«Hujumkor» pozitsiyaga o‘tgan Eron va urushga qarshilarni qamayotgan Rossiya – kun dayjesti
|14:01 / 18.08.20262 9109 min
O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.
AQSh-Eron urushi
Eron «to‘liq hujumkor» harbiy pozitsiyaga o‘tadi, chunki AQSh bilan urushni butunlay tugatish bo‘yicha muzokara harakatlari to‘xtab qolgan. Bu haqda dushanba kuni Eronning yuqori martabali rasmiysi Reuters’ga xabar berdi.
«Eron kuch tuzilmalari Ho‘rmuz bo‘g‘ozi va kengroq mintaqada ziddiyatlarni kuchaytirishga tayyor bo‘lishi kerak. Chunki Eron qiyin qarorlar qabul qilishga va ular bo‘yicha harakat qilishiga to‘g‘ri keladi», degan eronlik rasmiy. Shuningdek, u diplomatiya ish bermasa, AQShning dengiz qamalini yorib o‘tish uchun Tehron «o‘z vaqtida va aniq» harbiy hujum uyushtirishini qo‘shimcha qildi.
Kecha AQSh tomoni vaqtinchalik o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuvni uzaytirish masalasi ko‘tarilmaganini aytgandi.
17-iyun kuni imzolangan vaqtinchalik memorandum - Eron va AQShga yakuniy tinchlik kelishuviga erishish uchun 60 kun muddat bergan. Bu muhlat dushanba kuni tugadi. Ushbu kelishuv - Ho‘rmuz bo‘g‘ozi nazorati bo‘yicha kelishmovchilik tufayli barbod bo‘ldi.
Eron o‘zaro anglashuv memorandumining 5-bandi unga O‘mon bilan bo‘g‘ozni boshqarish huquqini berishini aytmoqda. AQSh esa bu talqinni rad etdi. Eronlik rasmiyga ko‘ra, kelgusi muzokaralar uchun dastlabki shart sifatida AQSh – bir necha hafta ichida memorandumning barcha qoidalarini to‘liq bajarishi kerak.
AQSh esa Eron-O‘mon muzokaralaridan norozi. Xususan, Donald Tramp agar sultonlik Amerikaning Eron kemalariga qarshi qamaliga to‘sqinlik qilsa, ularga ham zarba berish bilan tahdid qildi: «Agar O‘mon yo‘limizga g‘ov bo‘lsa, ularni ayovsiz bombardimon qilamiz», dedi Tramp.
Shu bilan birga, diplomatiyaning bir uchquni sifatida Tramp ma’muriyati Erondagi Muhofizlar korpusi bilan ham, siyosiy elita bilan ham muzokaralarni olib borayotgani aytilmoqda.
Urushga qarshi inson qamaldi
Rossiyaning muxolifatdagi «Yabloko» partiyasi yuqori martabali a’zosi Lev Shlosberg «armiyani obro‘sizlantirishga qaratilgan ommaviy harakatlar»da aybdor deb topildi va 11 yil 1 oyga axloq tuzatish koloniyasiga hukm qilindi.
Shlosberg urushni Rossiya uchun halokat deb atagandi. Kremlga ko‘ra, u armiya haqida tuhmatdan iborat yolg‘on tarqatmoqda. Dushanba kuni Pskovdagi sudda Shlosberg o‘zining aybsizligini ta’kidlab, siyosiy sud jarayoni qurboni ekanini aytdi.
Mavzuga oid
O‘zining yakuniy so‘zida Shlosberg qo‘shni Ukrainadagi urushda zudlik bilan o‘t ochishni to‘xtatish chaqirig‘ini takrorlagan.
«Bu vaqt ichida minglab odamlarning umri xazon bo‘ldi. Ertami-kechmi, halok bo‘lganlarning aniq va to‘liq soni e’lon qilinadi va butun xalq bu ro‘yxatdan larzaga keladi», dedi u.
BBC rus xizmati va va boshqa nashrlarga ko‘ra, urushda halok bo‘lgan rus askarlari soni 200-300 ming kishidan oshadi. Rossiya urushdagi qurbonlar sonini e’lon qilmaydi.
Kreml «maxsus harbiy operatsiya» deb ataydigan ushbu urushni tanqid qilganlarni yoqtirmaydi. Rossiyada bunday chaqiriqlarni bostirishga qaratilgan shafqatsiz qonunlar mavjud.
«Birgina inson qamoqqa olinadi, ammo millionlab odamlarning qalbiga qo‘rquv o‘rmalab kiradi», dedi Shlosberg o‘zining yakuniy so‘zida.
10-avgust kuni Rossiya Oliy sudi urushni to‘xtatishga chaqiruvchi yagona rasmiy siyosiy partiya - «Yabloko»ning bo‘lajak parlament saylovlarida ishtirok etishini man qilgandi. Ushbu qaror dushanba kuni keyingi instansiyada ham o‘z kuchida qoldirildi.
Kushner-Netanyahu uchrashuvi
G‘azodagi sulh bo‘yicha AQSh qo‘llab-quvvatlagan reja to‘xtab qolgan bir paytda, Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu Quddusda Trampning vakili va kuyovi Jared Kushnerni qabul qildi.
Kushner Qohira shahrida Hamas yetakchisi Xalil al-Hayya bilan uchrashganidan bir kun o‘tib Isroilga yetib keldi. Uchrashuvda, shuningdek, «Tinchlik kengashi» vakili Nikolay Mladenov hamda Britaniya sobiq bosh vaziri Toni Bler ham ishtirok etgan.
Kushner Netanyahu bilan bo‘lib o‘tgan qariyb to‘rt soatlik uchrashuvini «yaxshi» deb ta’rifladi.
«Ular [Hamas] 30 kun kabi qisqa vaqt ichida ba’zi qurollarni olib chiqishni boshlashi mumkin. Umid qilamanki, kelgusi 60-90 kun ichida ba’zi tunnellarni ko‘mib tashlash bo‘yicha siljishni ko‘rishimiz mumkin», dedi Kushner.
Kushnerning aytishicha, agar muqarrar tahdidlar mavjud bo‘lsa, Qo‘shma Shtatlar Isroilning o‘zini himoya qilish huquqini cheklamaydi. Agar Hamas «zo‘ravonlikka qo‘l ursa yoki qayta qurollanishga urinsa», Isroil shunga muvofiq harakat qila oladi, dedi AQSh rasmiysi.
Shuningdek, Quddusdagi uchrashuvda «guruh qurolsizlantirilmaguncha G‘azoni qayta qurish ishlari boshlanmasligiga» kelishib olishgan.
Isroillik rasmiyning aytishicha, Netanyahu esa uchrashuvda qo‘shinlar olib chiqib ketilmasligini va harbiylar o‘zlari zarur deb bilganidek harakat qilishda davom etishini bildirgan.
Shu oy boshida Netanyahu Hamas qurolsizlantirilishi va Isroil qo‘shinlarining G‘azodan olib chiqib ketilishini ko‘zda tutuvchi Trampning taklifini ochiqchasiga rad etgandi. Hamas esa ushbu rejaga rozi ekanini bildirdi. Biroq Netanyahuning talabi ortidan kelishuv to‘xtab qoldi.
Filippinda jonli efirdagi otishma
Seshanba kuni Filippindagi xususiy universitet kampusida yuqori sinf o‘quvchisi o‘t ochdi; u o‘z joniga qasd qilishdan oldin bir maktabdoshini o‘ldirdi va yana ikki kishini yaraladi.
Xabarlarga ko‘ra, o‘quvchi otishmani bodi-kamera yordamida jonli efirga uzatgan. Otishma mahalliy vaqt bilan soat taxminan 7:50 da janubiy port shahar Zamboangadagi universitetda sodir bo‘lgan.
Mintaqaviy politsiyaning ma’lum qilishicha, odatda 14-16 yoshlarda bo‘lgan to‘qqizinchi sinf o‘quvchisi «maktab kampusiga to‘pponcha va miltiq» olib kirgan va sinfxonada o‘t ochgan.
AFP'ga ko‘ra, Facebookʼda jonli efirga uzatilgan videoda qotil – videoo‘yinlaridagi kabi qurol stvolining koridor bo‘ylab harakatlanayotgani, so‘ngra sinfxonaga yo‘naltirilib o‘q uzgani ko‘rinadi.
«Videoda biz uning dastlab stolda o‘tirgan o‘qituvchiga qarata o‘q uzganini ko‘ramiz. Ko‘rinishidan, u nishonga tekkiza olmagan, keyin boshqa xonaga o‘tib, u yerdagi boshqa o‘quvchini otgan», dedi rasmiylardan biri. Videoda boshqa bolalarning qichqirib, chiqish eshigi tomon yugurayotganini ko‘rish mumkin.
Tergov davom etmoqda. Politsiya gumonlanuvchining maktabga o‘qotar qurollarni qanday qilib olib kirganiga ham e’tibor qaratishini bildirdi.
Otishmadan bir necha soat o‘tgach, gumondorning Facebook akkaunti o‘chirildi va universitetda darslar to‘xtatildi. Politsiya vaziyat nazoratga olinganini bildirdi.
Yevropada yong‘inlar
Dam olish kunlari butun Yevropa bo‘ylab o‘t o‘chiruvchilar qator o‘rmon yong‘inlariga qarshi kurash olib bordi. Xususan, Belgiyada mamlakatning eng yirik qo‘riqxonasi bo‘lmish High Fens'da ketma-ket uchinchi kun olovni o‘chirish harakatlari davom etmoqda.
Mamlakat yaqin tarixidagi eng yirik yong‘in hajmi bir sutkada ikki barobardan ko‘proqqa kattalashdi.
Undan oldinroq Xorvatiya qirg‘oqlarini qamrab olgan o‘rmon yong‘ini oqibatida kamida bir kishi halok bo‘ldi va o‘nlab odamlar jarohat oldi. 1200 ga yaqin aholi va sayyohlar evakuatsiya qilindi.
Dam olish kunlari Afina yaqinida joylashgan orolda esa bir vaqtning o‘zida yuz bergan ikkita yong‘in oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi. Yana yuzlab odamlar evakuatsiya qilingan.
Yakshanba oqshomiga kelib yong‘inlardan biri nazoratga olingan va evakuatsiya ishlari yakunlangan bo‘lib, 500 kishi dengiz orqali orolni tark etgan. Yong‘inni o‘chirishga borgan o‘t o‘chiruvchilar voqea joyidan ikkita jasadni topgan. Shahar meriga ko‘ra, halok bo‘lganlar er-xotin ekani taxmin qilinmoqda.
Avvalroq Yevroittifoqning iqlim monitor xizmati G‘arbiy Yevropada iyun-iyul oylari tarixda kuzatilgan eng issiq davr bo‘lganini tasdiqlagandi.
