Iqlimshunos Erkin Abdulahatovga ko‘ra, bunga yil davomida yuz bergan jazirama issiq sabab.
“O‘zbekistonda oktyabr oyi favqulodda quruq va issiq o‘tishda davom etmoqda. Yil bo‘yi kuzatilgan jaziramalar va yog‘insiz kunlar afsuski endilikda havoda mavsumiy namgarchilikning ortib borishini cheklab qo‘ymoqda. Shu sababdan mintaqaga tashrif buyurayotgan nam havo oqimlaridan yomg‘ir hosil bo‘lmayapti. Nam havo oqimlari hatto tog‘larga o‘z quvvatini tashlab keta olmayapti. Kuzning uchinchi oyi boshlanib ham yog‘ingarchilik bo‘lmayotganiga shu omil bo‘lyapti”, deydi u.
Psixologlar fikricha, inson ruhiyati fasllar almashinuviga organik ravishda bog‘langan: kuz yomg‘irsiz va havo sovimasdan o‘tsa, miya o‘zi kutgan “rejim”ni ishga tushirolmaydi. Bu odamlardagi ichki beqarorlik, sababsiz iztirob, tushunarsiz huzursizlikka olib kelishi mumkin. Chunki inson miyasi bu nomutanosiblikni xavf deb qabul qiladi.
Bunday iqlim inson kayfiyatiga qanday ta’sir qiladi?
Psixologlar kuzni ruhiy qayta sozlanish fasli deb atashadi. Ammo tabiiy hukmronlik, ya’ni hazon, hidlar, yomg‘ir, sovuq havo bo‘lmaganida:
- depressiyaga moyil odamlarda ruhiy charchoq oshadi
- asabiylik, to‘satdan portlash holatlari ko‘payishi mumkin
- bolalarda diqqat susayishi kuzatiladi
- kattalarda umidsizlik, kayfiyatsizlik, “rangsiz hayot” hissi ortadi.
Ya’ni bu faqat ob-havo emas — odamlarning kundalik munosabatlarigacha ta’sir qiluvchi omil hisoblanadi.
Bir muammo izidan ikkinchisi
Tahlilchilar fikricha, bu kabi uzoq quruqlik suv tanqisligini kuchaytiradi, qishloq xo‘jaligi iqtisodiga zarba berishi, energiya tizimiga bosimni oshirishi va eng muhimi, insonlarda yashirin xavotirni yuqori darajaga olib chiqishi mumkin.
Ekofaol Aqida ushbu muammo ortidan yana bir muammo – suvsizlik ham kelayotganidan ogohlantirgan:
“Noyabr kelyapti hamki, yomg‘irdan darak yo‘q. Kun issiq.
Iqlim o‘zgarishi — bu kelajak haqida emas, bu bugungi kun haqida.
Har yili dunyo bo‘ylab issiq to‘lqinlar kuchaymoqda, yomg‘irlar normadagidan kamaymoqda yoki teskarisi — sel va suv toshqinlari ko‘paymoqda. Bu tabiatning signalidir.
