Yevrokomissiya TikTok, Facebook va Instagram’da qonunbuzarliklarni aniqladi

Yevropa komissiyasining dastlabki bahosiga ko‘ra, ushbu ijtimoiy tarmoqlar DSA'da ko‘zda tutilgan oshkoralik majburiyatlarini buzmoqda: platformalar tadqiqotchilarning o‘z ma’lumotlariga kirishini qiyinlashtirayotgani va foydalanuvchilar uchun shikoyat hamda xabardor qilish mexanizmlarini samarali ta’minlamayotgani qayd etildi. Bu haqda komissiya juma, 24 oktyabr kuni ma’lum qildi.

YeK ma’lumotlariga ko‘ra, uchala platforma ham ko‘pincha «to‘liq bo‘lmagan yoki ishonchsiz ma’lumot to‘planishi»ga olib keladigan to‘siqlar yaratmoqda va ilmiy tadqiqotlarni qiyinlashtirmoqda, jumladan, foydalanuvchilar noqonuniy yoki zararli kontentga duch kelayotgani-yo‘qligi masalalari bo‘yicha. Komissiya ta’kidlashicha, platformalar ma’lumotlariga ochiq kirish — DSA oshkoralik talablarining asosiy unsuri, u yirik onlayn-platformalar faoliyatining jamiyatga ta’sirini yaxshiroq tushunishga imkon beradi.

Bundan tashqari, Meta konserni Facebook va Instagram platformalarida noqonuniy materiallar — masalan, bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlikni aks ettiruvchi kontent yoki terrorizm targ‘iboti — haqida oson xabar berishga mo‘ljallangan qulay mexanizmlar yo‘qligida ayblanmoqda.

Komissiyaga ko‘ra, shikoyat tartib-taomillari haddan tashqari murakkab va foydalanuvchilarni shikoyat berishdan qaytarishi mumkin bo‘lgan «manipulyativ dizayn elementlari»ni o‘z ichiga oladi. DSA'ga ko‘ra, platformalar shikoyatni olgach, noqonuniy kontentni tezkor tekshirib, olib tashlashi shart.

Yevrokomissiya shuningdek Facebook va Instagram’da kontent moderatsiyasi bo‘yicha qarorlarda shikoyat qilish mexanizmlaridagi kamchiliklarga e’tibor tortdi. YeI foydalanuvchilari, nashrlari o‘chirilgan yoki akkauntlari bloklangan taqdirda, bu qarorlar ustidan samarali ravishda shikoyat qila olmayapti. Mavjud tizimlar izoh yoki dalillarni ilova qilish imkonini to‘liq bermaydi, bu esa jarayonlarning oshkoraligini cheklaydi.

Meta va TikTok komissiyaning dastlabki xulosalari bilan tanishib, yozma javob taqdim etishi mumkin. Agar qonunbuzarliklar tasdiqlansa, shirkatlarga ularning jahon bo‘ylab yillik aylanmasining 6 foizigacha miqdorida jarima solinishi mumkin. Yevrokomissiya zarurat tug‘ilsa, qoidalarga rioya etilishini ta’minlash uchun majburiy jarimalar ham qo‘llashini qo‘shimcha qildi.

DSA onlayn-platformalarni foydalanuvchilarni noqonuniy kontent, tovar va xizmatlardan himoya qilish bo‘yicha choralar ko‘rishga majbur qiladi. Ayniqsa YeIda 45 milliondan ortiq foydalanuvchisi bo‘lgan Facebook, Amazon yoki Google kabi eng yirik platformalarga nisbatan talablar qattiqroq. Bu kompaniyalar to‘g‘ridan to‘g‘ri Yevrokomissiya nazoratida bo‘lib, ularga nisbatan boshqa bir necha tekshiruvlar ham olib borilmoqda.