Xitoyda oila siyosatida o‘zgarish: ayrim mahsulotlar uchun soliq qayta tiklandi

Xitoy hukumati 2026 yil 1 yanvardan boshlab kontratsepsiya dorilari va vositalariga nisbatan amalda bo‘lgan soliq imtiyozlarini bekor qildi. Natijada, homiladorlikka qarshi tabletkalar ko‘pchilik iste’mol tovarlari kabi 13 foiz QQS stavkasi bilan soliqqa tortiladi. Reuters’ning yozishicha, bu imtiyozlar taxminan 30 yil davomida amalda bo‘lgan. 

So‘nggi yillarda Xitoyda tug‘ilish darajasi keskin pasayib, aholi qarishi tezlashdi. Reuters ma’lumotida aholi soni 2024 yilga kelib ketma-ket uchinchi yil qisqargani qayd etiladi. Shu vaziyatda Pekin turli “tug‘ilishga do‘stona” (pronatalist) choralarni ishga solyapti — yangi soliq siyosati ham o‘sha urinishlardan biri sifatida talqin qilinmoqda. 

Qaror ijtimoiy tarmoqlarda katta bahs va hazillarga sabab bo‘ldi. Ayrim foydalanuvchilar “bolani boqish xarajati bu vositalardan qimmat” degan mazmundagi tanqidiy fikrlarni ko‘paytirgan. Shu bilan birga, mutaxassislar kontratsepsiya mahsulotlari qimmatlashi istalmagan homiladorlik va jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklar xavfini oshirishi mumkinligidan ogohlantirmoqda. 

AP va Le Monde kabi manbalarda ta’kidlanishicha, narx oshishi ayniqsa past daromadli qatlamlar uchun kontratsepsiyadan foydalanishni qiyinlashtirishi mumkin. Bu esa jamoat salomatligiga doir qo‘shimcha risklarni keltirib chiqarishi ehtimoli bor — mutaxassislar bunday choralar demografiyaga ta’sir qilishdan ko‘ra, avvalambor tibbiy-ijtimoiy oqibatlar keltirishi mumkinligini aytyapti. 

Reuters xabariga ko‘ra, Xitoyda 2024–2025 yillar davomida bolali oilalarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan bir qator tashabbuslar ilgari surilgan: masalan, ayrim bolani parvarishlash subsidiyalarini jismoniy shaxslar daromad solig‘idan ozod qilish, yillik moliyaviy yordam dasturlari, shuningdek oliy ta’lim muassasalarida oila va nikohni “ijobiy” tarzda targ‘ib qiluvchi dasturlar. 

Tahlilchilar bu soliq demografik burilish yasaydi, deb ishonch bilan ayta olmayapti. Wired kabi nashrlar bunday qaror ko‘proq simvolik signal bo‘lishi, ya’ni davlatning “tug‘ilishni qo‘llab-quvvatlash” yo‘nalishini ko‘rsatishi mumkinligini yozadi. Chunki ko‘p oilalar uchun asosiy to‘siq — kontratsepsiya emas, balki uy-joy, ta’lim, bog‘cha va qimmatchilik kabi omillar ekani tez-tez ta’kidlanadi.