Urush boshlanganidan buyon AQSh-Isroil zarbalari oqibatida Eron oliy rahnamosi, ko‘plab yuqori martabali amaldorlari hamda harbiy qo‘mondonlar halok bo‘ldi. Ammo Eron boshqaruv tizimi hamon urushda strategiya tuzish va faoliyat yuritish qobiliyatini saqlab qolganini ko‘rsatmoqda.
1979 yilgi inqilobdan keyin «tug‘ilgan» Eron Islom Respublikasi oz sonli shaxslarga tayanmaydi. Balki teokratik tizimga sadoqatli, ko‘p qatlamli institutlariga ega kuch tuzilmasi asosida barpo etilgan.
Reuters agentligi Eronning kuchsizlangan, ammo chidamli iyerarxiyasida hozirda kimlar hokimiyat va ta’sirga ega ekanligi haqida ma’lumotlarni to‘pladi.
Oliy rahnamo haqiqatan ham boshqaruvchimi?
Eron oliy rahnamosi Oyatulloh Ali Xominaiy urushning ilk zarbalaridan birida halok bo‘ldi. 1989 yildan beri lavozimda bo‘lgan Xominaiy butun tizim bo‘ylab so‘zsiz itoatkorlik va barcha asosiy masalalarda so‘nggi so‘z huquqiga ega edi.
Eronning rasmiy mafkurasiga ko‘ra, Oliy rahnamo – IX asrda g‘oyib bo‘lgan shialarning 12-imomi nomidan dunyoviy hokimiyatni amalga oshiruvchi bilimli ulamodir. Rahnamoning «bayt» deb nomlanuvchi devoni Eron hukumatining boshqa qismlarini nazorat qiluvchi katta shtatga ega. Bu esa rahbarga bevosita byurokratik aralashishlar imkonini beradi.
Yangi rahbar, Xominaiyning o‘g‘li – Mujtabo Xominaiy ushbu rolni va uning keng ko‘lamli rasmiy vakolatlarini meros qilib oldi. Biroq u otasi ega bo‘lgan avtomatik nufuzga ega emas. Nashrning yozishicha, Muhofizlar korpusining tanlovi bo‘lgan Mujtabo ushbu harbiylardan qarzdor ham bo‘lishi mumkin.
U 28 fevral kungi zarbalar paytida yaralangan va davlat televideniyesida hozirgi mojaroning «jonbozi» yoki «yarador faxriysi» deb atalgan. Tayinlanganiga uch haftadan ko‘proq vaqt o‘tgan bo‘lsa-da, uning birorta fotosurat yoki videolavhasi ko‘rinmadi. Mujtabo faqat ikkita yozma bayonot berdi, bu esa uning ahvoli borasida savollar tug‘dirmoqda.
