«Real»dagi kiçik inqiroz. Klubning muammosi nimada va Alonso endi nima qiladi?
|23:16 / 14.12.202511 57020 min
Madridliklar ğalaba qozonişni unutib qöydi, ayrim futbolçilar va murabbiy örtasida esa ziddiyat közga taşlanmoqda.
Foto: Getty ImagesFoto: Getty Images
Yaqindagina klasikoda ğalaba qozonib, Ispaniya çempionatida jiddiy farq bilan peşqadamlik qilayotgan «Real» birdaniga muammolar girdobiga tuşib qoldi. Qoniqarsiz natijalar, işonarsiz öyin, jarohatlar va eng e’tiborlisi Habi Alonso bilan muammolar – ispan naşrlari yozda jamoa boşqaruviga kelgan murabbiyga muhlat berilgani, keyingi uç öyindan birortasida ğalaba qozona olmasa, iste’foga çiqarilişi mumkinligi haqida yozişmoqda.
Albatta, bunday xabarlar turli murabbiylar bilan köp çiqib turadi, odatda naşrlar köpinça taxminlarni börttirib yozişadi. Ammo Angliyadan farqli ravişda Ispaniyada jurnalistlar biroz boşqaça işlaşini, naşrlar u yoki bu klub, şu jumladan, «Real»ning ham manfaatlariga xizmat qilişini inobatga olsak, vaziyatga jiddiyroq qaraş mumkin. Zero bunday xabarlar çiqayotgani, şu bilan birga, klub rasmiylari tomonidan raddiyalar yöqligi, tabiiyki, daraxtning uçi bekorga silkinmayotganidan dalolat beradi. Quyida şu savolga javob izlanadi – Madridda nima bölyapti özi?
Tizimli murabbiy nima?
Sönggi yillarda bu atama tez-tez işlatilmoqda, nafaqat Yevropada, balki mahalliy matbuotda, şarhlovçilar tomonidan ham murabbiylar tizimli va eski klassik uslubga rioya qiluvçilar sifatida ajratilişiga guvoh bölamiz.
Habi Alonso va «Real» mavzusida ham bu atamaga murojaat qilişga töğri keladi, zero u nemis futbolida şakllangan tizimli murabbiy bölsa, «Real»ning oldingi boş murabbiyi Karlo Ançelotti aksinça, eski maktab murabbiylarining yorqin va eng muvaffaqiyatli vakili edi. Qisqa muddatda bu qadar qutblaşiş tabiiyki, avvaldan bu mavzu tilga olinişiga sabab bölgandi.
Xullas, eski maktab asosan futbolçilarning xususiyatlaridan kelib çiqqan holda taktika va uslub tanlaş, ayniqsa yetakçilarning özini qulay his qilişi yordamida samaraliroq foylalanişni közda tutadi va ijroçilarga imkon qadar erkinlik taqdim etadi. Bazaviy talablar – ziç öynaş, pozitsiyalar, pressingga amal qilingan holda, muayyan vaziyatlarda improvizatsiyaga kengroq yöl oçiladi.
Tizimli futbolda esa birlamçi – futbolçi emas, jamoadir. Albatta, har qanday tizim ham mazkur jamoadagi futbolçilarning xususiyatlariga tayanadi va şundan kelib çiqadi. Ammo töp qanday egallanişidan tortib, har bir nuqtada qanday harakatlaniş, töpni kimga yetkaziş va qaysi yöl bilan vaziyatlar yaratiş murabbiy tomonidan oldindan belgilanadi. Şu asosda jamoa uzoq maşğulotlar yordamida aniq uslubni avtomatizm darajasiga olib çiqadi. Ha, biroz murakkab, ammo töliq işlaganda, raqibdan qat’i nazar soatdek işlaydigan mexanizmga aylantiriş mumkin.
Taqqoslaş uçun misol keltiramiz. Tasavvur qiling, bir jamoa tarkibida örtaça darajasi 7 baholik bölgan 11 nafar futbolçi bor. Klassik uslubda bu jamoa har öyinda kamida 6, muvaffaqiyatli hollarda 8 bahoga loyiq öyin körsatişi mumkin. Ammo agar bu tizimlaşsa, jamoa 9-10 darajadagi futbol namoyiş qilişga loyiq böladi. Şu bilan birga, tizim işlamaganda, ba’zida jamoa öyini 4-5 darajaga tuşib ketişi ham mumkin. Şundan xulosa qiliş mumkinki, tizim nisbatan kuçsizroq tarkib va futbolçilar bilan ham yaxşi işlaydi – şu orqali umumiy darajani oşiriş, örtaça futbolçilar bilan ham yuqori natijalarni közlaş mumkin.
Mavzuga oid
Şu misol orqali «Real»ni yanada osonroq tuşunamiz – Madridda doim har bir çiziqda Yevropaning eng yaxşi futbolçilari yiğilgan, şuning uçun klassik uslubda öynaş ham jamoaga katta sovrinlarni yutiş uçun kifoya qilgan. Öyin ma’lum darajadan pastga tuşib ketmaydi, futbolçilar uçun qulay uslub tanlangani evaziga içki ziddiyatlar ham bölmaydi, 8-9 darajali futbolçilar doim şu darajada öyin körsatib, raqobatbardoş böla olişadi.
Nega tizimli murabbiy «Real» uçun noqulay?
Bilasizmi, sportda sabab-oqibat prinsipi mavjud bölişi juda muhim. Ma’lum natijaga erişiş uçun belgilangan harakatlar majmui kerak böladi. Aytaylik, biror tezlikka ega böliş uçun bir kunda falon soat maşq, falon soatlik uyqu, ma’lum diyeta va hokazolar kerak. Demak, belgilangan natijaga erişiş uçun şu yöldan boriladi. Hammasi oddiy.
Ammo agar şu sabab va oqibat boğliqligi yöqolib qolsa-çi? Masalan, öta iste’dodli futbolçilarni bilamiz – Romario, Neymar, Ronaldinio, Gaskoyn va hokazo. Ularni nima birlaştirib turadi? Ular şundoq ham öta iste’dodli bölişgan, belgilangandek maşğulot qilişmas, tartibli hayot tarzida yaşaşmagan. Mana şu teskari sabablar bilan ham mutlaqo boşqa oqibat – muvaffaqiyatga erişişgaç, tabiiyki, ularning maşğulotlarga bölgan munosabati boşqaça böladi. Ularga har qanday muvaffaqiyat ostida ulkan mehnat yotişini tuşuntira olmaysiz, çunki ulardagi ğayrioddiylik siz keltirgan nazariyani rad qiladi. Ana, Romario maşğulot qilmasdan turib erta-yu keç tinim bilmaydigan Dungadan yaxşiroq, ana Gaskoyn bir umr aroq içib yurib, içmasdan diyeta qiladigan köpgina futbolçilardan yaxşiroq öynayapti. Nimani tuşuntirasiz?
Yomon tomoni, bunday futbolçilarning faoliyati uzoq keçmaydi. Qaçonki, maşğulotlarga ehtiyoj sezganda, talant yetarli bölmay qolgan paytda boyagi sabab-oqibat boğliqligiga ular işonişmaydi. Çunki öz tanasida buning aksiga misol bor. Eng muhimi, ularning misoli boşqalarga işlamasligi, aslida muvaffaqiyat kaliti bu emasligini boşqa oddiy futbolçilar tuşunib yetişi kerak. Ana, Ronaldinio maşğulotlarga qatnamay ham zör öynayapti-ku, demak oson yöli bor ekan-da, degan xulosa paydo bölmasligi lozim.
Uzoqdan olib kelganimning sababi, «Real» klubi aynan şunday futbolçi misolining jamoa körinişidir. Yöq, «Real» ham doim maşğulot qilgan, notöğri işlar qilmagan. Ammo butun dunyoda jamoalar boşqaça, tizimli futbol öynayotgan paytda, xuddi diskotekadan kelib, hammadan yaxşi öyin körsata olgan Ronaldinio singari kelib, sovrinlarni yutavergan. Bu yerda anormallik yöq, zero «Real» eng yaxşi futbolçilarni va bu uslubda eng samarali bölgan murabbiylarni (Mourinio, Zidan, Ançelotti) qölga kirita olgandi. Boyagi misoldagi futbolçilarda muhim farq ularning xudo in’om etgan talanti bölsa, «Real» misolida bu töğri yiğilgan tarkib va murabbiy sababli bölgan.
Ammo yildan yilga moliyaviy tomondan inglizlar bilan kuraşiş qiyinlaşib qoldi. Avvalgidek eng yaxşilarni yiğiş qiyinroq va qimmatroq bölib bormoqda. «Barselona»ga qarşi muhim uçraşuvlar boy berilmoqda. Ançelottini birov boğlab bermagan. Şu va boşqa sabablar Florentino Peresni katta islohotga, şu paytgaça «Real» uçun mutlaqo teskari bölgan yönalişga undadi.
Alonsoga qiyin bölişi aniqmidi?
Hali iş boşlanmasdanoq Alonso töqnaş kelişi mumkin bölgan muammolar va mavsum davomida kutilmaganda paydo bölgan tösiqlarni taxmin qiliş oson edi. Bu har qanday boşqa murabbiy bilan ham sodir bölişi şubhasiz, ya’ni obektiv sabablar sifatida quyidagi uç omilni keltiriş mumkin.
Klublar örtasida jahon çempionati. «Real» iyun-iyul oylarida klublar örtasidagi jahon çempionatida qatnaşdi va yarimfinalgaça bordi. Taqqoslaş uçun, boşqa klublar 1 iyuldan töliq dam olib, mavsumoldi yiğinlarni boşlagan bölsa, «Real» iyul oyi boşlarida eski mavsumni yakunlab, tanaffusga çiqib ketdi. Tabiiyki, odatdagidan qisqaroq dam oliş va rejadagidek bölmagan mavsumoldi yiğinlar har qanday yangi murabbiy, ayniqsa u yangi tizimni olib kirmoqçi bölganida, qiyinçilik tuğdiradi.
Jarohatlar. «Real» futbolçilari mavsum davomida anormal darajada köp jarohat olişmoqda. Tabiiyki, bu kerakli öyin tizimini quriş uçun ham, jamoadagi özaro raqobat muhitiga ham ta’sir körsatadi.
Vaqt. Hammasi köngildagidek bölib, barça tayyorgarliklar a’lo ötib, heç kim jarohat olmagan taqdirda ham ma’lum tizimni jamoa öyiniga kiritiş ma’lum vaqtni talab etadi. Jamoa real rejimda, haqiqiy öyin yuklamalari ostida ham sinovdan ötişi kerak. Hammasi hal qilingan taqdirda ham, ora-sira turli tösiqlar çiqişi, muvaffaqiyatsiz öyinlar bölişi, öşa tösiqlar ostida bu uslub qanday işlaşi borasida tajribalar ötişi lozim böladi.
Yulduzlar bilan işlaş. Habi Alonsoning murabbiylik tajribasi u qadar katta emas, faqat «Bayyer»da işlagan xolos. «Bayyer» va «Real» futbolçilarining darajasi, har ikki klubga bölgan bosim farqi juda katta va bu murabbiyga yetarliça noqulaylik tuğdirişi aniq edi. Inqiroz uçun dastlabki zarba şu tomondan keldi.
Vinisius bilan ziddiyat
Aslida Alonso hammasini töğri qildi. «Barselona»ga qarşi muhim öyinda 2:1 hisobidagi ustunlikni saqlab qoliş uçun pragmatik qaror qabul qildi, Vinisiusni zaxiraga oldi. Dunyodagi yuzta jamoadan töqson töqqiztasida böladigan oddiy iş jarayoni va bu qandaydir janjal keltirib çiqarişini taxmin qiliş ham mumkin emas. Habi doimgidek, «Bayyer»da ön marta qilgan, jamoa uçun, öyin uçun kerakli bölgan almaştirişni amalga oşirdi.
Yuqorida tilga olingan asosiy farq mana şu yerda yuzaga çiqadi. Ha, jamoa sifatida «Real» uçun «Barselona»ni yengiş eng muhimi, ammo yulduz futbolçilarda qöşimça motivatsiya ham böladi. Bellinghem, Mbappe, Vinisius kabi yulduzlar mavsumni çempion böliş, Çempionlar Ligasini yutiş kabi maqsadlardan taşqari, aytaylik, «Oltin töp» oliş kabi maqsadlar bilan boşlaydi. Tabiiyki, Vinisius klasikoda gol uriş uçun maydonga çiqqan, özi uçun juda muvaffaqiyatli va qulay keçayotgan öyinni hammadan avval tugatişni istamaydi. Bu yerda zinhor futbolçini oqlamayapman, uning aytganini qiliş kerak, demoqçi ham emasman, ammo «Real» kabi katta klubga borar ekansan, şunçaki, sening şogirdlaring Playstation’dagi 75 baholik futbolçilardan 90 baholikka aylanib qolmaydi. Ularning manfaatlari, egolari ham kattaroq, ziddiyatliroq böladi va katta klublarda taktikadan ham köproq insoniy munosabatlar, psixologiya köproq ahamiyat kasb etadi.
Tizimli murabbiylarda eng köp namoyon böladigan kamçilik ham şu – özi va futbolçilar örtasida qandaydir masofa, devor örnatişdir. Kiçik klublarda bu juda samarali bölişi mumkin, ammo yulduzlar bilan işlaşda har bir qarorni ularga yoqadigan qilib tuşuntira oliş, muhitni uşlab turiş ham juda muhim hisoblanadi. Sen Rodrigo bizga kerak emas deyapsanmi, uning yaqin döstlari bölgan Vinisius va Militoaga ham bu qaroring boşqaça ta’sir qilişi mumkinligini hisobga olişing kerak. Jamoa bilan hissiy boğ quriş, heç bölmasa, murabbiylar ştabida mana şu vazifani bajara oladigan, boş murabbiyning ğoyalari va qarorlarini futbolçilarga boşqaça tilda yetkazib bera oladigan kimdir bölişi lozim. Şu örinda «Liverpul»da Slotning muammolari Jon Heytinga ketişidan söng boşlanganini eslaş mumkin.
Muammo barham topdi, Vinisius uzr sörab, tarkibga qaytdi. Ammo natijalardagi yomonlaşuv ham xuddi şundan keyin boşlandi – 8 öyinda atigi 2 ğalaba. Vinisius esa uzr söragani haqidagi postida Habi Alonsoning ismini umuman tilga olmadi.
Futbolçilar Alonso uslubiga qarşimi?
Agar yetarliça ta’sirga ega bölgan yulduzlarni oladigan bölsak, faqat Kilian Mbappeda murabbiy bilan muammo bölmasligi kerak. Çunki fransuz hujumçisi aynan Alonso qöl ostida juda köp gollar uryapti, eng yaxşi mavsumlaridan birini ötkazmoqda. Şuningdek, Arda Guler asosiy tarkibga qaytdi, albatta, Mastantuono, Karreras, Hausen kabi yangi xarid qilingan futbolçilar ham murabbiyga qarşi bora olmaydi.
Vinisius bilan oçiq ziddiyat böldi, Rodrigo tarkibdan deyarli çiqarildi, Valverde avvalgidek muhim futbolçi emas, Judning maydondagi pozitsiyasi bilan ham muammolar bor – avvaliga u raqib jarima maydonidan uzoqlaşdi, keyin Guler bilan bir paytda samarali tandem böla olişmayapti. Ya’ni qarşi tomonning ham salmoği katta.
Endi Ançelotti davri bilan asosiy farqni aytaman. Italiyalik murabbiy aksariyat öyinlarda futbolçilar zavq oladigan, ularga qulay bölgan uslubni tanlar, «Real» aksariyat öyinlarda yulduzlarning malakasi hisobiga yutib ketardi. «Barselona», «Mançester Siti», «Arsenal»ga qarşi katta öyinlarda esa işonçli öynaş qiyinlaşar, agar futbolçilar katta sahnaga çiqa olsa, yaxşi, mabodo öyin qovuşmasa, imkoniyat pasayib ketardi.
Alonso öz tizimi bilan har qanday jamoaga qarşi taşabbuskor, öz öyinini körsata olişni örgatdi – «Barselona»ga qarşi bu tizim iş berdi ham. Futbolçilar ham nihoyat «Barselona»ni ustunlik bilan yenga olişganidan xursand bölişgan, tizimga bölgan işonç ortgan bölişi kerak. Ammo muammo «Elçe» yoki «Selta» kabi raqiblarga qarşi öyinlarda qalqib çiqadi. Alonso faqat katta öyinlarni yutişni örgatib, kiçik öyinlarda özidan Ançelottini «yoqib» ololmaydi. Tizimmi, demak hamma öyinda şunday öynaş kerak, «Elçe» bilan ham tinmay yuguriş, pressing qiliş kerak. Odatda «Elçe»ni boşqaça, osonroq va qulay yöl bilan yutib yurgan yulduzlarga endi bu körsatmalar yoqavermaydi. Maydon çetida töpni egallagan Vinisius uni jarima maydoniga Alonso aytgan yöl bilan emas, özi bilganiça olib bormoqçi böladi. Töpni egallaş uçun uning orqasidan yuguriş şart emas, biroz sabr qilib, örta blok qöysak, şundoq ham olib qöyamiz-ku, deb öylay boşlaşadi. Ziddiyat mana şu yerda.
Nega boşqa jamoalarda bunday muammo yöq?
Şu yerda Habi Alonsoning Madridga keliş vaqti ham biroz noqulay bölganini inobatga oliş kerak. Nega «Arsenal» yulduzlari Artetaga qarşi şunday qarşi çiqişmaydi? Çunki Saka böladimi, Raysmi, har kim har qança yulduz bölmasin, bu darajaga aynan Arteta bilan, Artetaning uslubi, tizimi yordamida çiqişdi. «PSJ»da sakkiz nafar futbolçi «Oltin töp» nomzodlari qatoriga kirdi, hammasi Luis Enrike qöl ostida öynab.
Alonso Madridda boşqarişi kerak bölgan tarkib esa Alonsosiz, ayni paytda u taklif qilayotgan tizimga mutlaqo teskari bölgan tizimda Çempionlar Ligasini ham, Ispaniya çempionatini ham yutgan. Alonso faqat mana bunaqa qilsakkina biz Çempionlar Ligasini yutamiz, deb singdira olmaydi. Bu bilan futbolçilarni noprofessionalizmda ayblamoqçi emasman, ammo ziddiyatlar bölganida örtadagi mana şu işonçsizlik qalqib çiqişi mumkinligini tuşuniş kerak. Devid Moyyes kelganida «MYu» futbolçilari uning barça aytganini qilganiga, professional şaklda şuğullanganiga şubha yöq, ammo natijalar yomonlaşganda, qandaydir ziddiyatlar paydo bölganda Moyyesning futbolçilardan farqli ravişda şunçaki «Everton»dan kelgani ham rol öynagani şubhasiz.
Aytaylik, bu iş ança ertaroq, masalan, «Real» bir tarkib bilan barça turnirlarni yutib, Ronaldu, Beyl, Benzema, Kazemiro kabi yulduzlar bilan xayrlaşib, yangi futbolçilar bilan birga Alonsoni olib kelib, endi yangi yöldan boramiz, degan ğoya bilan sodir bölganda, hammasi boşqaça keçişi mumkin edi. Ammo Alonso tayyor öynab turgan, yutib yurgan tarkibga keldi. Yulduzlar ham Modriç, Kroos yo Benzema kabi yangi murabbiyga yordamçi bölib yoniga kiradigan, ğoyalarni yoşlarga singdirib, estafetani beradiganlar emas, ança toksik futbolçilar. Vinisiusni taniymiz, Mbappega tegib bölmaydi, Jud yoki boşqalar ham yuqorida misol keltirgan futbolçilarga öxşamaydi. Qaysidir ma’noda «Real» rahbariyati mana şu yönalişda biroz xato qildi.
Klub murabbiyni himoya qilmayapti
Şu bilan birga, «Real» klubi ham Alonsoni yetarliça himoya qilmayotgandek tuyulmoqda. Esingizda bölsa, Ruben Amorim eng köp tanqidlar ostida qolganda «MYu» rahbari Jim Retkliff çiqib, Rubenga kamida uç yil berişini oçiq aytgandi. Şundan söng jamoa öyinida siljiş kuzatildi, turli şubha va taxminlarga örin qolmadi. Şu bayonotdan keyingi 9 uçraşuvda jamoa faqat bir marta mağlubiyatga uçradi.
Hakamlar haqida juda köp çiqişlar qiladigan Peres Habi Alonso turli miş-mişlar girdobida qolganida biror bayonot bilan vaziyatga oydinlik kiritişi, murabbiyga yordam berişi mumkin edi. Boşqa tomondan Retkliffda neça yildan beri yutqazayotgan va közni yumib almaştirib yuboriş mumkin bölgan tarkib, Peresda esa bir qator jahon miqyosidagi qimmatbaho aktivlar turganini ham inobatga oliş kerak. Tabiiyki, bu holatda murabbiyni böşatiş eng arzon va xavfsiz yöl.
Endi nima böladi?
Odatda, iste’fo haqida gap çiqib, murabbiyga muhlatlar berila boşlandimi, bu uzoqqa bormaydi. Özi berilgan vaqt yetarli emasligi va katta bosim ostida ekanini bilgan murabbiy öz ğoyalariga ters bölgan qarorlarni qabul qilişni, futbolçilarga tayanişni boşlaydi. Ba’zi murabbiylar şunday şartlarda natijalarni yaxşilab, özi uçun vaqtni çözişi, holatdan çiqib ketişi ham mumkin. Ammo aslida boşqa faoliyat bilan nom qozongan murabbiylar, xususan Habi Alonsoga bunday şartlar noqulay bölişi tabiiy. U «Bayyer»da ilk öyinlardan katta işonç ostida işlagan va to u yerdan ketgunça heç qanday bosim his qilmagan. Bosim ostidagi Alonso qançalik samarali, buni hali bilmaymiz.
Lekin «Mançester Siti»ga qarşi öyinda butunlay boşqa «Real»ni kördik. Alonso imkon qadar futbolçilarga erkinlik berdi, yutqazgan bölsa-da, jamoa sönggi paytlardagi eng yaxşi öyinlaridan birini ötkazdi, uçraşuvdan keyin bir qator futbolçilar Alonsoni töliq qöllab-quvvatlaşi, u uçun jonini berişga ham tayyor ekanini aytib çiqişdi.
Futbolçilar murabbiy uçun öynaşni boşladimi, demak murabbiyning taqdiri şu kundan boşlab futbolçilar qöliga ötadi. Alonso endi futbolçilarga yaxşi bölişi, ular özlarini yaxşi his qilişlari uçun öz ğoyalaridan voz keçib turişga majbur. Habi Alonso Madridda qolgan taqdirda ham, bemalol aytiş mumkinki, murabbiy Habi Alonso ketib böldi.
