Rossiya va Ukraina ZAES atrofida mahalliy o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishib oldi

Rossiya va Ukraina Atom energiyasi xalqaro agentligi (AEXA) vositachiligida Zaporijjya atom elektr stansiyasi (ZAES) atrofida mahalliy o‘t ochishni to‘xtatishga kelishib oldi. Bu qaror oxirgi qolgan zaxira elektr uzatish liniyasini ta’mirlash ishlarini boshlash uchun qabul qilingan. Bu haqda AEXA rahbari Rafael Grossi juma kuni, 16 yanvarda ma’lum qildi.

“Ukraina elektr tarmoqlari operatorining texnik mutaxassislari yaqin kunlarda 330 kV liniyasida ta’mirlash ishlarini boshlashi kutilmoqda. Ushbu liniya 2 yanvar kuni harbiy harakatlar oqibatida shikastlangan va elektr tarmog‘idan uzilgan”, — deyiladi xabarda.

Qayd etilishicha, AEXA vakillari allaqachon Vena shahrini tark etgan va front chizig‘i yaqinidagi ta’mirlash ishlarini kuzatib borish uchun yo‘l olgan. Grossi eslatishicha, ZAES atrofidagi bunday mahalliy o‘t ochishni to‘xtatish hisob bo‘yicha to‘rtinchisi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu AEXAning muhim rolini namoyon etadi.

RFning Ukraina energetika infratuzilmasiga qarshi davom etayotgan hujumlari sharoitida AEXA yadroviy xavfsizlik uchun o‘ta muhim bo‘lgan Ukrainadagi o‘nta elektr podstansiyasini inspeksiya qilish maqsadida navbatdagi ekspert missiyasini tayyorlamoqda, deb xabar qildi Grossi.

Press-relizda aniqlashtirilishicha, bu podstansiyalar reaktorlarni sovitish tizimlari hamda yadroviy xavfsizlikning boshqa muhim funksiyalari uchun zarur bo‘lgan elektr energiyasini ishlab chiqarish/ta’minlashda katta ahamiyatga ega.

Zaporijjya AES — Yevropadagi eng yirik atom stansiyasi. Uning tarkibida umumiy quvvati 6000 MVt bo‘lgan oltita energoblok mavjud. Stansiya Energodar shahri yaqinida, suvi pasayib ketgan Kaxovka suv omborining janubiy sohilida joylashgan. Rossiya Zaporijjya AESni 2022 yil mart oyida, Ukrainadagi urush boshlanganidan ko‘p o‘tmay, egallab olgan va uni “Rosenergoatom” AJ boshqaruviga topshirgan.

ZAESdagi barcha reaktorlar to‘xtatilgan, biroq ular doimiy sovitishni talab qiladi. Sovitish tizimiga elektr tashqi tarmoqdan uzatiladi. Agar elektr ta’minoti uzilib qolsa, ta’minotni dizel generatorlar ta’minlaydi. Urush davomida stansiya bir necha bor o‘qqa tutilgan, bu zarbalarda Rossiya va Ukraina bir-birini ayblaydi.

Urushdan keyin Zaporijjya AESni kim boshqarishi masalasi — AQSh vositachiligida Ukrainada tinchlikka erishish yo‘llari muhokama qilinayotgan jarayondagi asosiy savollardan biri hisoblanadi.