“16 yoşimda berilgan maşina bir oilani otasiz qoldirdi”: mahkum hikoyasi

Hasanboy belgilangan jazo muddatini ötab, bir kun uyiga qaytadi. Ammo halok bölgan Doniyor Nurullayev heç qaçon qaytmaydi. Uning farzandlari esa otasiz ulğayadi. Bir otaning öğliga maşina sovğa qilişi, boşqa bir otaning farzandidan judo bölişiga sabab böldi.

“Avtomobil obro‘ ramziga aylanganda...”

Psixoterapevt Gavhar Teşaboyevaga köra, jamiyatda avtomobilni obro‘ va qudrat belgisi sifatida qabul qiliş xavfli psixologik jarayonlarni şakllantirişi mumkin.

“Hozirgi kunda insonlar uçun pul, mansab, qanaqadir statuslar qadriyatga aylandi. Ya’ni insonning puli, obrösi bölsa, u qadrli. Afsuski, moddiyatga, moddiy yetuklikka intilişimiz ortida ma’naviy qoloqlik, nafs nazoratining buzilişi, boşqa insonlarning hayotini qadrsizlantiriş yuz berdi. Moddiyat birinçi öringa çiqqan joyda ma’naviyat, ruhiyat qadrsizlanadi. Masalan, poygaga intiliş böladi: aql buning xavfli ekanini his qiladi, lekin nafs “bos, pedalni bos, senda heç qanaqa halokat bölmaydi. Bu poygada yutasan”, degan fikrni beradi. Nafsning aytgani bizga yoqadi. Şunday tarzda nafsning ortidan doimiy quviş natijasida inson nafsning quliga aylanib qolganini sezmay qoladi. Inson bir marta qoidani buzib körsa, bu xulq unda yana qayta takrorlanadigan bölsa, bu könikmaga aylanadi. Ya’ni xatti-harakatiga singdi, bu uning taqdiriga aylandi. Bu köça harakati qoidalarini buzişdan boşlanadi yoki odamlar bilan munosabatlar buziladi. Asta-sekin bu buzilişlar yuqoriga qarab çiqib boraveradi. Jamiyatning qoidalarini buzadi. Keyinçalik jinoyatga qöl urişi mumkin. Heç qanaqa çeklovlari bölmagan, liberal ösgan, nima istasa qilgan, şunday tuşunçada östirilgan bolalarda katta yoşga kelganda narsistik buzilişlar, şaxs buzilişlari yuzaga çiqadi. Ba’zida köramiz, ziyoli oila, lekin nimagadir farzandi noqobil. Çunki bu oila bolasining hamma moddiy ta’minotini qilib berdi, uning ma’naviy-ruhiy tarbiyasi bilan şuğullanmadi. Bola ma’lum yoşga yetganda kamçiliklari körina boşlaydi – bu bolaga berilgan çegarasiz imkonlar natijasi”.

Muammo faqat rulda emas

Ayrim ota-onalar mehrini qimmatbaho sovğalar bilan ifoda etadi.

Ammo hali qonun oldida avtomobil boşqariş huquqiga ega bölmagan ösmirga berilgan kalit ba’zan xavf manbaiga aylanişi mumkin. Çunki muammo faqat ruldagi odamda emas. Muammo maşinani obro‘, tez yurişni jasorat, qoidani buzişni esa epçillik deb qabul qilayotgan jamiyatda.