Moskvaga «sezdirmay borgan» Ratkliff. AQSH bosh razvedkachisi kim?
|14:271 79414 min
Avgust oxirida AQSH Markaziy razvedka boshqarmasi direktori Jon Ratkliffning Rossiyaga kutilmagan tashrifi katta shov-shuvga sabab boʻldi. MRB direktori urush boshlangach, ilk marta Rossiyaga bordi. Ratkliff koʻzga tashlanmaydigan, sirli mulozim. Shu bois uning tashrifi OAVda katta qiziqish uygʻotdi. Shu bahonada biz ham dunyodagi eng qudratli razvedka tashkilotini kim boshqarayotganiga toʻxtalamiz.
Foto: Aaron Schwartz - Pool via CNP| ScanpixFoto: Aaron Schwartz - Pool via CNP| Scanpix
MRB qanday idora oʻzi?
Avvalo Markaziy razvedka boshqarmasi qanday tashkilot ekani haqida. Kinolarda «TSRU» deb eshitishga odatlanganingiz bu idora, shubhasiz, dunyodagi eng qudratli tashkilotlardan biri. Uning vazifasi tashqi razvedka bilan shugʻullanish. Lekin MRB faqat razvedka bilan shugʻullanmasligi, Amerika manfaatlari toʻqnashgan mamlakatlarda maxfiy operatsiyalar oʻtkazishini oʻsha kinolarda ham koʻp marta koʻrgansiz.
MRB yillik byudjeti 30 mlrd dollarga yetadigan, 20 mingdan ortiq xodimi bor qudratli tashkilot. Lekin boshqa davlat razvedkalaridan farqli oʻlaroq harbiy emas, fuqarolik tashkiloti. Bugungi qahramonimiz Jon Ratkliff Trampning birinchi prezidentlik davrida Milliy razvedka direktori edi. Ikkinchi muddatida MRB direktori vazifasida ishlab kelmoqda.
Huquqshunosdan chiqqan siyosatchi
1965-yil oʻqituvchi oilasida tugʻilgan Jon maktabni tugatib, Notr-Dam universitetida huquqshunoslik yoʻnalishida oʻqiydi. Keyinroq huquqshunoslik yoʻnalishida doktor darajasini oladi. Tabiiyki, bir necha yil davomida huquqshunos boʻlib ishlaydi.
2004-yil qahramonimizning siyosiy hayoti boshlanadi. U Texas shtatidagi Hit shaharchasi merligi uchun saylovda gʻolib boʻladi. Keyingi saylovlarni ham yutib, shaharchani 2012-yilgacha boshqaradi. Merlik faoliyatini boshlagan 2004-yildan Texas Sharqiy Okrugi prokuraturasida kichik Jorj Bush maʼmuriyatining terrorizmga qarshi kurash va milliy xavfsizlik boʻyicha vakiliga aylanadi.
2008-yil Ratkliff AQSH hukumatining terrorizmga qarshi kurash boʻyicha maslahatchisiga aylanadi. 2009-2014 yillarda u xususiy kompaniya taʼsischisi sifatida asosan prezidentlik va gubernatorlik saylovlarida qatnashayotgan shaxslarga huquqiy yordam koʻrsatish bilan shugʻullanadi.
Vakillar palatasi va Milliy razvedka xizmati
2014-yil respublikachi Ratkliff Texasdan Vakillar palatasiga saylanadi. Uning saylov kompaniyasi uchun 400 ming dollar yigʻiladi. Donorlardan biri AQSH sobiq bosh prokurori Jon Eshkroft edi. 2018-yil Ratkliff AQSH bosh prokurori boʻlishi haqida yozishadi, lekin Tramp unga yanada katta lavozim tayyorlab qoʻygandi. Prezident Tramp Milliy razvedka idorasining u bilan kelishmay qolgan diretori Den Koutni isteʼfoga chiqarib, oʻrniga Jon Ratkliff nomzodini koʻrsatadi.
Senatorlar Ratkliff haqida yetarli maʼlumotga ega emasdi, shu sabab Senat uning nomzodini qoʻllamaydi. 2020-yil fevralda Tramp ikkinchi marta Ratkliff nomzodini Milliy razvedka idorasi direktorligi uchun ilgari suradi. Bu safar Senat tasdiqlaydi va 44 yoshli Ratkliff AQShdagi eng muhim tashkilotlardan biriga rahbar boʻladi. Biroq uning rahbarligi uzoqqa choʻzilmaydi. Tramp saylovda yutqazgach, Ratkliff ham ishdan ketadi.
Mavzuga oid
Trampga sadoqat
Ratkliff siyosiy faoliyati davomida Trampga sadoqat koʻrsatib keladi. Ayniqsa 2019-yil impichment masalasi koʻtarilganda Trampni faol himoya qiladi. Shuningdek, Trampning 2016-yilgi saylov kampaniyasining Rossiya bilan ehtimoliy aloqalarini tekshirgan maxsus prokuror Robert Myuller va FQBning harakatlarini ochiqcha tanqid qiladi. Prezident buni unutishi mumkin emasdi.
MRB direktori
Ratkliff Milliy razvedka direktorligidan ketganidan keyin ham Tramp bilan yaqin aloqalarni saqlab qoladi. Balki shu uchun respublikachi ikkinchi muddatga kirishgach, Ratkliff nomzodini MRB direktorligiga ilgari suradi. Kongress toʻlaligicha Tramp nazoratida boʻlgani sabab hech qanday muammosiz idora rahbariga aylanadi.
Ratkliff ham yangi lavozimga kirishishi bilan Tramp maʼmuriyati boshlagan optimizatsiya siyosatiga amal qilib, tarkibni qisqartirish, yoshi keksa xodimlarni ishdan ketkazib, oʻrniga yoshlarni qabul qilishga kirishadi. Ratkliff nomi MRBdagi 20 oylik faoliyati davomida bir nechta shov-shuvli ishlarda tilga olinib, Senat maxsus qoʻmitasiga koʻrsatma berishga ham majbur boʻladi.
Jumladan, Ratkliff MRBning 2016-yilgi saylovlarga Rossiya aralashuvi boʻyicha bergan bahosini qayta koʻrib chiqishni buyuradi. Bu MRBni 2013-2017 yillarda boshqargan Jon Ouen Brennan va yana ayrim siyosatchilarga yoqmaydi. Ratkliff Brennanni Senatning Razvedka boʻyicha maxsus qoʻmitasiga bergan bayonotlari sabab jinoiy javobgarlikka tortish uchun «Brennan ishi» boʻyicha toʻplangan ishlarni FQBga yuboradi. Biroq sobiq direktor koʻrsatma berganiga yetti yil boʻlgan, javobgarlikka tortish muddati oʻtib ketgandi. Shuningdek, 2025-yil avgustda Ratkliff sobiq milliy xavfsizlik boʻyicha prezident maslahatchisi Jon Boltonning uyida tintuv oʻtkazadi.
AQShning tashqi siyosatida ustuvor masala sanaladigan Isroil – Falastin mojarolari, Rossiya – Ukraina urushi va Eron yadroviy dasturi boʻyicha muhokamalarda qatnashib, bir qator shov-shuvli bayonotlar beradi. 2025-yil aprelda Isroilga borib, Netanyahu va Mossad direktori David Barnea bilan uchrashadi. Bir oy oʻtib Isroil razvedkasi bilan Eronga qarshi maxfiy amaliyotlar oʻtkazish boʻyicha muzokara olib boradi. Tashrifdan keyin Ratkliff Isroilning Eronga hujumi muqarrar ekani haqida Trampga hisobot beradi.
Tramp va uning maʼmuriyati Ukrainaga nisbatan keskin pozitsiya tanlab, Kiyevga yordamni toʻxtatib qoʻyadi. Biroq Ratkliff Trampni MRB Ukraina bilan razvedka maʼlumotlari almashib turishiga koʻndirib, Kiyevdagi xodimlarini oʻrnida qoldiradi va Ukraina bilan hamkorlik davom etadi. Shuning uchun Ukrainada bu mulozimni hurmat qilishadi.
Ratkliff AQSH davlat kotibi Mark Rubioning Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni agʻdarish rejasini qoʻllab chiqadi. Maduro AQShga olib ketilgach, Ratkliff Venesuelaga borib, davlatni vaqtincha boshqarib turgan Delsi Rodriges bilan uchrashuv oʻtkazgandi. Ratkliff AQShning Eron bilan urushi boʻyicha maslahatlashuvlarda qatnashib, uni ham qizgʻin qoʻllaydi.
Moskvaga tashrif
2026-yil 25-avgust kuni Jon Ratkliff eʼlon qilinmagan tashrif bilan Moskvaga keldi. Bu MRB rahbarining 2021-yildan keyin Rossiyaga birinchi tashrifi edi. U vaqtlar MRB direktori oʻz vaqtida AQShning Rossiyadagi elchisi boʻlib ishlagan Uilyam Byorns edi.
Ratkliff 25-avgustda kun boʻyi Moskvada boʻlib, FSB direktori Bortnikov, Rossiya bosh razvedkachisi Narishkin bilan uchrashadi. Biroq Putin uni qabul qilmaydi. Tashrifdan maqsad katta ehtimol Putinga frontdagi asl vaziyatni koʻrsatish va Kremlni muzokara stoliga chaqirish boʻlgani yozildi.
Ratkliffning Moskvaga tashrifi Tramp topshirigʻi bilan maxfiy oʻtadi. Uning Rossiyaga ketayotganini yevropaliklar ham mulozimning samolyoti Litvaga qoʻngach xabar topadi. Bu tashrif dunyo siyosatida yaxshigina shov-shuv koʻtardi. Balki oʻsha tashrif samarasi oʻlaroq Trampning elchilari Moskva va Kiyevga borib, ikki davlat prezidenti bilan uchrashdi. Keyinroq Tramp Putin bilan telefonda gaplashdi. Bu borada Ratkliff navbatdagi marta prezident Trampning ishonchini qozondi desa boʻladi.Moskvaga «sezdirmay borgan» Ratkliff. AQSH bosh razvedkachisi kim?
Avgust oxirida AQSH Markaziy razvedka boshqarmasi direktori Jon Ratkliffning Rossiyaga kutilmagan tashrifi katta shov-shuvga sabab boʻldi. MRB direktori urush boshlangach, ilk marta Rossiyaga bordi. Ratkliff koʻzga tashlanmaydigan, sirli mulozim. Shu bois uning tashrifi OAVda katta qiziqish uygʻotdi. Shu bahonada biz ham dunyodagi eng qudratli razvedka tashkilotini kim boshqarayotganiga toʻxtalamiz.
MRB qanday idora oʻzi?
Avvalo Markaziy razvedka boshqarmasi qanday tashkilot ekani haqida. Kinolarda «TSRU» deb eshitishga odatlanganingiz bu idora, shubhasiz, dunyodagi eng qudratli tashkilotlardan biri. Uning vazifasi tashqi razvedka bilan shugʻullanish. Lekin MRB faqat razvedka bilan shugʻullanmasligi, Amerika manfaatlari toʻqnashgan mamlakatlarda maxfiy operatsiyalar oʻtkazishini oʻsha kinolarda ham koʻp marta koʻrgansiz.
MRB yillik byudjeti 30 mlrd dollarga yetadigan, 20 mingdan ortiq xodimi bor qudratli tashkilot. Lekin boshqa davlat razvedkalaridan farqli oʻlaroq harbiy emas, fuqarolik tashkiloti. Bugungi qahramonimiz Jon Ratkliff Trampning birinchi prezidentlik davrida Milliy razvedka direktori edi. Ikkinchi muddatida MRB direktori vazifasida ishlab kelmoqda.
Huquqshunosdan chiqqan siyosatchi
1965-yil oʻqituvchi oilasida tugʻilgan Jon maktabni tugatib, Notr-Dam universitetida huquqshunoslik yoʻnalishida oʻqiydi. Keyinroq huquqshunoslik yoʻnalishida doktor darajasini oladi. Tabiiyki, bir necha yil davomida huquqshunos boʻlib ishlaydi.
2004-yil qahramonimizning siyosiy hayoti boshlanadi. U Texas shtatidagi Hit shaharchasi merligi uchun saylovda gʻolib boʻladi. Keyingi saylovlarni ham yutib, shaharchani 2012-yilgacha boshqaradi. Merlik faoliyatini boshlagan 2004-yildan Texas Sharqiy Okrugi prokuraturasida kichik Jorj Bush maʼmuriyatining terrorizmga qarshi kurash va milliy xavfsizlik boʻyicha vakiliga aylanadi.
2008-yil Ratkliff AQSH hukumatining terrorizmga qarshi kurash boʻyicha maslahatchisiga aylanadi. 2009-2014 yillarda u xususiy kompaniya taʼsischisi sifatida asosan prezidentlik va gubernatorlik saylovlarida qatnashayotgan shaxslarga huquqiy yordam koʻrsatish bilan shugʻullanadi.
Vakillar palatasi va Milliy razvedka xizmati
2014-yil respublikachi Ratkliff Texasdan Vakillar palatasiga saylanadi. Uning saylov kompaniyasi uchun 400 ming dollar yigʻiladi. Donorlardan biri AQSH sobiq bosh prokurori Jon Eshkroft edi. 2018-yil Ratkliff AQSH bosh prokurori boʻlishi haqida yozishadi, lekin Tramp unga yanada katta lavozim tayyorlab qoʻygandi. Prezident Tramp Milliy razvedka idorasining u bilan kelishmay qolgan diretori Den Koutni isteʼfoga chiqarib, oʻrniga Jon Ratkliff nomzodini koʻrsatadi.
Senatorlar Ratkliff haqida yetarli maʼlumotga ega emasdi, shu sabab Senat uning nomzodini qoʻllamaydi. 2020-yil fevralda Tramp ikkinchi marta Ratkliff nomzodini Milliy razvedka idorasi direktorligi uchun ilgari suradi. Bu safar Senat tasdiqlaydi va 44 yoshli Ratkliff AQShdagi eng muhim tashkilotlardan biriga rahbar boʻladi. Biroq uning rahbarligi uzoqqa choʻzilmaydi. Tramp saylovda yutqazgach, Ratkliff ham ishdan ketadi.
Trampga sadoqat
Ratkliff siyosiy faoliyati davomida Trampga sadoqat koʻrsatib keladi. Ayniqsa 2019-yil impichment masalasi koʻtarilganda Trampni faol himoya qiladi. Shuningdek, Trampning 2016-yilgi saylov kampaniyasining Rossiya bilan ehtimoliy aloqalarini tekshirgan maxsus prokuror Robert Myuller va FQBning harakatlarini ochiqcha tanqid qiladi. Prezident buni unutishi mumkin emasdi.
MRB direktori
Ratkliff Milliy razvedka direktorligidan ketganidan keyin ham Tramp bilan yaqin aloqalarni saqlab qoladi. Balki shu uchun respublikachi ikkinchi muddatga kirishgach, Ratkliff nomzodini MRB direktorligiga ilgari suradi. Kongress toʻlaligicha Tramp nazoratida boʻlgani sabab hech qanday muammosiz idora rahbariga aylanadi.
Ratkliff ham yangi lavozimga kirishishi bilan Tramp maʼmuriyati boshlagan optimizatsiya siyosatiga amal qilib, tarkibni qisqartirish, yoshi keksa xodimlarni ishdan ketkazib, oʻrniga yoshlarni qabul qilishga kirishadi. Ratkliff nomi MRBdagi 20 oylik faoliyati davomida bir nechta shov-shuvli ishlarda tilga olinib, Senat maxsus qoʻmitasiga koʻrsatma berishga ham majbur boʻladi.
Jumladan, Ratkliff MRBning 2016-yilgi saylovlarga Rossiya aralashuvi boʻyicha bergan bahosini qayta koʻrib chiqishni buyuradi. Bu MRBni 2013-2017 yillarda boshqargan Jon Ouen Brennan va yana ayrim siyosatchilarga yoqmaydi. Ratkliff Brennanni Senatning Razvedka boʻyicha maxsus qoʻmitasiga bergan bayonotlari sabab jinoiy javobgarlikka tortish uchun «Brennan ishi» boʻyicha toʻplangan ishlarni FQBga yuboradi. Biroq sobiq direktor koʻrsatma berganiga yetti yil boʻlgan, javobgarlikka tortish muddati oʻtib ketgandi. Shuningdek, 2025-yil avgustda Ratkliff sobiq milliy xavfsizlik boʻyicha prezident maslahatchi Jon Boltonning uyida tintuv oʻtkazadi.
AQShning tashqi siyosatida ustuvor masala sanaladigan Isroil – Falastin mojarolari, Rossiya – Ukraina urushi va Eron yadroviy dasturi boʻyicha muhokamalarda qatnashib, bir qator shov-shuvli bayonotlar beradi. 2025-yil aprelda Isroilga borib, Netanyahu va Mossad direktori David Barnea bilan uchrashadi. Bir oy oʻtib Isroil razvedkasi bilan Eronga qarshi maxfiy amaliyotlar oʻtkazish boʻyicha muzokara olib boradi. Tashrifdan keyin Ratkliff Isroilning Eronga hujumi muqarrar ekani haqida Trampga hisobot beradi.
Tramp va uning maʼmuriyati Ukrainaga nisbatan keskin pozitsiya tanlab, Kiyevga yordamni toʻxtatib qoʻyadi. Biroq Ratkliff Trampni MRB Ukraina bilan razvedka maʼlumotlari almashib turishiga koʻndirib, Kiyevdagi xodimlarini oʻrnida qoldiradi va Ukraina bilan hamkorlik davom etadi. Shuning uchun Ukrainada bu mulozimni hurmat qilishadi.
Ratkliff AQSH davlat kotibi Mark Rubioning Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni agʻdarish rejasini qoʻllab chiqadi. Maduro AQShga olib ketilgach, Ratkliff Venesuelaga borib, davlatni vaqtincha boshqarib turgan Delsi Rodriges bilan uchrashuv oʻtkazgandi. Ratkliff AQShning Eron bilan urushi boʻyicha maslahatlashuvlarda qatnashib, uni ham qizgʻin qoʻllaydi.
Moskvaga tashrif
2026-yil 25-avgust kuni Jon Ratkliff eʼlon qilinmagan tashrif bilan Moskvaga keldi. Bu MRB rahbarining 2021-yildan keyin Rossiyaga birinchi tashrifi edi. U vaqtlar MRB direktori oʻz vaqtida AQShning Rossiyadagi elchisi boʻlib ishlagan Uilyam Byorns edi.
Ratkliff 25-avgustda kun boʻyi Moskvada boʻlib, FSB direktori Bortnikov, Rossiya bosh razvedkachisi Narishkin bilan uchrashadi. Biroq Putin uni qabul qilmaydi. Tashrifdan maqsad katta ehtimol Putinga frontdagi asl vaziyatni koʻrsatish va Kremlni muzokara stoliga chaqirish boʻlgani yozildi.
Ratkliffning Moskvaga tashrifi Tramp topshirigʻi bilan maxfiy oʻtadi. Uning Rossiyaga ketayotganini yevropaliklar ham mulozimning samolyoti Litvaga qoʻngach xabar topadi. Bu tashrif dunyo siyosatida yaxshigina shov-shuv koʻtardi. Balki oʻsha tashrif samarasi oʻlaroq Trampning elchilari Moskva va Kiyevga borib, ikki davlat prezidenti bilan uchrashdi. Keyinroq Tramp Putin bilan telefonda gaplashdi. Bu borada Ratkliff navbatdagi marta prezident Trampning ishonchini qozondi desa boʻladi.
