Haqqoniy oilasi Afg‘onistonda eng qudratli harbiy-siyosiy kuchlardan biri sifatida ko‘riladi. So‘nggi paytlarda bu oila yetakchisi – ichki ishlar vaziri Sirojiddin Haqqoniy va amir Haybatulloh Oxundzoda o‘rtasida ziddiyat borligi haqida ko‘p ma’lumotlar tarqalmoqda. Kun.uz studiyasida vaziyatga Progressiv islohotlar markazi eksperti Islomxon Gaffarov baho berdi.
— Ichki ishlar vaziri Sirojiddin Haqqoniy lavozimidan ozod etilib, bir viloyatga hokim qilib yuborilgani haqida tasdiqlanmagan xabarlar tarqaldi. Bu haqda nima deya olasiz?
— Haqqoniy oilasining Afg‘onistondagi o‘rni va ta’siri juda katta. 1980 yillarda Sirojiddin Haqqoniyning otasi Jaloliddin Haqqoniy mujohidlarga qo‘shilib, «Tolibon» bilan yelkama-yelka jang qilgan. Keyinchalik Amerika–Afg‘on urushi davrida ham Haqqoniy oilasi «Tolibon»ni qo‘llab-quvvatlagan, Pokiston hududida turib Qo‘shma Shtatlarga qarshi kurash olib borgan. Shu sababli oilaning nufuzi keskin ortib, «Tolibon» hukumatida eng muhim lavozimlardan biri – ichki ishlar vazirligi aynan Sirojiddin Haqqoniyga topshirildi. Hatto Haqqoniylar “Tolibon”ning o‘ng qanoti” sifatida ham tilga olinadi.
So‘nggi yillarda esa OAVda Sirojiddin Haqqoniy va «Tolibon» yetakchisi Haybatulloh Oxundzoda o‘rtasida mafkuraviy va siyosiy qarama-qarshilik borligi haqida xabarlar ko‘paydi. Ko‘pchilik Haqqoniyni pragmatik, Oxundzodani esa mafkuraviy jihatdan qat’iy inson sifatida ko‘radi. Ayni paytda, Haqqoniyning xalqaro nufuzi ham ortib bormoqda: u Saudiya Arabistoni va BAAga rasmiy tashrif buyurib, arab dunyosida obro‘yini oshirdi. AQSh esa uni ilgari terrorchi sifatida qidirayotgan va u haqdagi ma’lumot uchun 10 mln dollar mukofot e’lon qilgan bo‘lsa-da, yaqinda Federal tergov byurosi bu qarorni bekor qildi. Ya’ni endi Qo‘shma Shtatlar unga terrorchi deb qaramayapti. Uning New York Times'da ham intervyusi chiqdi. Natijada Haqqoniyning obro‘yi G‘arbda ham ortdi.
Bu esa tabiiy ravishda «Tolibon» rahbarining g‘azabini keltirishi mumkin, ular o‘zaro kelishmaydi degan ma’lumotlar juda ko‘p tarqaldi. Haqqoniy lavozimidan ozod etilgani haqida shu yil boshida ham xabarlar tarqalgandi, lekin ikki haftadan keyin u vazirlikdagi o‘rnida qolgani ma’lum bo‘ldi. Yaqinda yana shunga o‘xshash xabarlar chiqdi: go‘yoki u ichki ishlar vazirligidan olinib, Pokistonga chegaradosh Xost viloyatiga gubernator etib yuborilgan.
Nega aynan Xost viloyati, chunki Pokiston maxsus xizmatlari va hukumati bilan hamkorlik qiladigan bu oila Afg‘oniston–Pokiston o‘rtasida vositachi sifatida ko‘riladi. Oxundzoda Pokiston bilan ziddiyatda, Haqqoniy oilasi esa avvaldan Pokiston bilan yaqin munosabatda bo‘lib kelgan.
