1963 йилда бутун Америка диққатини икки ўқувчининг тажрибаси тортди. Улар узоқ вақт давомидаги уйқусизлик инсоннинг когнитив қобилиятларига қандай таъсир қилишини текширишга қарор қилдилар. Натижада, кўнгилли бўлишга рози бўлган ўсмирлардан бири 264 соат давомида ухламади ва Ҳонолулудан бўлган дижейнинг 260 соатлик рекордини янгилади.
Тажриба 1963 йилнинг декабрь ойи охирида бошланди. Икки ўсмир ақл бовар қилмайдиган ишни қилишни хоҳлади ва якунда улар тананинг уйқусиз ҳолдаги аҳволига эътибор қаратдилар. Улар нафақат уйқусизлик бўйича жаҳон рекордини янгиламоқчи бўлишди, балки паранормал қобилиятларга таъсирни ўрганишга интилишди. Ўқувчиларда бундай кенг кўламли тадқиқотлар учун етарлича малака бўлмаган учун, улар уйқу етишмаслигининг когнитив қобилиятлар ва баскетболдаги кўникмаларга таъсирини ўрганишга қарор қилишди.
Икки ўсмирдан қайси бири кўнгилли бўлишини аниқлаш учун, дўстлар шунчаки танга ташлашди ва танлов 17 ёшли Рэнди Гарднерга тушди. Унинг жамоадоши Брюс Маккалистер ҳам ухламаслиги лозим эди, сабаби у дўсти ҳолатини кузатиб борди. Сўнггисининг таъкидлашича, уч уйқусиз кечадан сўнг, у деворга эслатмаларни ёзишга уринаётган пайтда ўзига келган. Натижада дўстлар уларга ёрдамчи керак, деган қарорга келишди, шунинг учун дўстлари Жо Марчианони ишга жалб қилишди, кейинчалик эса уларнинг сафига уйқуни ўрганиш билан шуғулланувчи, Стэнфорд профессори Уильям Демент ҳам қўшилди.
Ўшанда олим уйқу бўйича илк тадқиқотчилардан бири эди ва газетада ўсмирлар ҳақида эшитиб, дарҳол ёрдамга келди. Рэндининг ота-онаси ўғлининг аҳволидан ташвишга тушганлари учун ёрдам беришга қарор қилди, сабаби ўшанда уйқусизликнинг ўлимга олиб келиши мумкинлиги ҳақида ҳали ҳеч нарса маълум эмас эди. Шуниси эътиборга лойиқ-ки, ўсмирнинг уйқусизлиги ҳеч қандай рағбатлантирилмаган ва қандайдир дори-дармонларни ишлатиш эҳтимоли ҳатто муҳокама қилинмаган, аммо баъзан ўсмир бироз кола ичган.
Уйқусизликнинг одам имкониятларига таъсирини текшириш учун Рэндидан вақти-вақти билан таъм ва ҳидни фарқлаш, шунингдек, баскетбол ўйнаш қобилиятларини кўрсатиб беришни сўрашган. Ўсмир ухламасликка уринган ҳолда майдончада узоқ вақт қолган, шунинг учун машғулотлар туфайли унинг маҳорати сезиларли даражада яхшиланди. Рэнди баскетбол ёки боулингни кўп ўйнарди, чунки фақатгина ҳаракат унга ухламасликка ёрдам берди.
