Neft jahon iqtisodiyoti uchun muhim strategik resurslardan biri bo‘lib qolmoqda. Dunyodagi neftga bo‘lgan talabning katta qismi sanoqli davlatlar hissasiga to‘g‘ri keladi.

Jagran Josh tomonidan AQSh Energetika axboroti boshqarmasi (EIA) statistikasi asosida to‘plangan ma’lumotlarga ko‘ra, 2025 yilda AQSh dunyoda eng ko‘p neft iste’mol qilgan davlat bo‘lgan.

Mamlakatda kunlik neft iste’moli 20,01 million barrelni tashkil etgan. Yillik hisobda bu qariyb 7,3 milliard barrelga teng.

Ikkinchi o‘rinni Xitoy egallagan. Mamlakatda kuniga 15,15 million barrel yoki bir yilda taxminan 5,53 milliard barrel neft iste’mol qilingan.

Reytingda uchinchi o‘rinda Hindiston qayd etilgan - mamlakatning kunlik neft iste’moli 5,05 million barrelni tashkil qilgan.

Keyingi o‘rinlar quyidagicha:

- AQSh - kuniga 20,01 million barrel;

- Xitoy - 15,15 million barrel;

- Hindiston - 5,05 million barrel;

- Rossiya - 3,68 million barrel;

- Saudiya Arabistoni - 3,65 million barrel;

- Yaponiya - 3,38 million barrel;

- Braziliya - 3,03 million barrel;

- Janubiy Koreya - 2,55 million barrel;

- Kanada - 2,41 million barrel;

- Germaniya - 2,18 million barrel.

Ushbu o‘nta mamlakat birgalikda kuniga qariyb 61 million barrel neft iste’mol qiladi. Bu jahondagi umumiy neft iste’molining taxminan 61 foiziga teng.

Xitoyda neft iste’moli keskin oshgan

Dunyoda xom neftning eng yirik importchisi hisoblangan Xitoyda so‘nggi o‘n yilliklarda neft iste’moli bir necha barobar ko‘paygan.

1990 yilda mamlakat kuniga qariyb 2,3 million barrel neft iste’mol qilgan bo‘lsa, 2023 yilga kelib bu ko‘rsatkich taxminan 16,2 million barrelga yetgan.

Bunday o‘sish Xitoy iqtisodiyotining jadal rivojlanishi, sanoat ishlab chiqarishining kengayishi, transport sohasidagi talab va mamlakatning umumiy energetika ehtiyojlari ortishi bilan bog‘liq.

Hindiston neft importiga yuqori darajada bog‘liq

Uchinchi o‘rindagi Hindistonda ham neftga talab so‘nggi o‘n yilliklarda sezilarli oshgan.

1990 yilda mamlakat kuniga atigi 1,2 million barrel neft iste’mol qilgan. 2025 yilda esa bu ko‘rsatkich 5,05 million barrelga yetgan.

Hindiston iqtisodiyotining tez sur’atlarda o‘sishi energiya resurslariga bo‘lgan talabni ham oshirmoqda. Shu bilan birga, mamlakat neft importiga yuqori darajada qaram bo‘lib qolmoqda.

Ma’lumotlarga ko‘ra, Hindiston ehtiyojlari uchun zarur bo‘lgan xom neftning 85 foizdan ortig‘i xorijdan import qilinadi. Bu esa mamlakatni geosiyosiy inqirozlar va jahon bozorida neft narxlarining keskin o‘zgarishiga nisbatan sezgir qiladi.

Osiyo davlatlarining ulushi ortib bormoqda

AQSh hozircha neft iste’moli bo‘yicha dunyoda yetakchilik qilayotgan bo‘lsa-da, Osiyo mamlakatlarida energiyaga bo‘lgan talab tez sur’atlarda o‘smoqda.

Ayniqsa, Xitoy va Hindistonning iqtisodiy o‘sishi kelgusida jahon neft bozoridagi talab tarkibiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

G‘arb mamlakatlarida esa qayta tiklanuvchi va nisbatan ekologik toza energiya manbalariga o‘tish jarayoni davom etmoqda.

Shu sababli kelajakda jahon neft bozoridagi vaziyat yirik iste’molchilarning iqtisodiy o‘sishni energetik transformatsiya bilan qay darajada uyg‘unlashtira olishiga ham bog‘liq bo‘ladi.

AQSh, Xitoy va Hindistonning energetika sohasida qabul qiladigan qarorlari jahon neft narxlari, xalqaro savdo va global iqlim maqsadlariga ham ta’sir ko‘rsatishi kutilmoqda.