Bu bozorda buyurtmachilar asosan keniyalik talabalar emas edi. Aksincha, Keniyadagi yoshlar dunyoning turli mamlakatlarida oʻqiyotgan talabalarning topshiriqlarini bajarib, shu orqali daromad topardi. Ammo ChatGPT va boshqa generativ sunʼiy intellekt vositalari paydo boʻlgach, bunday xizmatlarga talab keskin kamaygan.
Bu holatning Keniyada keng tarqalishiga mamlakat mehnat bozoridagi vaziyat ham taʼsir qilgan. Keniya oliy taʼlim muassasalarini har yili 100 mingdan ortiq talaba bitiradi, biroq mamlakatda ularning barchasi uchun yetarlicha ish oʻrni mavjud emas.
Natijada koʻplab oliy maʼlumotli yoshlar norasmiy sektor va internet orqali ishlashga majbur boʻlgan. Shunday yoʻnalishlardan biri xorijdagi talabalar uchun pul evaziga akademik ishlar tayyorlash edi.
Bu sohada ishlaganlardan biri - Teriosis Bundi.
U 2011-yilda qishloqdan Keniya poytaxti Nayrobiga koʻchib kelib, universitetga oʻqishga kirgan. Oʻsha paytda doʻstlaridan biri unga qoʻshimcha daromad topishning gʻayrioddiy usulini taklif qilgan - boshqa talabalar uchun pulga oʻquv ishlari yozish.
Bundi bu ishni talabalik paytida boshlagan va keyinchalik uni asosiy daromad manbaiga aylantirgan.
Manbaga koʻra, 12 yil davomida u 2,5 mingdan ortiq esse yozgan. Bu oʻrtacha hisobda yiliga 200 dan ortiq akademik ish degani.
Mutaxassisligi boʻyicha ishlashdan besh barobar koʻp daromad
Universitetni bitirgach ham Bundi bu sohani tark etmagan. Aksincha, u talabalar uchun akademik ishlar tayyorlash boʻyicha oʻz onlayn biznesini tashkil qilgan.
Buyurtmalar koʻpaygach, ularning bir qismini oʻzi bajarmay, boshqa talabalarga topshira boshlagan. Shu tariqa, oddiy frilans ishi kichik onlayn biznesga aylangan.
Bundining universitetda olgan mutaxassisligi jamoat salomatligi sohasi bilan bogʻliq edi. Biroq u bu yoʻnalishda ishlashdan voz kechgan.
Sababi moliyaviy edi: boshqa talabalar uchun topshiriqlar tayyorlash unga oʻz mutaxassisligi boʻyicha ishlashga nisbatan kamida besh barobar koʻproq daromad keltirardi.
Keyin ChatGPT paydo boʻldi
Vaziyat 2022-yildan keyin keskin oʻzgardi.
ChatGPT ommaviy foydalanishga chiqqach, talabalarning bir qismi esse yoki boshqa yozma topshiriqni tayyorlash uchun odamga pul toʻlashning hojati qolmadi, degan qarorga kelgan. Chunki generativ sunʼiy intellekt shunga oʻxshash matnlarni juda qisqa vaqt ichida va deyarli bepul tayyorlab bera olardi.
