Shov-shuvli loyiha
FIFA prezidenti Janni Infantino jahon chempionatlaridagi tijorat ulushlarini xususiy investorlarga sotish g‘oyasini ilgari surdi. Agar ushbu loyiha ma’qullansa, Xalqaro futbol federatsiyasi tarkibiga kiruvchi 211 ta milliy assotsiatsiyaning har biriga 40 million dollargacha pul va’da qilindi. FIFA a’zolariga ushbu loyiha bo‘yicha javobini bildirish uchun 19 sentyabrgacha muddat berildi.
Ushbu reja erkaklar va ayollar ishtirokidagi asosiy turnirlarni, jumladan, milliy jamoalar ishtirokidagi jahon chempionatlari, shuningdek, klublar o‘rtasidagi jahon chempionatini nazorat qiladigan FIFA Forward Enterprise nomli alohida kompaniya tashkil etishni nazarda tutardi.
Shu bilan birga, bunda FIFA rasmiy ravishda nazoratni o‘zida saqlab qolar, tashqi investorlar futbol qoidalarini, jahon chempionati ishtirokchilari yoki xalqaro taqvimni o‘zgartira olishmas, ular sport qismini boshqarish huquqisiz minoritar ulushga ega bo‘lishi kerak edi.
Investorlarga FIFA Forward Enterprise aksiyalarining 20 foizi taklif etilgan. Loyihaga jalb qilingan Amerikaning JPMorgan Chase banki yangi kompaniyani 20 milliard dollarga baholagan.
Tramp oilasi ishtiroki
Investitsiya guruhiga Tramp oilasi a’zolaridan birining kompaniyasi rahbarlik qilishi rejalashtirilgandi. The Times manbalari dastlab Infantino yangi loyiha bo‘yicha AQSh prezidenti ma’muriyatiga yaqin odamlar bilan maslahatlashgani haqida xabar bergandi. Ko‘p o‘tmay FIFA tijorat masalalari bilan Amerikaning Thrive Capital investitsiya kompaniyasining Thrive Eternal fondi shug‘ullanishini tasdiqladi. Thrive Capital investitsiya kompaniyasiga esa 2009 yilda Donald Trampning kuyovi Jared Kushnerning ukasi Joshua Kushner asos solgan.
Bloomberg manbalari hisob-kitoblariga ko‘ra, 2026 yil fevraliga kelib Thrive Capital umumiy qiymati taxminan 50 milliard dollarlik aktivlarni boshqargan, bu esa uni dunyodagi eng yirik venchur kapital firmalaridan biriga aylantirgan. Uning portfelida OpenAI va SpaceX aksiyalari bor, u Instagramning dastlabki investorlaridan biri bo‘lgan, ammo yaqin vaqtlargacha sport sohasiga aralashmagandi. Uch oy oldin sport sohasi uchun Thrive Eternal fondi tashkil etildi, u orqali kompaniya 2026 yil aprel oyida «San Francisco Gians» beysbol klubining minoritar ulushini sotib olgandi.
FIFA Forward Enterprise’ni ta’sis etish uchun shunchaki futbol federatsiyalarining ko‘pchilik qismi tomonidan qo‘llab-quvvatlov bo‘lishi kifoya qilardi. Shuningdek, tashabbusni oltita konfederatsiya vakillaridan tarkib topgan FIFA kengashi ma’qullashi kerak edi. Yakuniy qaror FIFAning 2027 yil 18 mart kuni Marokashda o‘tkaziladigan navbatdagi, 77-kongressida qabul qilinishi ko‘zda mo‘ljallangandi. Ushbu kongressda FIFA prezidentligi saylovi ham o‘tkaziladi va unda Infantino uchinchi muddatga qolish uchun yaxshi imkoniyatga ega. Ammo uning homiylik loyihasi anons qilinganidan keyin Yevropa futbol assotsiatsiyalari ittifoqi «PSJ» futbol klubi prezidenti Nosir Al-Helayfini unga qarshi nomzod sifatida ilgari sura boshladi.
UYeFA boykot qildi
UYeFA va KONKAKAF Infantinoning tashabbusiga qat’iyan qarshi chiqishdi – bu esa ovozlarning qariyb yarmi demakdir. Qit’alar konfederatsiyalari vakillari Infantinoning loyihasi haqida dastlab OAVdagi xabarlardan xabar topishgani, shundan keyingina FIFA press-relizi kelganini aytishgan. Ya’ni manfaatdor tomonlar bilan oldindan hech qanday rasmiy muhokamalar va maslahatlashuvlar o‘tkazilmagan.
UYeFAning barcha 55 ishtirokchi nomidan e’lon qilingan rasmiy bayonotida agar ulushni sotish to‘g‘risida qaror qabul qilinsa, konfederatsiya jahon chempionatlarini boykot qilishi ma’lum qilingan. Yevropaliklar agar bu loyiha ma’qullanadigan bo‘lsa, barcha qarorlar faqat aksiyadorlar manfaatlarini ko‘zlab qabul qilinishidan xavotirda edi.
Shimoliy va Janubiy Amerika mamlakatlarini o‘z ichiga oluvchi KONKAKAF saytidagi bayonotda ham konfederatsiya a’zolari FIFA prezidenti taklifini rasman rad etgani ma’lum qilindi.
Osiyo va Avstraliyani ifoda etuvchi OFK esa taklifni rasman rad etmadi, ammo FIFA taklifni baholash uchun barcha manfaatdor tomonlarga batafsil ma’lumot va yetarlicha vaqt berishi lozimligini ta’kidladi.
Klublar ham qarshi chiqdi
Infantinoning bu loyihasiga nufuzli futbol klublari ham norozilik bildirdi, FIFA prezidentining katta maslahatchisi esa iste’fo berib yubordi. Muqaddam AQSh futbol federatsiyasini boshqargan Karlos Kordeyro so‘nggi paytlarda Infantinoga Oq uyga tashriflari chog‘ida tez-tez hamrohlik qilayotgandi. 31 iyulgacha u prezident maslahatchisi edi, biroq norozilik belgisi sifatida lavozimini tark etishga qaror qildi. «Aniqlik kiritishimga ruxsat bering. Men bu taklifda ishtirok etmaganman va unga mutlaqo qarshiman», – dedi Kordeyro.
Bloomberg manbalari xabar berishicha, kamida to‘rtta futbol klubi – Madridning «Real», Turinning «Yuventus», Myunxenning «Bavariya» va Dortmundning «Borussiya» klublari yangi tashabbusga qarshi chiqqan. Ular FIFA alohida tijorat tuzilmasini yaratish vakolatiga ega emas, degan fikrda. Agentlik suhbatdoshlari qo‘shimcha qilishicha, «Real» va «Yuventus» vakillari bu masala bo‘yicha Yevropaning boshqa klublari bilan muzokaralar olib borib, klublar o‘rtasidagi jahon chempionatini boykot qilish masalasini o‘rtaga tashlagan.
Infantinoning bayonoti
Futbol konfederatsiyalarining keskin noroziligi FIFA prezidenti Janni Infantinoni ortga chekinishga va taklifini qaytarib olishga majbur qildi.
Infantino bu borada bayonot berib, barcha fikr-mulohazalar o‘rganib chiqilganidan so‘ng ushbu tashabbus futbol jamoatchiligi orasida kelishmovchiliklarni kuchaytirgani ma’lum bo‘lganini aytdi.
«Barcha nuqtayi nazarlarni diqqat bilan tingladik. Loyiha turli qarama-qarshiliklarga sabab bo‘ldi va bu endi uning dastlabki maqsadiga mos kelmaydi. Bizning asosiy vazifamiz har doim futbolni birlashtirish va rivojlantirish bo‘lib qoladi», – dedi Infantino.
U FIFA ushbu taklif ustida ishlashni to‘xtatishini ma’lum qilgan. Shu bilan birga, yaqin vaqtlar ichida barcha manfaatdor tomonlar ishtirokida uchrashuv o‘tkazilib, futbolni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilinishi qo‘shimcha qilingan.
