Zulmatda bir kun: köriş neʼmatini anglaş uçun ötkazilgan kiçik eksperiment
|11:28 / 30.08.20267 77113 min
Qahramonimiz Islombek Ismoilovning közlari körmaydi. Şunda ham u boriga şukur qilib yaşamoqda. Oddiy odamlardek emasligiga qaramay qölidan köp iş keladi. Kun.uz muxbiri közi ojiz insonlarning hayotini, ularning içki keçinmalarini özida his qilib köriş uçun Islombek aka bilan bir kun davomida xuddi u kişiday yaşab kördi.
Tong otganini köriş, yaqin insoningizning yuzidagi tabassumni ilğaş, farzandingizning ilk qadamlarini kuzatiş, yölda ketayotib oldingizdagi tösiqni payqaş, kitob öqiş, telefon ekraniga qaraş, oddiygina bir piyola çoyni dasturxonga tökmasdan quyiş - bularning aksariyati biz uçun şu qadar odatiyki, ularning qadriga köpinça yetmaymiz.
Biz körişni neʼmat sifatida emas, hayotimizning ajralmas qismi sifatida qabul qilamiz. Şuning uçun ham u borligida sezilmaydi. Ammo bir zumga tasavvur qiling: ertalab uyğondingiz. Odatdagidek qölingizni telefoningizga uzatdingiz. Vaqtni bilmoqçisiz. Ekranga qaradingiz. Lekin raqamlar yöq. Közlaringizni işqalaysiz. Yana qaraysiz. Ammo atrof yorişmaydi. Derazadan tong nuri tuşmoqda, odamlar öz kundalik hayotini boşlagan, hamma işga öqişga otlanişdi, ammo siz bularni köra olmaysiz, siz uçun bu tong zulmat bilan boşlandi.
Bunday holatda özingizni qanday his qilardingiz?
Dunyoda 43 million inson hayotini aynan şunday şaroitda davom ettirmoqda. Ular uçun telefon ekranidagi yozuvlar, köçadagi belgilar, avtobus raqamlari yoki yaqin insonining yuzidagi ifoda bizdagidek körinmaydi. Ammo bu ularning hayoti töxtaganini anglatmaydi.
Ular özlariga xos yöllar bilan örganadi, moslaşadi, işlaydi, oila quradi, farzand tarbiyalaydi, kasb egallaydi va jamiyatda öz örnini topadi.
Kun.uz muxbiri esa ana şu hayotga heç bölmaganda bir qadam yaqinlaşiş uçun öziga noodatiy tajriba ötkazişga qaror qildi - bir kun davomida közlarini boğlab, közi ojiz inson bilan birga yaşab kördi.
Bu tajriba közi ojiz insonning butun hayotini bir kunda tuşunib oliş uçun emas, balki ularning hayotini his qilib köriş, ularning kundalik hayoti, duç keladigan qiyinçiliklari, kuçli tomonlari va biz köp hollarda sezmaydigan neʼmat - köriş qobiliyatiga şukur qiliş hissini tomoşabinlarga yetkaziş.
Bugungi eksperimentimizda Islombek Ismoilov bizga yordam berdilar.
Qahramonimiz - Islom aka Ismoilov. 1983-yilda Toşkent viloyati Toşkent tumani Keles hududidagi Ğiyos Umarov jamoa xöjaligida tuğilgan. Islombek aka 6 yoşigaça atrofni oz bölsa-da köra olgan. Ammo keyinçalik u köriş qobiliyatini butunlay yöqotadi.
Bu holat har qanday inson uçun oğir sinov bölişi tabiiy. Lekin Islombek aka bu sinov oldida taslim bölmadi. Özini yöqotib qöymadi. Aksinça, öqişni, izlanişni va hayotda öz yölini topişni davom ettirdi. U 6 yoşidan boşlab közi ojiz bolalar uçun ixtisoslaştirilgan maktab-internatda, 77-sonli “Nurli maskan” maktabida 10 yil taʼlim oldi.
Mavzuga oid
Keyin Yunus Rajabiy nomidagi pedagogika bilim yurtida vokal yönalişi böyiça 4 yil tahsil oldi. Şundan söng konservatoriyani tamomladi.
Bugun Islombek aka 77-sonli “Nurli maskan” hududidagi 17-sonli bolalar musiqa va sanʼat maktabining musiqa bölimida akademik xonandalik va vokal yönalişi böyiça dars beradi. U nafaqat sanʼatkor, balki köplab şogirdlarga yöl körsatayotgan ustoz hamdir. Uning hayoti bizga inson eng oğir sinovlar qarşisida ham töxtab qolmasligi, öz kuçini topişi va boşqalarga ham ilhom böla olişi kerakligini eslatadi.
Islombek aka öz uyida bemalol harakatlanadi. Hassa tayoqçasiga ham ehtiyoj sezmaydi. Qayerda nima turganini biladi. Har bir xonaning joylaşuvi, buyumlarning örni va masofalar xotirasida aniq saqlangan. Islombek aka uy yumuşlarini özi bajarişni yaxşi köradi. Hatto kuygan çiroqlarni ham özi almaştiradi.
Bu işni Kun.uz muxbiri ham közlari boğlangan holda bajarib kördi. Körmasdan oddiy çiroqni uşlab, uning joyini aniqlaş, çiroq joyini topiş va töğri buraş kutilganidan ança qiyin bölib çiqdi.
Biz köz bilan tekşiradigan narsani Islombek aka qöl va xotira orqali nazorat qiladi.
Albatta, elektr bilan boğliq işlarda xavfsizlik talablariga rioya qiliş muhim. Tajribaning maqsadi ham xavfli işlarni körmasdan bajarişga undaş emas, balki kundalik hayotdagi oddiy harakatlar közi ojiz inson uçun qanday boşqaça tajribaga aylanişini körsatiş edi.
Elektr arra, yoğoç va qozon uçun qopqoq
Islombek akaning imkoniyatlari faqat uy içida yuriş yoki oddiy yumuşlar bilan çeklanmaydi. U yoğoçga işlov beradigan asboblardan ham foydalanadi. Hatto öçoqdagi qozon uçun yoğoçdan qopqoq yasagan. Muxbirimiz esa bu jarayonni körganida hayratini yaşira olmadi. Çunki hatto közi oçiq odam uçun ham yoğoçni tekis qilib kesiş, ölçaş va undan aylana şaklidagi buyum yasaş oson emas.
Gap insonning öz imkoniyatini bilişi, kerakli könikmani egallaşi va xavfsizlikni unutmagan holda mustaqil bölişga intilişida.
Santexnika işlarini ham özi bajaradi
Islombek aka öğli bilan birga uyidagi santexnika işlarini ham bajargan. Ariston uçun quvurlar tortişda maxsus santexnika dazmolidan foydalanişgan. Bunday jarayonlarni eşitib lol qolasan kişi. Çunki közi ojiz inson haqidagi tasavvurimiz köpinça uning nimanidir qila olmasligi atrofida şakllanadi. Islombek akaning hayoti esa buning aksini körsatadi. U öziga kerak bölgan köplab işlarni örganib, bajarib kelmoqda.
Uning suhbatdagi hazillari, samimiyligi va tinimsiz tabassumi tajribaning oğirligini biroz yengillaştirib turdi.
Musiqa - Islombek akaning yana bir dunyosi
Keyingi manzilimiz - uning iş joyi böldi, yaʼni 17-sonli bolalar musiqa va sanʼat maktabi. Bu yerda muxbirimiz Islombek akaning şogirdlari bilan qanday işlaşini kuzatdi. U dars berar ekan, ovozidagi ustozga xos talabçanlik va mehr sezilib turardi. U öz bilimini şogirdlariga yetkazişga harakat qiladi. Bu yerda uning hayotidagi yana bir muhim jihat namoyon böladi: u nafaqat özi uçun yaşaydi, balki örganganlarini boşqalarga ham örgatadi. Közi bilan öqiy olmaydigan inson uçun barmoq sezgisi orqali harflarni anglaş - butun bir boşqa öqiş dunyosini yaratadi.
Köçaga çiqqaç, tajriba yanada özgardi
Uy - taniş makon. Işxona - taniş joy. Ammo köça boşqaça. Köçada vaziyat doim özgarib turadi. Odamlar yuradi. Maşinalar harakatlanadi. Avtobuslar keladi-ketadi. Şovqin köpayadi. Yönalişlar esa köpaygani sari közi ojiz inson uçun ayrim vaziyatlarda qöşimça qiyinçiliklar yuzaga kelişi mumkin. Islombek aka bilan közi ojiz insonlar uçun möljallangan maxsus taktil yölaklardan ham yurib körildi. Muxbirimiz közlari boğlangan holatda bu yölaklardan yurar ekan ular uçun bu kançalik ahamiyatili ekanligini özida his qildi. Közi oçiq odam uçun oyoq ostidagi relefli çiziqlar oddiy yölak bölib körinişi mumkin. Ammo körmaydigan inson uçun ular yönaliş beruvçi vositaga aylanadi.
Avtobus bekatidagi muammo: şahar ham “gapirişi” kerak
Keyingi manzil - avtobus bekati. Bu yerda Islombek aka közi ojiz insonlar uçun jamoat transportida nimalar qulay, nimalar esa qiyinçilik tuğdirişi haqida gapirdi. Masalan, bekatda qaysi raqamli avtobus kelganini ovoz orqali eʼlon qilib turiş katta yordam bölişi mumkin. Közi oçiq yölovçi avtobus raqamini bir qaraşda köradi. Közi ojiz inson esa bu maʼlumotni eşitişi kerak. Islombek akaning aytişiça, ayrim davlatlarda bunday tizimlardan foydalaniladi. Avtobusning içida ham şunga öxşaş muammo bor. Baʼzi avtobuslarda bekatlar ovozli eʼlon qilinmasligi yoki bu tizim işlamasligi mumkin. Natijada yölovçi qaysi bekatga kelganini biliş uçun boşqa odamlardan söraşiga töğri keladi. Bu kiçik muammo bölib körinişi mumkin. Ammo insonning mustaqil harakatlanişi uçun aynan şunday kiçik qulayliklar katta ahamiyatga ega.
Metrodagi zulmat
Avtobusdan keyingi manzil - metro. Taniş yönalişda harakatlaniş Islombek aka uçun odatiy bölsa-da, muxbirimiz uçun közlari boğlangan holda metroga tuşiş alohida sinovga aylandi. Zinalar. Odamlarning şoşilişi. Poyezdlarning şovqini. Platformadagi harakat. Bularning barçasi bir paytning özida sezila boşladi. Tajriba davom yetgani sari közdagi boğiçning oğirligi ham kuçaygandek böldi. Avvaliga bu qiziqarli tajriba edi. Keyinçalik yesa u ruhiy jihatdan ham sinovga aylandi. Muxbir bir neça soatdan keyin közidagi boğiçni yeçib, yana yoruğlikni körişni tobora köproq xohlay boşladi. Bu istak vaqt ötişi bilan kuçaydi. Atrofdagi odamlarning qadam tovuşlari, suhbatlari, metro şovqini yanada aniqroq eşitila boşladi. Ammo eşitiş kuçaygani bilan bir köriş örnini bosa olmasdi.
“Men bu tajribani bir kun davom ettira olmasligimni angladim”
Tajriba yakuniga yetmagan bölsa-da, muxbir özining ruhiy holatini yaşirmadi. Közidagi boğiçni tezroq yeçiş, yana atrofni köriş istagi kuçaydi. Bu bir kunlik tajriba edi. Istalgan paytda tugatiş mumkin edi. Ammo közi ojiz insonlar uçun bu boğiçni yeçib taşlaşning imkoni yöq. Şu nuqtada tajribaning asosiy maʼnosi yanada yaqqol namoyon böladi.
Bir kunlik tajriba ham insonning sabrini, ruhiy holatini va odatlarini jiddiy sinaşi mumkin ekan. Unda butun hayotini şunday şaroitda ötkazayotgan insonning kuçi va sabri haqida öylab köriş tabiiy.
Közi oçilganda esa hammasi boşqaça körindi
Nihoyat tajriba yakunlandi. Muxbir közidagi boğiçni yeçdi. Atrof yana ranglarga töldi. Odamlarning yuzlari körindi. Osmon, daraxtlar, binolar, yöl - avval oddiy bölib tuyulgan manzaralar birdaniga boşqaça ahamiyat kasb etdi.
Öz uyida mustaqil harakat qiladigan inson. Uy yumuşlarini bajaradigan inson. Texnik asboblardan foydalanişni örgangan inson. Farzandlari bilan birga rözğor işlarini qiladigan ota. Şogirdlariga bilim beradigan sanʼatkor. Jamoat transportidan foydalanadigan yölovçi.
Şu sababli Islombek akani faqat “közi ojiz inson” degan bitta taʼrif bilan çegaralab qöyiş töğri emas. Uning hayoti köriş qobiliyatining yöqligidan köra kengroq. Uning hayotida mehnat bor. Sanʼat bor. Oila bor. Ustozlik bor. Orzu va masʼuliyat bor.
Bir qaraşda bu körsatuv közi ojiz inson hayotini tuşunişga qaratilgandek. Ammo tajriba yakunida boşqa savol paydo böladi. Biz özimizdagi imkoniyatlarning qadriga yetyapmizmi? Biz har kuni körayotgan narsalarimizni qançalik qadrlaymiz? Yaqinlarimizning yuziga qaraş. Tong otişini köriş. Farzandimizning tabassumini köriş. Kitob öqiş. Köçada bemalol yuriş. Avtobus raqamini bir qaraşda aniqlaş. Oddiygina bir piyola çoyni körib turib içiş. Bular biz uçun şunçalik oddiyki, baʼzan ularning asl qadrini unutamiz.
Hayotimizda yeçimi yöqdek tuyuladigan muammolar sabab tuşkunlikka tuşganimizda esa bor neʼmatlarimizni körmay qolamiz. Islombek akaning hayoti esa boşqa bir narsani eslatadi: insonning imkoniyatlarini faqat unda yöq narsalar bilan ölçab bölmaydi. Baʼzan insonning eng katta kuçi - unda bor narsalarni qanday işlata olişidadir. Şuning uçun körsatuv davomida Islombek aka muxbirga faqat körmasdan yurişni örgatmadi. U sabrni, moslaşişni, öziga işonişni va imkoniyatlardan foydalanişni körsatdi.
Islombek aka bugun öz farzandlarini tarbiyalab, yoş avlodga taʼlim berib, jamiyatga öz hissasini qöşib kelmoqda. Biroq oilaviy va taʼlim bilan boğliq xarajatlar uning zimmasiga ham tuşmoqda. U farzandlarining universitetdagi kontrakt tölovlarini amalga oşiriş uçun kredit olganini, ayni paytda uşbu kreditni tölaşda biroz qiynalayotganini aytdi.
Bu hikoyaning eng muhim jihati şundaki, Islombek aka yordam sörab hayotdan çekinayotgan inson emas. Aksinça, u imkon qadar öz mehnati bilan yaşab, farzandlari uçun masʼuliyatni öz zimmasiga olib kelayotgan inson. Şunga qaramay, bugun unga ozgina kömak katta yengillik bölişi mumkin.
Agar uşbu körsatuvni tomoşa qilgan, Islombek akaning hayot yöli va intilişini qadrlagan saxovatpeşa insonlar bölsa, uning kredit tölovlarini yengillaştiriş uçun quyidagi karta raqamiga öz imkoniyatlari doirasida yordam yuborişlari mumkin:
Karta raqami: 5614683879076727 Islombek Ismailov
5440810377516611 Islombek Ismailov
Har qanday yordam ixtiyoriy.
Kun.uz’ning YouTube kanalida körsatuvni töliq tomoşa qiling.
