19 март куни Қозоғистон президенти Нурсултон Назарбоев жонли эфирда мамлакат аҳолисига мурожаат қилиб, истеъфога чиқишини эълон қилди. Қозоғистонни қарийб 30 йил бошқарган Назарбоевнинг кетгани кўпчилик учун кутилмаган ҳол бўлди. Бироқ Қозоғистондаги сиёсий жараёнларни синчковлик билан кузатиб борганлар охирги йиллардаги ўзгаришлар сабаб Назарбоевнинг истеъфосини тахмин қилишлари мумкин эди.
Назарбоев Хавфсизлик кенгашининг қонуний бутун умрлик раҳбарига айланиши, февралда бош вазирнинг ўзгариши аслида истеъфонинг анонси бўлгандек гўё. Тўғри, Назарбоев президентликдан кетди, лекин бошқарувдан ҳам кетдими? Унчалик узоққа эмас.
Назарбоев Хавфсизлик кенгаши раҳбари лавозимида қолди. Бу лавозимда бутун умр қолиши ҳам мумкин. Эндиликда Биринчи президент деб аталувчи Назарбоев кенгаш раҳбарлигида қолишига икки оғиз гап билан таъриф берди: “Сизлар билан қоламан”.
Қозоғистонлик сиёсатчи Дўсим Сатпаевнинг фикрича, Назарбоев мамлакат сиёсатидаги назоратни сақлаб қолади. У Назарбоевнинг кетиши кутилган ҳолат бўлганини таъкидлади. Эксперт Назарбоев администрацияси февралдаёқ истеъфо учун ҳаракатни бошлаганини эслатди. “Ўша вақтдан истеъфо ҳақида гапириш мумкин эди”, — дейди Сатпаев. Унинг таъкидлашича, Назарбоев 2010 йилда ўзининг миллат етакчиси — Элбоши номини қонунийлаштириб, бугунги воқеаларга тайёргарликни бошлаб юборган.
Қозоғистонда президентлик сайловлари 2020 йилда бўлиши мўлжалланган. Унгача мамлакатни Сенат раиси Қосим-Жўмарт Тўқаев бошқаради. У бугун мамлакат президенти сифатида ишга киришди. Бироқ Тўқаев Назарбоевнинг ўринбосари дегани эмас. У шунчаки конституцияга кўра, сайловгача мамлакатни бошқараётган бўлиши катта эҳтимол (дарвоқе, Тўқаев ўз вақтида бош вазир вазифасини бажарувчи бўлиб ҳам ишлаган). Сатпаев сайловлар қизиқарли кечишини айтди: “Сайловлар қизиқарли кечади. Ҳақиқий ўринбосарлар ўшанда кўринади. Ким сайловларда қатнашиши, ким унда қатнашмаслигини яқин орада билиб оламиз”, — дейди эксперт.
Назарбоев кетгач, Хавфсизлик кенгаши ҳақида кўп гапирилмоқда. У охирги йилларда кенгашнинг ваколатларини кенгайтирди. Бугун кенгаш мамлакат сиёсатида ҳал қилувчи ташкилот даражасига кўтарилган. Шу сабаб Назарбоевнинг кенгаш раҳбарлигида қолиши кўп нарсани англатади.
