«Surxon» davlat qo‘riqxonasida ilk bor jayronlar kuzatildi

Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi ma’lum qilishicha, «Surxon» davlat qo‘riqxonasi hududida ilk bor jayronlar tasvirga olindi.

Ma’lum qilinishicha, qo‘riqxona tashkil etilgan 1986 yildan buyon birinchi marta mazkur hududda jayronlar kuzatilmoqda. Qayd etilishicha, qo‘riqxonada yaratilgan qulay sharoitlar tufayli Turkmaniston hududidan 10 bosh jayron ko‘chib o‘tgan.

Jayron soni yildan yilga kamayib borayotgan, muhofazaga muhtoj hayvon turlaridan biri hisoblanadi. U O‘zbekiston Qizil kitobi hamda Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi (IUCN)ning Qizil ro‘yxatiga kiritilgan.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, XX asrning birinchi yarmigacha jayronlar O‘zbekistonning qum sahrolari va tog‘oldi adirlarida keng tarqalgan. Bugungi kunda esa ular faqat ayrim tabiiy hududlarda saqlanib qolgan.

Jayron tanasining uzunligi o‘rtacha 110–115 santimetr, vazni esa 25–30 kilogrammni tashkil etadi. Erkaklarining qoramtir rangli, lira shaklidagi shoxlari bo‘ladi, urg‘ochilari esa shoxsiz bo‘ladi. Dumining qora tusda ekani sababli u xalq orasida «qoraquyruq» nomi bilan ham tanilgan.

Hozirda jayronlar O‘zbekistonning Ustyurt yassi tekisligi, Qizilqum, Qarshi cho‘li hamda Surxondaryo viloyatining ayrim hududlarida uchraydi. Ular odatda poda yoki kichik guruhlar bo‘lib yashaydi va keng hududlar bo‘ylab ko‘chib yuradi.

Ma’lumot uchun, «Surxon» davlat qo‘riqxonasi 1986 yil 8 sentabrda Surxondaryo viloyatining Sherobod tumanida tashkil etilgan. Qo‘riqxonada 200 ga yaqin hayvon turi mavjud bo‘lib, ularning qariyb 30 tasi O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.