Jahon aviabozoridagi talab: Boeing va Airbus’ning 2025 yilgi buyurtma kitobi

Taqdim etilgan infografika yil davomida Airbus va Boeing samolyotlarining asosiy xaridorlarini yaqqol aks ettiradi.

Vizualizatsiya, shuningdek, har bir mijoz buyurtmani qaysi ishlab chiqaruvchiga — faqat Boeing’ga, faqat Airbus’ga yoki ikkalasiga birdek berganini ham ko‘rsatadi. Rangli kodlash xaridor turlarini farqlashga yordam beradi: alohida aviakompaniyalar va aviaguruhlardan tortib, lizing kompaniyalari va yuk tashuvchi operatorlargacha. Qatar Airways ochiq ko‘rsatilgan buyurtmachilar orasida eng yirigi bo‘lib, 161 ta samolyotga buyurtma bergan. Biroq umumiy hisobda eng katta segment “oshkor etilmagan” deb belgilangan xaridorlar bo‘ldi — ikki ishlab chiqaruvchi bo‘yicha jami 469 ta samolyot aynan shu toifaga to‘g‘ri keldi.

Xaridorlar ko‘pincha strategik rejalarini himoya qilish, regulyator tasdiqlarini olish davrida yoki lizing bitimlarida (yakuniy aviakompaniya hali aniqlanmagan holatlarda) “oshkor etilmagan” deb ko‘rsatiladi. Shunga qaramay, ishlab chiqaruvchilar bunday buyurtmalarni talabni real aks ettirish uchun statistikaga kiritadi, bir vaqtning o‘zida mijoz maxfiyligini ham saqlaydi. Talab shakllanishida Avolon, BOC Aviation va Macquarie kabi lizing kompaniyalari ham katta rol o‘ynadi.

Xaridor toifalari bo‘yicha qaralganda, buyurtmalarning asosiy ulushi aviakompaniyalar hissasiga to‘g‘ri keldi — ular 1 200 tadan ortiq buyurtma joylashtirgan. Shu bilan birga, 400 tadan ortiq samolyot lizing beruvchilar hissasiga to‘g‘ri kelib, ular ham sezilarli hissa qo‘shdi. Bu kompaniyalar havo kemalarini keyinchalik aviata’minlovchilarga ijaraga berish uchun sotib oladi va aviatsiya ekotizimida moliyaviy vositachi vazifasini bajaradi.

Harbiy va davlat buyurtmachilari statistikada kamroq hajmda namoyon bo‘ldi, ammo ularning roli baribir ko‘zga tashlanadi. AQSh Harbiy-havo kuchlari (HHK), shuningdek Yevropa mamlakatlari va AQShning mudofaa idoralari alohida maqsadli xaridlar qildi — bu yonilg‘i quyish samolyotlari va mudofaa infratuzilmasining ayrim elementlariga bo‘lgan ehtiyoj saqlanib qolayotganini ko‘rsatadi.

Dunyo aviaqatnovlari ko‘plab mintaqalarda 2019 yil darajasidan oshgani sari, aviakompaniyalar yangi, yonilg‘i bo‘yicha tejamkor samolyotlarga faol sarmoya kiritmoqda. Osiyoda VietJet, Korean Air va China Airlines kabi tashuvchilar parklarini jadal kengaytirmoqda. Shu bilan birga, Shimoliy Amerika aviakompaniyalari — jumladan Alaska Airlines va WestJet ichki va chegaraorti yo‘nalishlar uchun flotni yangilayapti.

Tarmoq tiklanib borayotgan bir paytda Boeing va Airbus o‘rtasidagi raqobat keskinligicha qolgan. Biroq talabning keskin o‘sishi jahon aviatsiya sanoati uchun umumiy hisobda ijobiy istiqbollar borligini anglatadi.