Bu birinchisi emas...
Mirzacho‘ldagi fojia sun’iy suv hovuzlari bilan bog‘liq ilk baxsiz hodisa emas. Joriy yilning 3 iyun kuni Farg‘ona viloyati Bog‘dod tumanida membranali qoplama bilan jihozlangan suv havzasiga tushib ketgan bir fuqaro cho‘kib halok bo‘lgan edi.
Bundan avval ham shunday fojia kuzatilgan. 2025 yil iyul oyida Andijon viloyati Oltinko‘l tumanida tomchilatib sug‘orish tizimi uchun qazilgan hovuzga cho‘milish uchun tushgan ikki nafar to‘qqiz yoshli bola suvga cho‘kib vafot etgan. Bunday ma’lumotlarni yana davom ettirish mumkin, albatta.
Ushbu hodisalarni birlashtirib turgan umumiy jihat shundaki, ularning barchasi suv tejovchi texnologiyalar uchun qurilgan sun’iy hovuzlarda sodir bo‘lmoqda. Bu esa gap alohida bir baxsiz hodisa haqida bormayotganini, balki bunday inshootlarning xavfsizligi yetarli darajada ta’minlanmayotganini ko‘rsatadi.
Bu hovuzlar hozircha muqarrar tuzoq
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda suv tanqisligi kuchayib bormoqda. Shu bois davlat qishloq xo‘jaligida suv tejovchi texnologiyalarni joriy etishga alohida e’tibor berilmoqda.
Bugun yuz minglab gektar maydonlarda tomchilatib sug‘orish tizimlari ishlamoqda. Bu texnologiyaning asosiy qismi esa sun’iy suv hovuzlaridir. Ular kanal yoki ariqdan kelgan suvni yig‘ib turadi, keyin nasoslar orqali sug‘orish tarmog‘iga uzatadi.
Suvning yerga shimilib ketmasligi uchun hovuz tubiga geomembrana yoki polimer plyonka yotqiziladi. Bu texnologiya suvni tejash nuqtai nazaridan samarali hisoblanadi. Ammo ayni shu qoplama namlanganida o‘ta silliq yuza hosil qiladi. Agar hovuz tik qiyalikda qurilgan bo‘lsa, suvga tushgan odam devorga tirmashib chiqishi amalda juda mushkul. Shu bois bunday inshootlarda panjara, chiqish zinalari va qutqaruv moslamalarining bo‘lishi xavfsizlikni ta’minlaydi.
Harqalay, dunyo amaliyotida shunday tajriba qo‘llanadi. Hozircha biz bu haqida endi o‘ylay boshlayapmiz.
Vazirlik ogohlantirganini aytmoqda
Jizzaxdagi fojiadan 43 kun avval Suv xo‘jaligi vazirligi hududlarga barcha sun’iy hovuzlarni xatlovdan o‘tkazish, ular atrofini to‘liq o‘rash, ogohlantiruvchi belgilar o‘rnatish va fermerlarni bu haqda rasman ogohlantirish bo‘yicha topshiriq yuborganini ma’lum qildi.
