Чиқиндилар ва автотураргоҳлар билан боғлиқ муаммолар бўйича катта жарималар жорий қилинади

Тошкент шаҳри ҳудудида чиқиндиларни кўчага олиб чиқиб ташлаган ва автомобилларини тақиқланган жойларга қўйган кишиларга нисбатан катта миқдордаги жарима киритиш таклиф қилинди. KUN.UZ мухбири Халқаро Пресс-клубнинг пойтахтни ривожлантиришга доир сессияси давомида Тошкент шаҳар ҳокими, Жамоатчилик кенгаши раиси, Халқаро Пресс-клуб бошловчиси ва "Махсустранс" вакили томонидан билдирилган фикрларга асосланиб, шу ҳақида хабар берди.

"Махсустранс" вакили берган маълумотларга кўра, Тошкент шаҳридан йиғиладиган чиқиндилар 1 йилда 600 минг тоннани ташкил қилса, шундан 75 фоизи - аҳолидан, 25 фоизи ташкилот ва корхоналардан чиқаётган чиқиндилардир.

"Бугунга кунда Осиё тараққиёт банки 69 миллион доллар пул ажратган. Биринчи тендерларни ўтказиб, контейнерлар олиб келдик. Иккинчисида 182 та чиқиндилар ташувчи автомобиллар харид қилдик. Буларни олиб келиб шаҳарни тозалаймиз, лекин бу ерда катта муаммо бор. Масалан, шоҳ кўчалар юзида жойлашган хонадонларга ҳафтада икки марта чиқинди йиғувчи машина боради. Бироқ минг афсуски, ҳар куни битта бўлса-да пакет кўчага олиб чиқиб қўйишади. Ишчиларимиз йиғиб кетишади, кетидан яна бошқа пакетлар олиб чиқиб қўйилаверади", - дейди мутахассис.

Халқаро Пресс-клуб бошловчиси Шерзодхон Қудратхўжаев жойларда тез-тез учрайдиган бундай ҳолатларга нисбатан ўз фикрини билдирди:

"Одамлар баъзан пул тўлаб, спорт билан шуғулланади. Эрталаб туриб югуради, машқлар бажаради. Ҳозир биз билдикки, жамиятда инсон қанча кўп пиёда юрса, шунча ўзига фойда экан. Шундай экан, одамларнинг халталарга солинган чиқиндиларни ножоиз жойларга ташлаб кетишларини кўриб ҳайрон қоласан киши. Ҳар бир даҳада, махсус ҳудудларда озода қилиб қўйилган чиқиндихоналар мавжуд. Одамлар чиқиндиларини шу ергача олиб боришлари учун қандай йўл тутиш керак экан?"

Бу саволга жавобан аҳолининг экологик онгини ўзгартириш кераклиги таъкидланди. Шу ўринда Германия, Япония ва Жанубий Корея каби давлатлар тажрибаси тилга олинди. Маълум бўлишича, бу мамлакатларда чиқиндиларни ўз жойига ташлаш кераклиги болалар боғчасидан бошлаб ўргатилар экан. Масалан, Германияда болаларга уч хил рангли қути қўйиб, қайси бирига нима ташлаш кераклиги ўргатилади.

"Биз бугун болаларга юксак материялар ҳақида гапирамиз, лекин оддий нарсалар ўргатилмайди. Бироқ Япония ва Корея Республикаси боғчаларида мана шу оддий, лекин ҳаётий билимлар ўргатилади", - дейди Қудратхўжаев.

Жамоатчилик кенгаши раиси Ҳикмат Абдураҳмонов бундай ҳолатларга нисбатан катта жарималар солиш таклифини билдирди.

Тадбирда таъкидланришича, Президентнинг 2916-сонли қарорига мувофиқ, Экология давлат қўмитаси қошида чиқиндилар бўйича инспекция очилган. Ҳозирда шу ерда жарималар механизмини ишлаб чиқилмоқда.

Бундан ташқари, сессияда пойтахтдаги автотураргоҳлар билан боғлиқ муаммоларга ҳам алоҳида эътибор қаратилди. Берилган маълумотларга кўра, бу йўналишда ҳам хориж тажрибаси ўрганилмоқда. Хориж тажрибаси асосида автотураргоҳлар фаолиятини автоматлаштириш режалаштирилмоқда. Бу бўйича биринчи лойиҳани аэропортда амалга ошириш кўзда тутилган.

Сессияда маълум қилинишича, Тошкент шаҳридаги автотураргоҳлардан бир ойда 150 миллион сўм пул тушуми тушади. Бу кам, агар шу тураргоҳлар фаолияти автоматлаштирилса, электрон тартибда пластикда уриладиган бўлса, тушадиган тушум тўғридан-тўғри бюджетга бориб тушади.

Автотураргоҳларни замонавий, кўп қаватли қилиб қурилгандагина масала ечими топилиши таъкидланди. Мутахассислар бу бўйича ишлар бошлангани қайд этишди.

Тошкент шаҳар ҳокими фикрни давом эттирган ҳолда шаҳарсозликда қайси соҳа оқсаётган бўлса, ўшанга аҳамият берилмаган бўлиши, яъни солиқ ислоҳоти амалга оширилмаган бўлишига диққатни қаратди ва вазиятга изоҳ берди.

"Масалан, ТСЖларда хизмат кўрсатиш 300 сўм дейлик, нархи арзон бўлгани учун уларнинг сифати паст. Автотураргоҳларни назарда тутадиган бўлсак, уларда давлатга ундириладиган солиқлар миқдори ҳаддан ташқари юқори, яъни инвестор ташқаридан келиб, автотураргоҳга пул тикиб уни кўп қаватли, Европа стандартларига мос равишда замонавийлаштирса, у ердан тўланадиган солиқ тиккан пулига, инвестиция қилинган пулга тўғри келмайди. Шунинг ҳисобига автотураргоҳлар фаолиятини яхшилаш ва ташқаридан инвесторларни жалб қилиш учун албатта уларга тўланадиган солиқларни қайта кўриб чиқиш керак. Керак бўлса, сармоячиларга 5-10 йиллик солиқ чегирмалари, имтиёзлар берилиши керак. Агар солиқ тизимини тўғирламасак, ҳар қанча уринмайлик, кўп қаватли ва замонавий тураргоҳлар бўлмайди. Буни очиқ айтиш керак. Давлат мажбурлаб, ўзини бюджетидан қилиши мумкин, лекин кейин яна ўша эски, қаровсиз аҳволга қайтилади", - деди Жаҳонгир Ортиқхўжаев.

Жамоатчилик кенгаши раиси Ҳикмат Абдураҳмонов буларнинг барини хусусий секторга ўтказишни таклиф қилди.

"Сабаби давлат, ҳокимликларнинг иши шусиз ҳам кўп. Солиқ тушумини назорат қилиб чарчаб кетамиз. Ундан кўра ҳисоб-китоблар бўйича электрон технологияларни ишга тушириш керак. Пул топиш имкони бор жойда хусусий сектор бундай ишларга бажонидил киришади. Эртага буни нафақат тезда ишга тушириш, балки бу тизимни тўғри ва сифатли бошқариб, давлатга керакли ижара пулини унумли ишлатиш имкони пайдо бўлади", - дейди Абдураҳмонов.

Жамоатчилик кенгаши раиси аэропорт автотураргоҳларида муаммо бўлмаслиги учун унинг иккинчи қаватини очишни таклиф қилди. Машиналар хориж давлатларидек йўловчини иккинчи қаватга ташлаб ортига қайтади, шунда автотураргоҳлардаги тирбандлик муаммолари бартараф этилади. "Автотураргоҳ майдонини кенгайтиргандан кўра, аэропортнинг иккинчи қаватини очган маъқул, менимча", - дейди у.

Шу ўринда Қудратхўжаев масаланинг иккинчи томонига эътибор қаратди.

"Бизга хос "касаллик" бор. Иккинчи қаватга рухсат берилса, ўша ёққа машинани олиб чиқиб қўйиб кетамиз. Автомобиль ойналарини қорайтиришнинг ҳам худди шундай номувофиқ томони борки, баъзилар буни суиистеъмол қилиб, қоидаларни буза бошлашади. Бугунги кунда барча ҳайдовчилар малакасини, маданиятини ошириш керак. Аввал маданиятни ошириб, кейин аэропортнинг иккинчи қавати очилса, яхшироқ", - дея фикр билдирди у.

Тошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаев бу масалага ўз фикрини баён этди:

"Аслида солиқчилик тизимимизни тартибга солсак, солиқдан эмас, унга тортиладиган жазодан кўпроқ пул ундирилади, яъни автомобилни белгиланган жойга қўймаганлик учун давлат унинг жаримасидан кўпроқ фойда топади. Шунинг учун автотураргоҳларнинг салоҳиятини ошириб, жаримадан кўпроқ пул ундириш имкониятига эга бўламиз", - дея таъкидлади у.