Toshkentda o‘tgan MO va Ozarboyjon yetakchilarining maslahat uchrashuvi, axborotga to‘la davrda yashayotgan odam uchun odatdagi rasmiy tadbirlardek ko‘rinsa-da, aslida mintaqamiz taqdirida kechayotgan yana bir katta o‘zgarishni rasmiylashtirdi. Avvalo Ozarboyjon bu klubning doimiy a’zosiga aylangan bo‘lsa, mintaqa markazidagi O‘zbekiston Markaziy Osiyo hamjamiyatini ta’sis etish taklifi bilan chiqdi.
15-16 noyabr kunlari Toshkentda Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining maslahat uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. Bu – yettinchi uchrashuv edi.
Odamlar katta axborot oqimlari ichida qolar ekan, aslida nima bo‘layotganini chuqur anglashi qiyin bo‘lishi mumkin. Chunki barcha OAV bir xil yoki o‘xshash narsalar haqida gapirar ekan, odamlar ongida bir xillik paydo bo‘ladi, bo‘layotgan voqealar katta oqimdek ko‘rinadi.
Aslida esa, Markaziy Osiyo taqdirida, tarixida o‘ta jiddiy ijobiy hodisalar bo‘lib o‘tmoqda. Faqat bu voqealar diplomatik qoidalar va siyosiy ohistalik zamirida bo‘layotgani uchun, o‘tmishdagi kontrastni va tashqi dunyodagi vaziyatlarni to‘liq anglash uchun biroz sinchkov nigoh zarur bo‘ladi.
Bir eslaylik, 2016 yilga qadar, ayniqsa 90-yillarning ikkinchi yarmi, 2000-yillarda mintaqamiz davlatlari uchga bo‘linib qolgan edi. Kimdir Rossiyaga yuzlangan, uning asosiy harbiy-strategik va iqtisodiy loyihalaridan najot izlagan; yana kimdir G‘arbga yuzlanib, mintaqadagi qolgan davlatlarga zimdan qarshi turgan; Turkmaniston esa neytrallik bayrog‘i ostida mintaqa ishlaridan o‘zini chetga olgan davr bo‘ldi.
Bu davrda mintaqa davlatlarining fikri, siyosiy va geosiyosiy qarashlari bir joydan chiqishi uyoqda tursin, o‘zaro yashirincha va oshkora tirashuv – kundalik holat edi.
O‘zbekistonning deyarli barcha qo‘shnilar bilan munosabati o‘ta sovuq edi. Ba’zi davlatlar bilan chegaralar minalashtirilgan, qolgan davlatlarga ham chiqib kelish katta azob-uqubatlarga giriftor qiluvchi muammo edi. Keyingi 8-9 yil esa MO mustaqilligi tarixida hozircha eng uzoq muddatli xotirjamlik, o‘zaro ishonch va hamkorlik, kooperatsiya va geosiyosiy jipslik davri bo‘lib kelmoqda. Bu – yaqin tariximizda kuzatilmagan holat, katta yutuq.
MO davlat rahbarlari maslahatlashuv uchrashuvlarining ushbu Toshkent sammitida katta tarixiy burilish yuz berdi. Prezident Mirziyoyev Ozarboyjonning ushbu maslahatlashuv uchrashuvlariga to‘laqonli ishtirokchi davlat bo‘lib kirganini e’lon qildi. Bu bilan Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkaz mintaqalari yana bir ko‘p taraflama uyushma, xalqaro klub doirasida birlashdi. Lekin, ko‘p taraflama boshqa formatlardan farqli o‘laroq, Ozarboyjon va MO davlatlari o‘rtasida samimiylik, tenglik va o‘zaro ishonch mutlaq yuqori ekani inobatga olinsa, bu hamkorlikdan barcha davlatlar o‘ta manfaatdor ekani ko‘rinib turadi.
