30 mln soʻmdan koʻp topadiganlarning 32 foizi sayohatga pul sarflamoqchi - Markaziy bank

Daromadi 5–15 mln soʻm boʻlganlarda ham uy-joy taʼmiri, taʼlim va boshqa ehtiyojlar asosiy oʻrinda. Shu bilan birga, daromad oshib borgani sari avtomobil, sayohat va uy-joy xaridiga mablagʻ ajratishni rejalashtirayotganlar ulushi ham koʻpaymoqda. 

Yoshlar katta xarajatlarga tayyorlanmoqda 

Yosh boʻyicha qaralganda ham sezilarli farqlar bor. 30 yoshgacha boʻlganlar asosan taʼlim va uy-joy taʼmiriga mablagʻ sarflashni rejalashtirmoqda. Biroq ular orasida toʻy, sayohat, avtomobil va uy-joy xaridiga xarajat qilish istagi ham nisbatan yuqori. 

Markaziy bankning qayd etishicha, bu yoshlarning kelgusidagi xarajatlarida taʼlim bilan bir qatorda investitsiyaviy xususiyatga ega yirik xaridlar ham muhim oʻrin egallayotganini koʻrsatadi. 

31–50 yoshdagi aholi esa uy-joy taʼmiri, taʼlim va davolanish bilan bir qatorda avtomobil va uy-joy xaridiga ham pul sarflashni rejalashtirgan. 

51 yoshdan yuqori respondentlarda esa asosiy yoʻnalishlar uy-joy taʼmiri va davolanish boʻlib qolmoqda. Bu guruhda toʻy xarajatlari ham nisbatan yuqori. Sayohat, avtomobil va elektron qurilmalarga xarajat qilish istagi esa yoshlar bilan taqqoslaganda pastroq. 

Umuman olganda, Markaziy bank soʻroviga koʻra, aholi yaqin oylar uchun uy-joy taʼmiri, taʼlim, davolanish, toʻy va avtomobil xarajatlarini oshirishni rejalashtirmoqda. 

Aholining 76 foizi xarajatlari oshishini kutmoqda 

Xarajatlar subindeksi II chorakda 77,2 bandni tashkil etdi. Bu I chorakka nisbatan 0,9 bandga past, biroq hali ham yuqori daraja hisoblanadi. 

Soʻrovda qatnashganlarning 76 foizi kelgusida xarajatlari oshishini kutgan. Bir yil avval, 2025-yil II choragida bu koʻrsatkich 77 foiz edi. 

Qiziq jihati shundaki, daromadi 5–7 mln va 7–10 mln soʻm boʻlgan respondentlar xarajatlari oshishini koʻproq kutmoqda.

Daromadi 15 mln soʻmdan yuqori boʻlgan ayrim guruhlarda esa aksincha, kelgusi oylarda xarajatlarni kamaytirish kutilmoqda.

Markaziy bank buni oʻrta daromadli aholida xarajatlar boʻyicha faollik yuqoriroq, yuqori daromadli ayrim guruhlarda esa ehtiyotkorlik kuchliroq ekanining belgisi sifatida baholagan. 

Daromadlar boʻyicha ham optimizm saqlanmoqda 

Daromadlar subindeksi II chorakda 71,3 bandni tashkil etdi. Bu I chorakka nisbatan 1,5 bandga past boʻlsa-da, 2025-yilning shu davriga nisbatan yuqoriligicha qolgan. 

Respondentlarning: 

• 66 foizi daromadlari oshishini; 

• 25 foizi daromadlari oʻzgarmasligini; 

• 9 foizi esa daromadlari kamayishini kutmoqda. 

I chorakda daromadlari oshishini kutganlar ulushi 68 foiz edi. 

Eng yuqori optimizm 20 mln soʻmdan ortiq daromadga ega aholida kuzatilgan - ushbu guruhning 81 foizi daromadlari oshishini kutmoqda. 

Biroq daromadi 3 mln soʻmgacha boʻlganlar orasida daromadlari kamayishini kutayotganlar ulushi nisbatan yuqori. Markaziy bank bunday holat ushbu guruhning kundalik xarajatlari va xarid imkoniyatlariga koʻproq taʼsir qilishi mumkinligini qayd etgan. 

Sharhning yana bir muhim jihati - kredit va jamgʻarishga boʻlgan talabning bir vaqtda yuqori boʻlib qolayotgani. 

II chorakda kredit subindeksi 65,3 bandni tashkil etdi. Bu I chorakka nisbatan atigi 0,2 bandga past. Ayniqsa, 3–10 mln soʻm daromadga ega aholida kreditga ehtiyoj yuqori: ushbu guruhning 57–59 foizi kelgusida kreditga ehtiyoji oshishini kutmoqda. 

Kredit mablagʻlarini aholining asosiy qismi uy-joy taʼmiri, taʼlim, boshqa ehtiyojlar, toʻy, avtomobil va davolanish uchun ishlatishni rejalashtirmoqda. Demak, kreditga talab faqat kundalik isteʼmol bilan cheklanmay, yirik xaridlar va uzoq muddatli xarajatlar bilan ham bogʻliq. 

Shu bilan birga, jamgʻarish subindeksi ham 69,2 bandni tashkil etdi. Bu I chorakka nisbatan 1,4 bandga past boʻlsa-da, 2025-yil II choragiga nisbatan qariyb 1 bandga yuqori. 

Respondentlarning 64,3 foizi kelgusida jamgʻarmalari koʻpayishini kutmoqda. 12,4 foizi esa jamgʻarmalari kamayishini kutgan. 

Biroq bu yerda muhim qarama-qarshilik bor: respondentlarning 46,4 foizi kelgusi davr uchun umuman jamgʻarmasi yoʻqligini bildirgan. Markaziy bank buni aholining qariyb yarmida kutilmagan xarajatlarni qoplash yoki daromaddagi oʻzgarishlarga moslashish imkoniyatlari cheklanganini koʻrsatuvchi omil sifatida baholagan. 

Asosiy respondentlar moliyaviy holat yaxshilanganini aytgan 

II chorakda respondentlarning 58,6 foizi moliyaviy holati yaxshilanganini bildirgan. I chorakda bu koʻrsatkich 58 foiz edi. 

30,6 foiz respondent moliyaviy holatida oʻzgarish boʻlmaganini, 10,9 foizi esa yomonlashganini qayd etgan. 

Bu koʻrsatkichlar aholining katta qismi oʻz moliyaviy ahvolini ijobiy baholayotganini koʻrsatadi. 

Isteʼmol kayfiyati faqat shaxsiy daromad va xarajatlar bilan cheklanmaydi. Markaziy bank aholining mamlakat iqtisodiyoti boʻyicha kutilmalarini ham oʻrgangan. 

Kelgusi 12 oyda: 

• 66,6 foiz respondent iqtisodiy vaziyat yaxshilanishini; 

• 25,3 foizi oʻzgarmasligini; 

• 8,1 foizi esa yomonlashishini kutmoqda. 

Uch yillik istiqbolda optimizm yanada yuqori: respondentlarning 77 foizi mamlakat iqtisodiyoti yaxshilanishini kutmoqda. I chorakda bu koʻrsatkich 78 foiz edi. 

Iqtisodiy vaziyat yomonlashishini kutayotganlar ulushi esa chorak davomida 1 foiz bandga kamayib, 5 foizni tashkil etdi.