Бозорни қандай баҳолаш, инвесторларни топиш ва мушкул вазиятларга тайёргарлик кўриш керак? Бу саволларга жавоб исталган стартап асосчисига қўл келиши аниқ.
Стартапларни қандай қилиб тўғри ишга тушириш ва ривожлантириб бориш ҳақида жуда кўп китоблар ёзилган. Бу китобларда “қандай тўғри қилиш керак” мавзусидаги мураккаб бўлмаган, мушкул ёки жуда ҳам “ноёб” вариантлар келтирилади. Шу билан бирга, аввалдан ғалабага элтувчи ва жуда аниқ йўриқномалар ҳеч қаерда йўқдир. Исталган муваффақиятли лойиҳа ёки компания бошқалардан фарқли бўлган “ўзининг ҳаёти” билан яшайди. Омадсизлик тарихи эса бир-бирига жуда ўхшаш.
Қуйида келтириладиган маслаҳатларнинг аксарияти таниш бўлиб кўриниши мумкин, бироқ агарда бу матн ҳеч бўлмаса 2-3 инсонга оддий хатоларни қилмасликка ёрдам берса, демак вақтимиз ва сизнинг вақтингизни бекорга сарфламаган бўламиз.
Қийинчиликларга тайёргарлик кўринг
Илк стартапи ҳақида ўйлаётганларга шуни айтмоқчимизки, сиз бу қарор билан ўзингизни, кўп ҳолатларда эса яқинларингизни ҳам, бир неча йиллик ҳам моддий, ҳам руҳий қийинчиликларга дучор қиласиз: тартибсиз иш куни, кичик маош, доимий стресс ва ноаниқлик ҳисси. Албатта, омон қолганларни финалда ажойиб ғалаба кутмоқда. Балки, айнан шунинг учун ҳам бу ўйинни ўйнаб кўрган маъқулдир. Бироқ, бу соҳага кирган одам шуни тушуниши керак-ки, ўзгалар томонидан аниқ белгилаб берилган қоидаларга кўр-кўрона риоя этиш муваффақиятни кафолатламайди. Бажармаслик эса, катта эҳтимол билан, муваффақиятсизлик ва афсусларга олиб келади.
Муаммони аниқлаштириб олинг
Коднинг биринчи қаторини ёзишдан ёки илк прототипни яратишдан аввал бир нарсани аниқлаштириб олинг – сиз бўлажак фойдаланувчи ёки мижознинг ҳаётини айнан нима билан енгиллаштирмоқчисиз. “Сизнинг маҳсулотингиз нима беради”, деган саволга жавобни бир гап билан билдира олинг. Агарда бундай жавоб қисқача кўринишга келмаётган, кўплаб ҳозирги нусхалар тилга олинган ҳолда таъриф беришга мажбур бўлаётган бўлсангиз, ўтиринг ва ўйлаб кўринг – балки, эътиборни анча қисқартириш керакдир.
Бозорни баҳоланг
Сиз маҳсулотни айнан кимларга мўлжаллаганингиз, бу аудитория нақадар катта экани ва уни қаердан топиш мумкинлигини тушуниш муҳим. Таҳлилларни ўқиб кўринг, статистика ва соҳангиз бўйича маркетинг тадқиқотларини ўрганинг. Шуни эътиборга олингки, бозорнинг 100 фоизига даъвогарлик қилиш жиддий нарса эмас. Ҳаттоки 20 фоизи ҳам жуда кўпдир. Айтайлик, 5 йилдан сўнг 2 фоиз билан бошланг. Катта эҳтимол билан, шунча фоизни қўлга кирита олмайсиз, бироқ бундай прогноз сизнинг тахминингизга ҳеч бўлмаса реал кўриниш беради.
