Rossiya ta’lim vaziri ayrim MDH davlatlarining tarix darsliklarini o‘zgartirmoqchi ekanini e’lon qildi. Kun.uz studiyasida bunga munosabat bildirgan siyosiy tahlilchilar o‘tmishda Rossiya tomonidan Turkiston o‘lkasida sodir etilgan qirg‘in, qatag‘on va boshqa jinoyatlarni xaspo‘shlab bo‘lmasligi, aksincha, arxivlarni to‘liq ochiqlash kerakligini aytdi.
Bektosh Berdiyev: Rossiya tomoni juda oshirib yubordi. Masalan, Chingizxonni qahramon deb baholayotganimiz yo‘q-ku. Bosqinchini bosqinchi deymiz-da, bu tarixiy fakt va bu narsalar darsliklarimizda ko‘rsatilgan. Undan tashqari, Qutayba ibn Muslimning Markaziy Osiyoga bostirib kirib kelgani ham fakt. Rus bosqini ham eng katta va qonli bosqinlardan biri hisoblanadi, biz uni nima deyishimiz kerak?
Bilasizmi, yoshi katta ba’zi vatandoshlarimizda ham “ruslar Markaziy Osiyoga madaniyat olib keldi” degan eskicha qarashlar yo‘q emas. Rus millatiga yoki hozirgi Rossiya davlatiga hech qanaqangi dushmanona qarashimiz yo‘q. Lekin, masalan, Skobelev kelib, ikkita rus askari o‘ldirib qo‘yilgani uchun har biri uchun 11 mingtadan 22 mingta aholini qatliom qilganini biz qarsak chalib kutib olishimiz kerakmi? Kaufmanning ishlarini-chi?
Qanchadan qancha odamlarning yostig‘ini quritgan Jizzax qo‘zg‘oloni... Ayrimlar aytadigan “madaniyat” kirib kelishi uchun shunchalik ko‘p odamlarimiz bilan to‘lov qildikmi? Ularning xotirasini yodga olmay, ko‘z yumishimiz kerakmi? Bu yerda hissiyotga berilayotganimiz yo‘q, bor haqiqatni gapiryapmiz xolos.
Shuhrat Rasul: Bizga nimani tiqishtirmoqchi bo‘lyapti? Go‘yoki Chor imperiyasi bizga “madaniyat yetkazuvchi” bo‘lib keldi. Rus shovinist yozuvchisi Dostoyevskiy o‘z kundaliklarida: “Biz Osiyodagi mana bu yarim yovvoyilarga gospodin – hukmdor bo‘lib keldik, Yevropada hech kim bizni bir tiyinga olmaydi, bu yerda biz yevropalikmiz, tsivilizatormiz”, deb yozgan.
O‘zimizda ham ba’zi yoshi ulug‘ insonlar “agar Rossiya kelmaganida, biz Afg‘onistonga o‘xshab qolardik” degan fikrlarni aytadi. Bu – o‘ta puch argument. Afg‘onistonni 10 yil bombalab, o‘rta asrlarga tiqib kelgan – bu Rossiyaning aynan o‘zi. Rossiyaning qadami yetgan Janubiy Koreya qanaqa-yu, qadami yetgan Shimoliy Koreya qanaqa?
