Sotilgan orzular yoxud katta bo‘lish kasalligi | 5 daqiqa

Inson ulg‘aygani sari ko‘p narsani o‘rganadi: qanday pul topishni, qanday obro‘ orttirishni, qanday o‘zini oqlashni, qanday qilib kerakli odamlarga yoqishni. Ammo ba’zan shu o‘rganilgan narsalar evaziga eng muhim qobiliyatini - hayratlanish, mehr berish va mas’uliyat hissini yo‘qotadi.

Antuan de Sent-Ekzyuperining “Kichkina shahzoda” asari shunchaki bolalar ertagi emas. Bu - orzularini katta bo‘lishga almashtirgan odamlar haqidagi kitob.

Asar qahramonining samolyoti sahroda halokatga uchraydi. Uning yonida hech kim yo‘q. Ana shunday paytda oldiga g‘aroyib bir bola keladi va juda oddiy iltimos qiladi:

- Menga qo‘zichoqning rasmini chizib ber...

Shu lahzadan boshlab kitob oddiy voqeadan hayot haqidagi katta suhbatga aylanadi.

Kichkina shahzoda yerlik emasdi. U juda kichik bir sayyorada yashardi. Uning sayyorasida uchta vulqon va bitta atirgul bor. Uning atirguli nozik, injiq, maqtanchoq va ayni paytda juda yolg‘iz edi. Kichkina shahzoda uni yaxshi ko‘rsa-da, unchalik tushunmasdi. Gulning injiqliklaridan charchab, sayyorasini tark etadi va boshqa sayyoralarga sayohatga chiqadi.

Aslida kitobning asosiy qismi ham shu sayohatdir. Shahzoda uchratgan har bir odam kattalar dunyosining bir qiyofasini ifodalaydi.

Birinchi sayyorada podshoh yashaydi. U hech kimni boshqarmaydi, ammo o‘zini butun olamning hukmdori, deb hisoblaydi. Uning uchun hokimiyatning o‘zi muhim.

Keyingi sayyorada shuhratparast odam bor. U har bir kelgan mehmondan o‘zini maqtashini talab qiladi. Uning hayoti boshqalarning olqishiga bog‘liq.

Yana bir sayyorada mayxo‘r yashaydi. U nega ichishini so‘rashsa, ichganidan uyalayotganini aytadi. Nima uchun uyaladi, deb so‘rashsa, ichgani uchun uyalayotganini aytadi. Bu aylana hech qachon tugamaydi.

Boshqa bir sayyorada yana ham bemazaroq odam yashardi. U yulduzlarni sanaydi, ularni o‘ziniki deb hisoblaydi. Ammo ular bilan hech narsa qilmaydi. Faqat egalik qilish hissining o‘zi uni qoniqtiradi.

Yana geograf bor. U butun dunyo haqida kitob yozadi, ammo hayotida biror joyni borib ko‘rmagan.

Bu qahramonlar kulgili tuyuladi. Biroq muallifga ko‘ra, biz ularning har birini haqiqiy hayotda uchratamiz. Ba’zan esa ularning bir qismi o‘zimizda ham borligini sezib qolamiz.

Tulki kitobdagi eng dono qahramon hisoblanadi. U shahzodaga hayot haqida kitoblarda topib bo‘lmaydigan haqiqatlarni aytadi. Uning birinchi sabog‘i shunday bo‘ladi: “Agar biror narsani o‘zingga do‘st qilsang, u uchun mas’ul bo‘lasan”.

Bu juda oddiy fikrga o‘xshaydi. Ammo hayotimizdagi eng muhim munosabatlarning asosi aynan shu. Ota-ona va farzand munosabati ham, do‘stlik ham, muhabbat ham mas’uliyatsiz yashay olmaydi.

Kichkina shahzoda yana bir muhim haqiqatni anglaydi.

U Yerda minglab atirgullarni ko‘radi. Avval o‘ziga xos deb bilgan gulidan bu yerda son-sanoqsiz ekaniga guvoh bo‘ladi. Bir lahzaga uning atirguli oddiydek tuyuladi. Ammo keyin tushunadi: uning guli boshqalardan chiroyliroq bo‘lgani uchun emas, balki u bilan vaqt o‘tkazgani uchun qadrli. Uni sug‘organi, shamoldan asragani, gaplarini eshitgani uchun qadrli.

Bu degani, inson uchun muhim narsalar tayyor holda qadrli bo‘lib qolmaydi. Ajratilgan vaqt va mehr ularni qadrli qiladi.

Kitobning yana bir qiziq jihati bor. Muallif kattalarni tanqid qilar ekan, ularni yomon odamlar sifatida ko‘rsatmaydi. Aksincha, u kattalarning nimanidir yo‘qotib qo‘yganini ko‘rsatadi. Ular bir vaqtlar bola bo‘lgan. Ular ham hayratlangan, orzu qilgan, oddiy narsalardan quvongan. Keyin esa raqamlar, hisob-kitoblar va tashvishlar orasida o‘sha qobiliyatlarini yo‘qotgan.

Kitobda uchuvchi kichikligida bo‘g‘ma ilonning rasmini chizadi. Kattalar esa uni shlyapa deb o‘ylaydi. Muallifga ko‘ra, biz ko‘pincha haqiqatni emas, ko‘rishga odatlangan narsalarimizni ko‘ramiz. “Kichkina shahzoda” shu ma’noda bolalar haqidagi kitob emas. U bolaligini yo‘qotgan kattalar haqidagi kitob.

Muallif katta bo‘lib ham hayratlanish qobiliyatini saqlab qolgan odamlarni eng baxtli odamlar, deb hisoblaydi.

Bu kitobni endi o‘qiysizmi-yo‘qmi, bilmadim. Biroq farzandingiz albatta o‘qishi shart!