Nobel mukofoti sovrindori Jon Steynbekning «Sichqonlar va odamlar» romani insonga baxt uchun nimalar kerakligi haqida hikoya qiladi.
1937-yilda yozilgan bu roman Amerikadagi Buyuk tushkunlik davrini tasvirlaydi. Ish topish qiyin, odamlar bir joydan ikkinchi joyga ish izlab koʻchib yuradi. Qahramonlarimiz - Jorj Milton va Lenni Smoll ham shunday daydi ishchilar. Ularning na uyi bor, na katta boyligi. Ammo ularda boshqalarda yoʻq bitta narsa bor edi: ular birga.
Ularning birga yurishi oddiy doʻstlikdan balandroq edi. Jorj Lennini himoya qilar, uning xatolarini toʻgʻrilashga harakat qilardi. Lenni esa oʻz navbatida Jorjning hayotiga qandaydir iliqlik berardi. Ular bir-biriga kerak edi.
Ikki doʻstning yana bir katta orzusi bor edi. Ular bir kun kelib oʻzlarining kichik yeriga ega boʻlishni xohlardi. U yerda oʻzlari ishlaydi, hech kimga yollanmaydi. Lenni esa quyon boqadi. Jorj bu orzuni unga qayta-qayta aytib beradi. Har safar Lenni xursand boʻlib, «quyonlar» haqida soʻrashni yaxshi koʻrardi. Bu orzu juda oddiy. Ammo ular uchun butun hayotning maʼnosiga aylangandi.
Shu orzu bilan ular navbatdagi fermaga ishga keladi. Bu yerda ham turli taqdirdagi odamlar bor. Qari Kendi keksayib qolgani uchun bir kuni ishdan haydalishdan qoʻrqadi. Qora tanli Kruks irqiy kamsitish sabab boshqalardan ajratilgan holda yashaydi. Ferma egasining oʻgʻli Kyorli oʻz kuchini boshqalarga oʻtkazishga harakat qiladi. Uning xotini esa ismi bilan emas, faqat «Kyorlining xotini» deb ataladi va odamlar orasida boʻlsa ham, oʻzini yolgʻiz his qiladi.
Qizigʻi, fermada odamlar koʻp, ammo har birining oʻziga yarasha yetishmayotgan narsasi bor. Kimdir pul istaydi, kimdir oʻz uyini, kimdir hurmatni. Kimdir esa shunchaki birov bilan gaplashishni.
Shu jihatdan Jorj va Lennining orzusi boshqalarga ham taʼsir qiladi. Ular oʻzlariga tegishli kichik yer haqida gapirganida, boshqalar ham shu orzuga yaqinlashadi. Chunki inson birgalikda orzu qilishni, umumlashishni, orzulari boshqalarga ham yuqishini istaydi. Odamlarni koʻpincha shu his birlashtiradi.
Yozuvchiga koʻra, yolgʻizlik shunchaki odamning yonida hech kim yoʻqligi bilan belgilanmaydi. Inson odamlar orasida turib ham yolgʻiz boʻlishi mumkin.
Bu holat bugun bizga yanada tanish tuyuladi menga. Hozir telefonlarimizda yuzlab, hatto minglab raqamlar bor. Ijtimoiy tarmoqlarda tanishlar, obunachilar, guruhlarning sanogʻi yoʻq. Bir qaraganda, inson hech qachon yolgʻiz qolmaydi, deb tasavvur qilasiz.
