Юрист, блогер Хушнудбек Худойбердиев ўзининг Фейсбукдаги саҳифасида 1 август куни бўлиб ўтадиган тест синовларини бирмунча адолатли ўтказиш учун ўз таклифини ўртага ташлади.
ОТМларга киришдаги тест синовларида адолатни, ҳаққонийликни таъминлаш ҳақида кўп ва хўб гапирилади. Бу масала нафақат бугуннинг масаласи, балки бу миллат, юрт келажаги билан ҳам чамбарчас боғлиқ.
1 августдаги тестлар муҳокамасидаги доимий бир савол бор: “Нима қилса, тестларда бутунлай ҳақонийликни таъминлаш мумкин?”. Бу саволга ҳамма ўз дунёқараши, тажрибасидан келиб чиқиб фикр, таклиф айтишга ҳаракат қилади. Ҳозирги постимда мен ҳам ўзимнинг кичик таклифимни айтмоқчиман.
Аввало бир нарсани келишиб олайлик. Ушбу мавзу бўйича энг оддий ҳақиқатлар борки, уларни тан олмасдан туриб, фикр юритиш ножоиз.
Биринчидан, имтиҳонларда 100% адолатни таъминлаш қийин, балки имконсиз ҳамдир. Бу кўп факторларга боғлиқ. Масалан, илмсиз бирор абитуриент таваккалига ҳамма саволга бир хил ҳарфли вариантни белгилаб чиқсаю, омади келиб ўқишга кирса, аслида бу ҳам том маънода адолатсизлик.
Иккинчидан, кириш жараёнларидаги адолатни битта таклиф билан ёки битта ислоҳот билан таъминлаб бўлмайди. Бунинг учун комплекс чора-тадбирлар зарур. Бундай деяётганимнинг боиси, ҳукумат томонидан айрим янгиликлар қилинган пайти баъзи инсонлар “бу билан ғирромлик бутунлай йўқолмайди-ку, шу ҳам янгилик бўлдими” дея асоссиз эътироз билдиришади. Худдики биттагина қарор қабул қилинсаю, шу қарор билан 100% ҳаммаси яхши бўлиб кетса, деб умид қилишади. Бундай бўлмайди. Буни тўғри қабул қилиш керак.
Энди таклифимга келсам. Аслида қуйида ёзилганлар янгилик эмас. Ўзим ўйлаб топганим йўқ. Шунчаки қоғозда бор, аммо амал қилинмайдиган бир қоида ҳақида.
Қонуний асос
Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 20 июндаги 393-сонли қарори билан тасдиқланган Низомда ҳам, бунгача амалда бўлган Низомларда ҳам бир қоида бор. Яъни агар абитуриент тест синовларига ўзи билан шпаргалка, телефон, калькулятор ва ҳ.к. ёрдамчи воситаларни олиб киришга уринса, ўша абитуриент тест синовларидан четлатилади, имтиҳонга киритилмайди.
Тасаввур қиляпсизми, ҳали абитуриент ўша воситалардан фойдалангани йўқ, ҳали ичкарига киргани йўқ, шунчаки олиб киришга уринди холос. Лекин шундай бўлсада амалдаги қонунчилик бўйича бундай нопок йўлга уринган абитуриент тестдан четлатилиши керак.
Бизда ҳолат қанақа?
