Men mulohazalarimni mamlakatimizda ilm-fan, ta’lim sohasidagi islohotlar, ularning ijobiy, salbiy oqibatlari, yutuqlar va kamchiliklarni sanashdan boshlamoqchi emasman. Bu soha vakillari bundan har holda xabardor. Oxirgi kunlarda OAVda yangragan va ko‘plab muhokamalarga sabab bo‘lgan akademik Shavkat Abdullayevich Ayupovning intervyusi, unda bildirilgan ayrim tanqidiy fikrlarga nisbatan Oliy attestatsiya komissiyasining munosabati va bu munosabatga bildirilgan munosabatlarni o‘qib tahlil qilishni o‘qirmanlarning o‘ziga havola qilaman.
Men esa bevosita ilmiy darajalar berish tizimini isloh qilishga oid takliflarimni qisqa bayon etmoqchiman.
Takliflardagi turli baza, platformalar borasidagi takliflar katta yangilik emas. Bunday bazalar u yoki bu holatda qisman joriy etilgan, etilyapti va joriy etilishi rejalangan. Shunday bo‘lsa ham bunday bazalarga bo‘lgan ehtiyojni asoslashga harakat qildim. Oldindan aytishim mumkinki, bu takliflarni amalga oshirish mexanizmi (agar ma’qul topilsa) ishchi guruh tuzib bevosita bahs-munozara asosida shakllantirilishi kerak bo‘ladi. Bunda dissertantlarga ortiqcha byurokratik to‘siq yaratilmasligi bilan ko‘zlayotgan maqsadimiz – sof, sifatli ilmiy tadqiqotlar darajasini saqlab qolish o‘rtasidagi oltin o‘rtaliqni topilishiga harakat qilish lozim.
Tizim islohoti bo‘yicha takliflar majmuasi
I. Shaffoflik va “Obro‘ instituti”ni shakllantirish (OAK ochiq ma’lumotlar bazasi)
Tizimdagi yopiqlik ko‘pincha mas’uliyatsizlikni keltirib chiqaradi. Birinchi qadam – barcha ishtirokchilarning faoliyatini jamoatchilik nazoratiga ochishdir. Taqrizlar va xulosalar ochiq e’lon qilinishi shart. Dissertatsiya tasdiqlangandan so‘ng, tizimda nafaqat avtoreferat, balki rasmiy opponentlar, yetakchi tashkilot va ilmiy kengash a’zolarining bergan xulosalari (imzosi bilan) ochiq yuklanishi lozim. Bu – “Obro‘ instituti”ni ishga tushiradi. Olimlar o‘z obro‘sini to‘kmaslik uchun sayoz yoki ko‘chirma ishlarga ijobiy taqriz yozishdan qo‘rqib qoladi.
Ilmiy rahbarlar va kengashlar bo‘yicha integratsiyalashgan statistika ham muhim ahamiyatga ega. OAK bazasida har bir olimning (ilmiy rahbarning) raqamli profili yaratiladi. U yerda olimning shogirdlari, ularning himoya qilgan ishlari va maqolalari zanjir kabi bog‘langan bo‘ladi.
Shuningdek, ilmiy kengashlar pasporti va faoliyati tarixi ham joylanadi. Jamoatchilik va ta’lim muassasalari qaysi ilmiy rahbar haqiqiy olim yetishtirayotganini, qaysinisi esa “konveyer” qilib olganini ochiq ko‘radi. Sayoz ishlarni ko‘p o‘tkazgan ilmiy kengashlar reytingi tushib, faoliyati tugatilishiga asos bo‘ladi.
