Гаджетларнинг кичик болалар ва ўсмирлар учун салбий таъсири шу даражада батафсил ҳужжатлаштирилганки, технологиялардан воз кечиш тарбиянинг асосий мақсадларидан бирига айланиб улгурди. Бироқ янги тадқиқот электрон қурилмалар экрани олдида ўтказилган вақт боланинг руҳий саломатлигига таъсир қилиши борасидаги масалани илгари сурмоқда. Яна бир тадқиқотга кўра, болага гаджетлардан фойдаланишни ман этиш аслида ёқимсиз оқибатларга эга бўлиши мумкин.
Ўсмирлар ижтимоий тармоқлар ва видеоўйинларга кўп вақт сарфлашлари борасида ҳеч қандай шубҳа йўқ. Америка педиатрия академияси ҳисоб-китобларига кўра, бола электрон қурилмаларга кунига ўртача етти соат сарфлайди. Болаларнинг ўзи вазият назоратдан чиқиб кетганини тан олишмоқда: 13 ёшдан 17 ёшгача бўлган ўсмирларнинг 54 фоизи телефон олдида кўп вақт сарфлашини ва 52 фоизи бу вазиятни тўғрилашга ҳаракат қилганини айтишган.
Гаджетларга тобелик жамиятда кенг тарқалди. Ўтган йили ўтказилган тадқиқот натижаларига кўра, ҳатто қишлоқларда яшайдиган мактаб ўқувчилари ҳам вақтларини очиқ ҳаводагига қараганда телефон билан кўпроқ ўтказишади. Америка педиатрия академияси 18 ойдан кичик бўлган болаларга телефон бермаслик, 18 ойдан 24 ойгача ёшдаги болаларга мульфильм томоша қилиш вақтини чеклаш, икки ёшдан беш ёшгача болаларга электроникадан кунига бир соат фойдаланишга рухсат беришни тавсия этишмоқда. Бироқ бу ишлайдиган ота-оналар учун уйда смартфон, планшет ёки телевизор умуман бўлмаслиги кераклигини англатади.
Соғлиққа таъсири қандай?
Кўп вақтни экран олдида ўтказиш руҳий ва жисмоний саломатлик учун келтирадиган хатарлар билан боғлашмоқда.
- JAMA Pediatrics журналида январь ойида нашр қилинган тадқиқотда 2400 нафар болага тегишли маълумотлар тақдим этилди. Улар икки-уч ёшда гаджетлар ёнида кўп вақт ўтказиш уч ва бешда ёшдаги ривожланишнинг салбий кўрсаткичлари билан боғлиқлигини кўрсатди.
- Кунига уч соат вақтни гаджетлар билан ўтказган тўққиз ва ўн ёшдаги 4495 нафар бола иштирок этган тадқиқот уларда диабет билан касалланиш, инсулинга резистентлик ва ёғ тўпламларининг пайдо бўлиши каби омилларнинг юқорилигини кўрсатган.
- Электрон қурилмалар олдида кунига икки соатдан кўп вақт ўтказиш 15-17 ёшдаги ўсмирларда суяклар мустаҳкамлигининг камайишига олиб келади.
