Amerika armiyasi Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni olib qochganidan keyin Davlat departamenti sahifalarida «Bu bizning yarimshar», degan post paydo bo‘ldi. Bu G‘arbiy yarimshar AQSh ta’sir doirasida, degani edi. Tramp ikkinchi muddatida bu g‘oyaga ko‘p urg‘u bermoqda.
G‘arbiy yarimsharni «Yevropa ta’siridan xoli hududga aylantirish» kechagi gap emas, bu g‘oyani ilk marta 1823 yil AQShning beshinchi prezidenti Jyeyms Monro ilgari surgan. Qulog‘ingizga chalingan bo‘lsa kerak, shu kunlarda «Monro doktrinasi» degan gap tez-tez aytilmoqda, Tramp ham shu haqda gapirdi. Bu aynan G‘arbiy yarimsharni «Amerika ta’siridagi hududga aylantirishni ko‘zda tutuvchi» doktrina.
Uch asrlik da’vo
AQSh prezidentlari azaldan yil yakunida Kongressga va bu orqali millatga murojaat qilib kelgan. Bu rasmiy maqomda prezidentlarning ularni saylagan saylovchilarga hisob berishi deyish mumkin. AQShning beshinchi prezidenti Jyeyms Monro 1823 yil dekabrda ana shu murojaatnomasi vaqtida «butun Amerika kontinentini Yevropa kolonializmidan himoya qilish kerak» degan g‘oyani ilgari suradi. Yevropaliklar hozir odobli bo‘lib qolishdi, o‘sha vaqt ular shlyapani bostirib, soyabonni hassa qilgan-da, «kesak solingan do‘ppi qayerga borib tushsa» (Hojiboy Tojiboyevdan iqtibos — mual.), o‘sha yerni egallab olavergan.
Prezident Monro tarixiy murojaatida Amerika G‘arbiy yarimshardagi yevropaliklar kolonnaga aylantirgan davlatlarni tan olishi, ularning hech bir ishiga aralashmasligi, lekin G‘arbiy yarimsharda yangi kolonnalar ochilishiga yo‘l qo‘ymasligini aytadi. «Mintaqada yangi davlatni kolonna qilishga urinishni AQShga to‘g‘ridan-to‘g‘ri qilingan hujum deb qabul qilamiz», deydi prezident Monro 200 yil avval.
Jyeyms Monro o‘sha gaplarini doktrina deb tafsiflamaydi, bu shunchaki murojaat edi. Lekin vaqt o‘tgan sayin amerikaliklar uchun G‘arbiy yarimsharni o‘z ta’sir doirasidagi hududga aylantirish masalasi aktuallashib boradi. 30 yil o‘tib Monroning gaplarini «Monro doktrinasi» sifatida qayd etishadi.
20 asr boshida Britaniya, Germaniya va Italiya qarzini to‘lamagani uchun Venesuela atrofida dengiz blokadasi o‘rnatadi. AQSh bunga qarshilik qilmaydi, chunki Monro doktrinasida faqat qaysidir davlat egallab olinishi hujum sifatida qaraladi, deb aniq aytilgandi.
Vaziyat jiddiylashib, nemislar Venesuelaga desant tushirmoqchi bo‘ladi. Shunda AQSh prezidenti Teodor Ruzvelt Venesuela qirg‘og‘iga Amerika harbiy flotini yuborib, nemislarga urush bilan tahdid qilgach, yevropaliklar muzokara o‘tkazishga majbur bo‘ladi.
