Кun.uz муштарийси, тадбиркор Шукурулла Файзуллаев янги солиқ тизими ҳақидаги фикр-мулоҳазалари билан ўртоқлашди. Қуйида унинг мақоласини эътиборингизга ҳавола қиламиз.
Ўзбекистон иқтисодиётида янги солиқ тизими жорий этилганига ҳам мана салкам икки ой бўлди. Кимдир: «Хулоса қилишга ҳали эрта, лоақал биринчи чорак тугасин», дейиши мумкин. Лекин хулосаларни қанчалик тез қилсак, йўл қўйилган хатоларни қанчалик тез тузатсак, ўзимизга шунча яхши бўлади.
Қуйида мен фақат ўз тадбиркорлик тажрибамдан келиб чиқиб, айрим фикрларни айтиб ўтмоқчиман.
Янги солиқ концепциясининг асосий принципларидан бири — тадбиркорларга тенг шароитлар яратиш, ўша даврда мавжуд бўлган параллел солиқ тизимларини умумийлаштириш, турли имтиёзларни бекор қилиш, ҳамма учун бир хил бўлган шароитда эркин рақобатни ривожлантириш эди. Лекин амалда қандай бўлмоқда? Ҳали янги солиқ тизими киритилмасданоқ 8 турдаги маҳсулотлар, шу жумладан иқтисодиётда алоҳида муҳим ўрин тутган шакар ишлаб чиқарувчилар қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС) тўлашдан озод қилинди. Кўп ўтмай бу рўйхатга сут ва сут маҳсулотлари ҳам киритилди. Бу рўйхатни янада кенгайтириш ҳақида таклифлар берилди. Демак, ҚҚС тўловчиси бўлган тадбиркор ўз фаолиятида ушбу маҳсулотлардан фойдаланаётган бўлса, ҚҚСдан озод этилган хомашё ҳисобига ўзи тўлайдиган ҚҚС миқдори ошиб кетди. Яъни, ҚҚСдан озод этилган корхона ўрнига ҚҚСни унинг маҳсулотидан фойдаланган бошқа бир тадбиркор тўлашига тўғри келди.
Бундан ташқари, Ўзбекистонда, янглишмасам 14та эркин иқтисодий зона ташкил қилинганки, у ердаги корхона ва ташкилотлар бир қатор солиқ ва божхона тўловлари бўйича имтиёзларга эга. Булар ҳам иқтисодиётга таъсир қилмасдан қолмайди.
Ўйлашимча, ҳамма учун тенг шароитлар принципи бузиляпти, бундай ҳолат кўпчилик тадбиркорларга қийинчилик туғдирмоқда, солиқ босими ортишига олиб келмоқда.
Кun.uz сайтида Давлат солиқ қўмитаси раисининг биринчи ўринбосари Мубин Мирзаевнинг «1 июлга қадар имтиёзлар бекор қилинади», деган сарлавҳа билан берилган интервьюсини ўқидим. 1 июлдан имтиёзлар бекор қилинишига очиғи ишонмадим. Бекор қилинади ҳам дейлик, нега уларни дарҳол, янги солиқ тизими киритилаётгандаёқ бекор қилмадик? Аксинча, янги имтиёзларни киритдик? Нега бундай қўшимчалар ва ўзгаришлар рўй бермоқда, нега ҳуқуқий майдонда «тебраниш» мавжуд?
Фикримча, янги солиқ тизими мустаҳкам ҳуқуқий база асосига қурилиши, янги Солиқ кодекси ва янги Фуқаролик кодекси қабул қилинганидан сўнг амалга киритилиши керак эди. Турли имтиёзлар турли сабаблар билан киритилган, бир қарашда ҳаммасида мантиқ бор. Лекин, фикримча, улардан дарҳол воз кечмасак миллий иқтисодиётимиз ривожланиши қийинлашади.
