Rasmiy ravişda, 2024 YR4 potensial xavfli toifaga töliq mos kelmaydi — u yetarliça katta emas. Uning ölçamlari 40 metrdan 90 metrgaça bölişi taxmin qilinmoqda. Potensial xavfli deb hisoblaş uçun asteroid yoki kometa diametri 100-150 metr bölişi kerak.
Şunga qaramay, u 2024 yil 27 dekabrda aniqlangani, ya’ni Yerdan deyarli 829 000 kilometr yoki Oydan ikki baravar uzoq masofani bosib ötganidan beri diqqat bilan kuzatilmoqda. Ma’lum bölişiça, u Quyoş atrofida aylanar ekan, sayyora orbitasini har tört yilda ikki marta kesib ötadi. Uning Yerga navbatdagi yaqinlaşişi 2028 yil dekabrida kutilmoqda, ammo bu heç qanday xavf tuğdirmaydi — u ança uzoq masofadan ötadi.
Olimlarni 2032 yilda 2024 YR4 bilan «uçraşuv» ança xavotirga solmoqda. Dastlabki hisob-kitoblar hatto 2032 yil 22 dekabrda uning Yerga ta’sir qiliş xavfini körsatgan edi. Asteroidning trayektoriyasi keyinçalik aniqlaştirilgan va hozirda Oyga zarba beriş ehtimoli ança yuqori ekanligiga işoniladi. Bir qaraşda, bu yengillikdek tuyuladi, ammo yaqinda NASA mutaxassislari bu ham jiddiy oqibatlarga olib kelişi mumkinligini bildirdi. Los-Alamos milliy laboratoriyasi va boşqa Amerika ilmiy taşkilotlari hamkasblari bilan birgalikda ular uşbu mavzu böyiça hisob-kitoblarni olib bordi hamda ularni arXiv.org preprintlar serverida mavjud bölgan maqolada taqdim etdi.
Tadqiqotçilarning tuşuntirişiça, bunday samoviy jismning Oy yuzasiga ta’siri kosmosga katta miqdordagi bölaklarni uçiradi, ularning bir qismi bir neça kun içida Yerga yaqinlaşişi mumkin. Hisob-kitoblarga köra, bu Yerga yaqin sun’iy yöldoşlar va kosmik kemalarning, eng muhimi, boşqariladigan orbital stansiyalarning yöq qilinişi xavfini taxminan ming barobar oşiradi.
Şu sababli, muhandislar 2024 YR4'ni çuqur örganişni taklif qildi. Qolaversa, uni yöq qiliş yaxşiroq, degan fikrni bildirdi. Olimlarning fikriça, razvedka missiyasi uçun maxsus zondni yaratiş va uni 2028 yilda jönatiş eng maqbul variantdir. Şuningdek, ular sayyoralararo fazoda faoliyat yuritayotgan, hozirda xavfliroq bölgan Apofisga uçayotgan OSIRIS-APEX kabi yoki xuddi şu nomdagi samoviy jismni örganiş uçun möljallangan "Psixeya" zondidan foydalaniş imkoniyatini ham körib çiqdi. Oxir-oqibat, ular qayta yönaltiriş amaliy natija bermaydi degan xulosaga keldi — zond yangi, rejadan taşqari missiya uçun yetarli yonilğiga ega bölmasligi mumkin.
Qanday bölmasin, 2024 YR4'ni örganiş birinçi navbatda uning ölçamini, massasini va tuzilişini aniqlaş uçun zarur deb hisoblanadi, bu ikkinçi savol uçun muhim: uning Oyga tuşişini qanday oldini oliş kerak. Ikkita variant bor: asteroidni xavfli trayektoriyasidan çalğitiş uçun urib yuboriş yoki yadro portlaşi bilan uni butunlay yöq qiliş. Birinçi usul 2022 yilda DART missiyasi davomida muvaffaqiyatli sinovdan ötkazildi — zond 170 metrlik Dimorf asteroidi bilan ataylab töqnaşib ketdi va bu ajoyib natijalarni berdi: uzun vayronalar izi yaratildi va osmon jismi hatto şaklini özgartirdi.
