘rsatkich – 2 trln 233 mlrd so‘mdan past. Soliq tushumlarining miqdori esa mahalliy iqtisodiyotning kutilayotgan ko‘tarilishi hisobiga 2028 yilga borib 12 trln 182 mlrd so‘mgacha o‘sishi prognoz qilingan.
