Швейцарияда Ernst & Young аудиторлари Zeromax компаниясига “тоза” дея аудит хулосасини бергани бўйича суд жараёнлари кетмоқда. Бу ҳақда Financial Times суриштирувида сўз боради.
Ernst & Young – консалтинг ва аудиторлик хизматлари бўйича дунёдаги энг нуфузли “катта тўртлик” компанияларидан бири. Компаниянинг Швейцариядаги бўлинмаси Zeromax конгломератининг 2005, 2006 ва 2007 йиллардаги молиявий ҳисоботларига “тоза” (clean bill of health) аудит хулосасини берган.
Бироқ, FT қўлга киритган маълумотлар бу хулосаларни шубҳа остига олиш учун асослар борлигини кўрсатади.
Хусусан, миллионлаб долларлик заргарлик буюмлари харидлари ва шубҳали офшор компанияларга ҳайдалган пуллар аудиторлар учун жиддий сигнал бўла олмагани айтилмоқда.
Банкротликка учраган компания кредиторлари суд орқали аудиторлардан етказилган зарарни қоплашни талаб қилмоқда.
Zeromax бизнес империяси
Zeromax 1999 йилда АҚШнинг Делавер штатида рўйхатга олинган. Компания 2005 йилда доимий манзилини Швейцариянинг Цуг кантонига кўчирган ва буни Ўзбекистонга инвестиция киритиш мақсади билан изоҳлаган.
Дарҳақиқат, ўша йилдан бошлаб Zeromax Ўзбекистонда бизнес империяга айлана бошлаган: конгломерат тўқимачиликдан тортиб табиий газ саноатигача бўлган ўндан ортиқ тармоқларда активларни қўлга киритиб, мамлакатдаги энг йирик иш берувчи даражасига чиққан. Муайян даврда Ўзбекистон ЯИМнинг 10 фоизгача бўлган қисми биргина шу Zeromax тизимига тўғри келган.
Бизнес империя 2010 йилда, Ўзбекистондаги олий ҳокимият ичида юз берган ички курашлар фонида фаолиятини тўхтатган, мол-мулки давлат фойдасига мусодара қилинган ва ҳисоб рақамлари музлатилганди. Компанияни бошқарган, халқ орасида Одилбой номи билан машҳур бўлган Миродил Жалолов эса ўша йилнинг сентябрь ойида қамоққа олинганди.
Маълумотларга кўра, Zeromax тугатилганида унинг зиммасидаги қарз 6,1 млрд доллардан ортиқ бўлган. 6,1 млрд долларлик қарз билан таназзулга учраш – Швейцария тарихидаги иккинчи энг йирик банкротлик ҳолати демакдир.
1 млрд долларлик даъво
Financial Times ишга алоқадор ўнлаб ҳужжатлар, жумладан полиция хулосалари, корпоратив банк маълумотномалари, хизмат ёзишмалари, квитанциялар ва айни пайтда давом этаётган суд жараёнларидаги даъволар билан танишган. Бу маълумотлардан кўринишича, Ernst & Young'нинг Швейцариядаги бўлинмаси Zeromax'нинг 2005, 2006 ва 2007 йиллардаги молиявий ҳисоботларини “тоза” дея баҳолаган.
