Donald Tramp Eronga «butun bir tamaddunni yo‘q qilish» bilan tahdid solayotgan bir pallada parda ortida AQSh prezidentiga yaqin manbalar ham natijasidan bexabar bo‘lgan faol diplomatik jarayon ketayotgan edi. Va bu muzokaralarda birinchi marta Eronning yangi diniy rahnamosi Mujtaba Xominaiy ham ishtirok etdi, deya yozadi Axios nashri. Nashr suhbatdoshlariga ko‘ra, Xominaiy xavfsizlik nuqtayi nazaridan muloqotni yozma tarzda kurerlar vositasida olib borgan, ammo aynan uning roziligi sulhga erishishda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan. Bu vaqtda Pentagondagi mulozimlar va AQShning Yaqin Sharqdagi kuchlari Eron infratuzilmasiga yopirilma zarba berishga tayyorlanayotgandi, hujumni bekor qilish haqidagi buyruq Trampning ultimatumi muddati yakuniga bir necha soat qolganida keladi. Axios sulh bo‘yicha muzokaralar qanday kechgani haqida hikoya qildi.
6 aprel kuni, Tramp Oq uyda Pasxa bayramiga yig‘ilganlar bilan muloqot qilayotgan bir paytda, AQShning Yaqin Sharq bo‘yicha maxsus vakili Stiv Uitkoff «juda g‘azabnok» holatda telefon orqali muzokara o‘tkazayotgandi. Axios manbalariga ko‘ra, u vositachilar bilan muloqotda Erondan olingan 10 banddan iborat taklifni «halokat» va «ofat» deb atagan.
Shundan keyin tuzatishlar seriyasi boshlangan: pokistonlik vositachilar Uitkoffning yangi variantlarini Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchiga yetkazgan, Misr va Turkiya tashqi ishlar vazirlari esa kelishmovchilikni bartaraf etishga harakat qilishgan.
Dushanba kuni oxirigacha ikki haftalik o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha yangilangan taklif AQSh tomonidan ma’qullandi. Qaror Mujtaba Xominaiyda qolgandi. Nashr manbalariga ko‘ra, u «muzokaralarda faol ishtirok etgan» – ammo uning ishtiroki qat’iy maxfiylik choralariga asoslangandi va u Isroil tomonidan suiqasd xavfi tufayli yozma qaydlarni yetkazib beruvchi kurerlar orqali muloqot qilgan.
Seshanba tongida muzokaralarda oldinga siljish ko‘zga tashlanadi – ammo bu Trampga navbatdagi tahdidli bayonotlar berishi, chorshanbaga o‘tar kechasi «butun tamaddun yo‘q bo‘lishi» mumkinligini aytishiga to‘sqinlik qilmaydi. Bu vaqtda AQSh vitse-prezidenti, saylovlar arafasida bosh vazir Viktor Orbanni qo‘llab-quvvatlash uchun Vengriyaga kelgan Jyey Di Vens ham muzokaralarga qo‘shiladi, u asosan Pokiston vakillari bilan telefon orqali bog‘lanadi.
Vashington vaqti bilan 7 aprel kuni tushga yaqin (Toshkent vaqti bilan taxminan soat 21:00 ) tomonlarda «umumiy anglashuv» shakllangandi, uch soat o‘tib esa Pokiston bosh vaziri Shahboz Sharif ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida AQSh prezidentini o‘z dedlaynini ikki haftaga kechiktirishga, Eron rahbariyatini esa Ho‘rmuz bo‘g‘ozini ochishga chaqiradi.
