IMAN Invest atrofidagi mojaro: kim nimalarni daʼvo qilyapti?
|17:504 72711 min
Mahmud Usmon boşçiligidagi IFCB – Islom moliyasiga muvofiqlaştiriş kengaşi IMAN Invest bilan hamkorlikni töxtatib, kompaniyada bir neça million dollarlik kamomad borligini daʼvo qildi. IMAN Invest esa bu daʼvolarni xolis baholaş uçun mustaqil şarʼiy audit boşlanganini aytdi.
Çapdan: Mahmud Usmon va Rustam RahmatovÇapdan: Mahmud Usmon va Rustam Rahmatov
Bahs 25-oktabr kuni IFCB kengaşi aʼzosi, islom moliyasi böyiça auditor va maslahatçi Mahmud Usmonning videomurojaatidan boşlandi. U kengaş IMAN Invest bilan hamkorlikni töliq töxtatganini va şu kungaça kompaniya faoliyatining halolligi böyiça yakuniy xulosa bermaganini maʼlum qildi.
IFCB şarʼiy auditorlik taşkiloti bölib, 2023-yil 1-mayda tuzilgan şartnoma asosida IMAN Invest’ga xizmat körsatgan.
Mahmud Usmonning aytişiça, 2026-yil iyulida kengaşga şubhali tranzaksiyalarni körsatuvçi hujjatlar kelib tuşgan. Ammo, 2 yildan ortiq hamkorlikka qaramay, bu tranzaksiyalar kengaşga tasdiqlaş uçun taqdim etilmagan. Şundan söng moliyaçilar, huquqşunos va şarʼiy auditordan iborat taftiş komissiyasi uç yarim oy tekşiruv ötkazgan.
Kengaş xulosasiga köra, IMAN Invest rahbariyati işonib topşirilgan pullarni Islom moliyasi mezonlari, içki hujjatlar va qonunçilikka zid ravişda tasarruf etgan. Rahbarlar esa bu holatlarning köpini tan olib, tuşuntiriş xati yozib bergan. Mahmud Usmonning aytişiça, xalqaro toifadagi moliyaçilar va huquqşunoslar kompaniya «barça savdodagi qaytariş imkoni bor pullarni olib, investorlarga qaytarsa ham, bir neça million dollar pulni qaytarişga ayni paytda qodir bölmaydigan holga kelib qolgani»ni aniqlagan.
Şuningdek, bayonotda investorlar pulini qimmatbaho avtomobil va xonadon sotib olişga, boşqaruvçi idora xarajatlari, oyliklar, tadbir va marketingga sarflaş mumkin emasligi keltirilgan.
“IMAN Invest faoliyatini islom moliyasiga muvofiq emas, deb hisoblaydi. Kengaş fikriça, qoidabuzarliklar töliq bartaraf etilmagunça, investorlarga yetkazilgan zarar qoplanib, ular bilan şartnoma yangilanmagunça kompaniyaga mablağ kiritiş şariat nuqtai nazaridan tavsiya etilmaydi” degan Mahmud Usmon.
Mahmud Usmon kompaniya faoliyatini halol deb hisoblaydigan ulamo va mutaxassislarga uçta savol bilan murojaat qilgan:
Kompaniyaning sönggi hujjatlariga köra, uning faoliyatida ğarar (noaniqlik), ribo (sudxörlik) va pullarni notöğri tasarruf etiş holatlari bormi?
Mavzuga oid
Mutaxassislar kamomad va unga olib kelgan omillarni töliq örganganmi va öşa qarorlar halollikka töğri keladimi?
Kengaşning «eng muhim savoli»: «Investorlar hozir pullarini sörab kelsalar, kompaniya uni qaytara oladimi?
Kengaş xulosa matni va uning asoslarini öz vaqtida jamoatçilikka eʼlon qilişini maʼlum qildi. Şuningdek, ular bu asoslarni har qanday mustaqil şarʼiy va huquqiy auditorlar hamda davlat idoralari oldida körsatib berişga tayyor ekanini ham aytmoqda.
Kompaniya boşqa audit ötkazmoqçi
IMAN şu kuni keçqurun rasmiy bayonot berib, Şayx Muhammad Taqiy Usmoniyning öğliga tegişli Usmani's auditorlik kompaniyasi bilan mustaqil şarʼiy audit böyiça kelişilgan va iş boşlanganini maʼlum qildi. «Audit natijalarini, qanday bölişidan qatʼi nazar, oçiq eʼlon qilamiz», deyiladi bayonotda.
Kompaniya bir neçta olimdan iborat yangi içki islom moliyasi kengaşi tuzayotganini va u iş boşlagunça yangi mahsulotlar töxtatilganini maʼlum qildi. Investorlar şoşilinç qaror qabul qilmaslikka çaqirildi.
IMAN Invest’ning 25-oktabrdagi bayonotida Mahmud Usmonning kamomad haqidagi daʼvolariga javob berilmagan.
IMAN Invest qanday kompaniya va uni kim nazorat qiladi?
IMAN 2021-yilda taşkil etilgan, uning boş direktori Rustam Rahmatov ilgari Xalqaro moliya korporatsiyasida (IFC) işlagan.
Investorlar kompaniya ilovasi orqali pul kiritadi. Bu pulga tovarlar sotib olinib, xaridorlarga muddatli tölovga sotiladi va bundan olingan foyda taqsimlanadi.
IMAN asosçilari Rustam Rahmatov va Mark Zubov
Mahmud Usmon eʼlon qilgan hujjatlarga köra, investorlar puli «IMAN HALAL INVESTMENTS KOMMANDITNOE TOVARISHESTVO» kommandit şirkatida jamlanadi va uni «IMAN HALAL INVESTMENTS» MÇJ boşqaradi. MÇJning 100 foiz uluşi Qozoğistondagi «Astana» xalqaro moliya markazida röyxatdan ötgan IMAN Group Ltd. kompaniyasiga tegişli, unga Rustam Rahmatov rahbarlik qiladi.
Şarʼiy nazorat 2023-yil 1-mayda tuzilgan şartnoma asosida IFCB zimmasida bölgan. IMAN saytining kompaniya haqidagi sahifasida uning faoliyatini qaysi davlat organi nazorat qilişi yoki u qanday litsenziya asosida işlaşi körsatilmagan.
Kompaniyaning yangi daʼvosi: «Bizdan katta uluş söraldi»
26-oktabr kuni ertalab IMAN Invest rahbari Rustam Rahmatovning özi videomurojaat eʼlon qilib, Mahmud Usmonning daʼvolariga qöşilmasligini aytdi.
«Biz Mahmud Usmon bilan ikki yarim yil davomida hamkorlik qildik va şu hamkorlik davrida oylik sifatida 100 ming dollardan köproq töladik. Kelişmovçiligimiz aynan biz şu oylik tölovlarni kamaytirişimizdan boşlandi va undan taşqari bizdan katta uluş söraldi», dedi u.
Uning sözlariga köra, ulardan IMAN xoldingining aksiyalari söralgan, kompaniya esa şeriklari bilan maslahatlaşib rad javobini bergan va «natijada siz körgan video çiqqan».
Kompaniya rahbarining aytişiça, ular Mahmud Usmon bilan hamkorlikni töxtatgandan keyin Şayx Taqiy Usmoniy bilan işlay boşlagan. Uning taʼkidlaşiça, bu kompaniya ikki yil oldin IMAN’ni audit qilib, «halol» degan xulosa bergan.
IMAN rahbariyati bu videomurojaatida ham kamomad va pulni qaytariş imkoniyati haqidagi savollarga javob bermagan.
Mahmud Usmon: «Biz birma-bir hamma hujjatlarni ulaşamiz»
Mahmud Usmon şu kuni kompaniya rahbari – ayblovlarga javob beriş örniga uni şaxsan obrösizlantirişga urinayotganini aytdi va rahbarni sudga berişini maʼlum qildi. Uning aytişiça, heç qanaqa uluş söramagan va bunga guvohlar ham bor.
Mahmud Usmon özining oldingi bayonotlarini isbotlaş uçun Zoom uçraşuvlari yozuvlari va 50 dan ortiq hujjat ham eʼlon qilinişini bildirdi. “Hujjatlarda 20 million dollar teşik bor deb aytilgan”.
Nega oldinroq ogohlantirmagani haqidagi savollarga u “tekşiruvga vaqt ketganini va şoşilib eʼlon qiliş huquqiy muammo tuğdirişi mumkin” bölganini aytdi.
Hujjatlarda nima yozilgan?
Mahmud Usmon eʼlon qilgan hujjatlarning birinçisi – «IMAN HALAL INVESTMENTS» MÇJning yagona iştirokçisi IMAN Group Ltd. kompaniyasining 2026-yil 1-iyuldagi qarori. Bu qaror bilan beş kişilik taftiş komissiyasi tuzilgan, uning tarkibiga Mahmud Usmon va Husayn Rajapov ham kirgan. Qarorga köra, R.Rahmatov komissiya işiga va kompaniyaning joriy faoliyatiga aralaşmaslik majburiyatini olgan.
Qaror oxirida bu majburiyat bilan «tanişdim va roziman» degan qator bor va unda R.Rahmatovning imzosi turibdi.
Qarorning ilovasida IFCB aʼzolari aniqlagan muammolar sanab ötilgan:
• 2026-yil 31-may holatiga boşqaruvçi MÇJning şirkat oldidagi qarzi 2,97 million dollar bölgan;
• şirkat xarajatlariga oyiga örtaça 300 ming dollarlik iş haqi va 124 ming dollargaça marketing kiritilgan, IFCB fikriça, boşqaruv xodimlari iş haqi boşqaruvçi kompaniya zimmasida bölişi kerak edi;
• umumiy xarajatlarning 60 foizdan ziyodi şirkatga aloqasi bölmagan yönalişlarga, jumladan Imanum 5.0 oçiliş marosimiga 144 ming dollar va xususiy bankingga 187 ming dollar sarflangan;
• 31-may holatiga qaytmaydigan muammoli qarzlar 9,5 million dollarga, yaʼni portfelning taxminan 17–18 foiziga yetgan;
• dividendlar mijozdan hali tuşmagan pul hisobidan tölangan;
• şartnomada 5 foizdan oşmasligi belgilangan zaxiraga may oyida daromadning taxminan 23, iyunda 50 foizi uşlab qolinib, dividendlar kamaytirilgan;
• 2026-yil 10-aprelda investorlar mablağidan 128 ming dollarga rahbar Rustam Rahmatov uçun avtomobil olingan.
Investorlar mablağidan olingani aytilgan 128 ming dollarlik avtomobil
Ilovada şunday yozilgan: «Yuqorida keltirilgan holatlarning töğri va asosli ekanligini «IMAN HALAL INVESTMENTS» MÇJ asosçisi Rustam Rahmatov tan oldi hamda ularni bartaraf etiş uçun 3 (uç) oy muhlat söradi». Hujjatga köra, u şirkat oldidagi qarzlarni uluşining bir qismini sotiş yoki qöşimça investitsiya jalb qiliş orqali yopişni zimmasiga olgan. Ilovada IMAN Group Ltd. va «IMAN HALAL INVESTMENTS» muhrlari bor.
Ikkinçi hujjat - taftiş komissiyasining 3-iyuldagi qarorida Rustam Rahmatov investorlar pulidan 2023-yil 1-dekabrda muddatli tölov şarti bilan BYD Champion avtomobilini sotib olgani aytiladi. Ammo Rahmatov 2025-yil 4-maydan keyin tölovlarni töxtatgan. Qarorda sabab sifatida texnik xato, ğaznaçi va R. Rahmatovning eʼtiborsizligi körsatilgan. Unga muddati ötgan 306,5 million söm qarzni 10 kun içida tölaş unga topşirilgan. Hujjatning har bir sahifasida qölda yozilgan «Tanişdim» sözi va kompaniya rahbarining imzosi bor.
Rahmatovning videosi öçirildi
IMAN Holding Kuzatuv kengaşi kompaniya asosçisi Rustam Rahmatovning videomurojaatini «kompaniya sahifalari şaxsiy masalalar uçun joy emas», degan asos bilan rasmiy sahifalardan olib taşladi.
«Bu kompaniyaga nisbatan bildirilgan daʼvolarni tan oldik degani emas», deyiladi kengaşning 26-oktabrdagi bayonotida. Kompaniya kötarilgan jiddiy savollarni mustaqil tekşiruv asosida körib çiqişga tayyor ekanini va daʼvolar böyiça munosabatini yaqin bir neça soat içida eʼlon qilişini maʼlum qildi.
Boşqalar nima deydi?
Mojaroga Toşkentdagi Hasanboy masjidi imom-noibi Hasanxon Yahyo Abdulmajid ham munosabat bildirdi. U kompaniyaning bir neça reklama tadbirlarida çiqiş qilgan, IFCB saytida esa kengaş aʼzolari qatorida körsatilgan.
Hasanxon Yahyo 26-oktabrdagi postida taşkilot boşidanoq halol savdoni niyat qilgani, Mahmud Usmon esa ança mehnat bilan uning faoliyatida tuzatişlar qilganini yozdi. «Kelişmovçilik moliyaviy emas, taşkiliy işlarda deb bilaman», deydi u. Domla tomonlarni yaraştirişga uringanini ham yozdi.
«Bilişimça, taşkilot faoliyati haqida aytilgan xatolarning köpi töğrilangan va yana töğrilaş yölida ketilmoqda», deydi Hasanxon Yahyo. Uning taʼkidlaşiça, taşkilot xatolarni tuzatişdan boş tortmagan va islom moliyasi talabi uçun katta zararlarga ham rozi bölgan. Domla taşkilot nohaq yöl tanlasa, odamlarni ogohlantirişini, hozirça esa uni isloh yölida körayotganini bildirdi.
Regulyator va investorlar nima qilişi kerak?
Regulyator masalasi oçiq qolmoqda. Çunki IMAN Invest’ning faoliyati litsenziya talab qiladigan faoliyat emas, hozirça. 2026-yil 14-avgustdagi prezident qaroriga köra, 2027-yil 1-yanvardan muddatli tölov xizmatlari operatorlari Markaziy bank reyestriga kiritiladi va ularga jismoniy şaxslar mablağini jalb qiliş taqiqlanadi. Ammo, aholidan pul yiğib, muddatli tölov savdosini moliyalaştiradigan IMAN kabi kompaniyalarga bu qoida qanday tatbiq etilişi hozirça aniq emas.
Investorlarni “pulimiz joyidami?, qaytarib ololamizmi?”, degan savollar öylantirayotgan bölsa ajab emas. Kun.uz bilan suhbatlaşgan bir neçta investorlarga köra, kompaniya 100 million sömgaça bölgan pullarni 60 kunda qaytaradi. Undan köproq investitsiyani qaytarib oliş uçun 90 kun muddat kerak böladi.
Investorlar uçun eng muhimi – hujjatlarni şartnoma yoki ommaviy oferta, tölov kvitansiyalari, ilovadagi balans skrinşotlarini saqlaş tavsiya etiladi.
Kun.uz investorlarni xavotirga solayotgan savollarni IMAN Invest’ga yubordi.
