28 dekabr kuni Eronda ommaviy namoyishlar boshlanganidan keyin AQSh prezidenti Donald Tramp Eron rejimiga hujum qilish bilan tahdid sola boshladi. 2 yanvar kuniyoq u AQSh namoyishchilarga yordamga borishi mumkinligini istisno etmagandi, 13 yanvar kuni esa to‘g‘ridan to‘g‘ri namoyishchilarni hokimiyatni ag‘darishga chaqirib, «yordam allaqachon yo‘lda» ekaniga ishontirdi. Ammo AQSh tomonidan Eron bo‘ylab hech qanday zarba bo‘lmadi. The Washington Post va Axios nashrlari Tramp nima uchun Eronga hujum qilishdan (kamida hozircha) tiyilganini aniqlashdi. «Meduza» bu maqola mazmunini keltiradi.
Tramp qachondan Eronga zarba berish haqida o‘ylab qolgandi?
Tramp 2 yanvar kuniyoq Erondagi vaziyatga aralashishi bilan tahdid qilgan bo‘lsa-da, («Agar Eron o‘z odatiga ko‘ra namoyishchilarni o‘qqa tutadigan va ularni shafqatsizlik bilan o‘ldiradigan bo‘lsa, AQSh ularga yordamga boradi»), uning ma’muriyati o‘sha vaqtda namoyishlarni oyatulloh rejimiga jiddiy tahdid sifatida ko‘rmagan. Amerika razvedkasi avvalboshdan ko‘chalardagi chiqishlarni yetarli darajada g‘ayratli emas deb baholagandi. Lekin bu baho 8 yanvarga kelib o‘zgaradi, bu vaqtda Erondagi namoyishchilar faolligi keskin ko‘tarilgandi.
9 yanvar kuni Oq uyda AQShning Erondagi norozilik namoyishlariga ehtimoliy reaksiyasi bo‘yicha yuqori darajadagi ilk yig‘ilish bo‘lib o‘tadi. Unda ishtirok etgan eng yuqori lavozimli mansabdor vitse-prezident Jyey Di Vens edi. Bu vaqtga kelib, Eron hukumati mamlakatda internetni o‘chirib qo‘ydi, jangovar qurollarni ishga solib, ko‘cha namoyishlari ishtirokchilarini yoppasiga o‘ldirishga kirishdi.
Bu yig‘ilishdan ko‘p vaqt o‘tmasdan, 10-11 yanvar kunlari Trampga Eron bo‘ylab zarbalar berish bo‘yicha bir necha variantlar taqdim etilgani haqida xabarlar chiqdi. Xuddi shu vaqtda Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Araqchi vaziyatni yumshatish uchun Amerika prezidenti maxsus vakili Stiv Uitkoff bilan bog‘landi. «Bir necha kun o‘tgach, bu norasmiy aloqa kanali Tramp tomonidan qabul qilingan qarorda muhim rol o‘ynadi», – deb yozadi Axios.
13 yanvar kuni Erondagi namoyishlar bo‘yicha yig‘ilishda Trampning o‘zi ham ishtirok etadi (bungacha u faqat razvedka hisobotlari, shuningdek, Vens hamda va davlat kotibi Marko Rubioning hisobotlarini qabul qilish bilan cheklangan). Maslahatchilar unga AQShning kuch bilan javob qaytarish variantlarini, jumladan, harbiy kemalar va suvosti kemalaridan Eron rejimi obektlariga zarbalar berishni taklif qilishadi. Tramp ehtimoliy hujumga tayyorgarlik jarayonini oxiriga yetkazishni talab qiladi, ammo bu haqda aniq buyruq bermaydi.
