“Rus, ingliz va nemis tilini telefon va internetdan o‘rgandik” - buxorolik 12 yoshli egizaklar hikoyasi

Fotima va Zuhra Buxoro viloyati G‘ijduvon tumanidan. Ular hozir o‘zbek tilidan tashqari rus, ingliz va nemis tillarida bemalol muloqat qila oladi. Qizlar bu tillarni maxsus kurslarsiz, asosan bepul onlayn darslar orqali mustaqil o‘rgangan. Qizig‘i, egizaklar allachon o‘zlari ham boshqa o‘quvchilarga til o‘rgatishni boshlab yuborgan. Kun.uz muxbiri mehnatkash oilada ulg‘aygan qizaloqlar bilan tarbiya muhiti hamda tillarni qanday o‘rgangani haqida suhbatlashdi.

Egizaklarning otasi ustachilik bilan shug‘ullanadi, onasi esa tikuvchilik qiladi. Oilada moddiy jihatdan katta imkoniyatlar bo‘lmagan, shunga qaramay ota-ona farzandlarining ta’limiga alohida e’tibor qaratgan.

Qizlarning aytishicha, ularning til o‘rganishga qiziqishi uch yoshidayoq paydo bo‘lgan. Otasi uyga rasmli lug‘atlar olib kelib, qizlarda so‘z va tasvir o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘yin orqali shakllantirgan.

“Dadamiz ko‘p rasmli lug‘atlar olib kelardi. Biz rasmlarga qarab narsalarni tasvirlab berishga harakat qilardik. Oyimiz esa so‘zlarni o‘yin tarzida o‘rgatardi. Shu sabab til o‘rganish biz uchun majburiyat emas, qiziqarli mashg‘ulot bo‘lgan”, – deydi Fotima.

Mutaxassislarning fikricha, aynan 3-6 yosh oralig‘i bola miyasi uchun yangi tillarni qabul qilishda eng faol davr hisoblanadi. Fotima va Zuhra misolida ham bu jarayon tabiiy qiziqish bilan boshlanib, keyinchalik intizomli mashg‘ulotga aylangan.

Egizaklar til o‘rganishdagi muhim omil sifatida takrorlashni tilga oladi. Bu tamoyil ularga otasi tomonidan singdirilgan.

“Dadamiz doim aytadi: bilimning onasi – takrorlash. Agar yangi til o‘rganayotgan bo‘lsang, uni ishlatmasang, esdan chiqib ketadi. Shuning uchun, odatda, bir-birimiz bilan turli tillarda gaplashib mashq qilamiz”, – deydi Zuhra.

Egizaklar til o‘rganishda o‘zaro hamkor bo‘lib kelgan. Masalan, ulardan biri rus tilida savol bersa, ikkinchisi ingliz tilida javob berib, ikki tilni bir vaqtning o‘zida mashq qilgan.

Tilshunoslar bunday usulni ko‘p tilli muhitni sun’iy yaratish deb ataydi. Ya’ni inson atrofida tabiiy muhit bo‘lmasa ham, o‘zi uchun amaliy mashq sharoitini hozirlashi mumkin.

Fotima va Zuhra tillarni o‘rganishda asosan internetdan foydalangan. Ular YouTube’dagi bepul darslar, til o‘rgatuvchi kanallar, lug‘atlar va xorijiy videolar orqali bilimlarini mustahkamlagan. Masalan, rus tilini o‘rganishda Moskvada yashovchi bloger o‘qituvchining videodarslarini muntazam tomosha qilgan. Hatto keyinchalik Buxoroga kelganida u bilan uchrashishga ham muvaffaq bo‘lgan.

“YouTube’da juda ko‘p bepul darslar bor. Avvaliga tushunish qiyin bo‘ladi. Lekin muntazam eshitib va takrorlab borsangiz, asta-sekin til o‘zingizga yaqinlashib, o‘rganish osonlashadi”, – deydi ular.

Qizlar tilni faqat darsliklar orqali emas, kitob mutolaasi orqali ham rivojlantiradi. Hozir ular ingliz yozuvchisi Mitch Albomning “The next person you meet in heaven” asarini ingliz tilida mutolaa qilmoqda. Bundan avval esa Paulo Koyeloning “The Alchemist” kitobini o‘qigan. Ularning aytishicha, kitob mutolaasi tilni chuqurroq his qilishga yordam beradi.

“Kitob o‘qiganda yangi so‘zlar, yangi fikrlar uchraydi. Bu nafaqat tilni, balki dunyoqarashni ham kengaytiradi”, – deydi qizlar.

Fotima va Zuhra hozirda o‘z bilimlarini boshqalar bilan ham ulashmoqda. Maktab rahbariyati ularning tashabbusini qo‘llab-quvvatlab, dars o‘tishlari uchun alohida sinfxona ajratib bergan. Egizaklar shu yerda kichik yoshdagi o‘quvchilar uchun ingliz va rus tili bo‘yicha kurslar tashkil etgan. Dastlab, ular uch oy davomida darslarni bepul o‘tgan. Shu vaqt ichida kurslarda qariyb 50 nafar o‘quvchi qatnashgan. Hatto 30 yoshdan oshgan tinglovchilar ham bo‘lgan. Bugun esa kurslar pulli asosda davom etmoqda. O‘quvchilarning yoshi uchinchi sinfdan sakkizinchi sinfgacha.

Fotima va Zuhra kelajakda dunyoning nufuzli universitetlaridan biri – Kembrij oliygohida o‘qishni orzu qiladi.

Ularning hikoyasi haqidagi suhbatni batafsil Kun.uz’ning YouTube’dagi sahifasida tomosha qilishingiz mumkin.