«Терламали Мэри» - эллик нафардан ортиқ кишига ич терламасини юқтирган, ўзи эса соғлом ҳолда қолган аёлни айнан шундай аташган. У билан юз берган вазият бирор кимса сезиларли белгиларсиз ҳам хавфли инфекция тарқатувчиси бўлиши мумкинлигини кўрсатди. Инглиз тилидаги “Терламали Мэри” (Typhoid Mary) – турдош отга айланди. Касалликларни қасддан ёки ўзи билмаган ҳолда тарқатган кишиларни шундай аташади.
Ўзининг гуноҳсизлигига кучли ишонган, бироқ мажбуран оролга сургунга юборилган ва у ерда умрининг жами 26 йилини ўтказган аёл тарихи қуйидагича.
Ҳаёт учун хавфли инфекцияга эга ошпаз
Мэри Мэллон 1869 йилда Шимолий Ирландиянинг энг қашшоқ туманларидан бирида туғилди. Тахминан 14-15 ёшларида у Америка Қўшма Штатларига кўчиб кетди. Бироз вақт ўтгач бадавлат хонадонларда ошпаз бўлиб ишлай бошлади. У таомни яхши пиширар, уй эгаларида шикоят учун ҳеч қандай сабаб йўқ эди.
1900 йилдан 1907 йилга қадар у 7 та турли оилаларда ишлаб улгурди. Кичик Мамаронек шаҳридаги икки ҳафталик фаолиятидан кейин у ерда ич терламаси билан касалланган илк беморлар пайдо бўлди. Мэри Манхэттенга кўчиб ўтди, бироқ у ишга жойлашган оила аъзоларида безгак ва қорин оғриғи бошланди, кир ювувчи аёл эса вафот этди. Кейинчалик касаллик унинг изидан юра бошлади: адвокат оиласидаги 8 кишидан 7 таси ич терлама касаллигига чалинди, кейинги уйда эса 11 кишидан 10 таси касалланди. Мэри узоқ вақт давомида беморларга ғамхўрлик қилишда ёрдам берди, бироқ унинг ўзи кўпроқ зарар келтираётгани етти ухлаб тушига ҳам кирмаганди. У яна 3 та оилани алмаштирди, уларнинг барида вазият такрорланди.
Нью-йорклик банк ходими Чарльз Уорреннинг уйига келганида Мэри ҳаётида муаммолар пайдо бўлди. Уоррен Теодор Рузвельтнинг ёзги Оқ уйига яқин бўлган Лонг-Айлендда уйни ижарага олади. У Мэрини ошпаз сифатида ўзи билан олиб кетди.
Лонг-Айленд. Теодор Рузвель уй музейи. Чарльз Уоррен унинг ёнидаги қасрни ижарага олган.
Олти нафар киши ич терламага чалиниб ётиб қолганидан кейин жамият ҳайратга тушди. Бу касаллик харобалар, қашшоқлик касаллиги ҳисобланган ва жамиятнинг юқори қатламига тегишли эмас деб саналарди. Уй эгаси ич терлама ҳақидаги хабарлар уйни яна ижарага беришига халақит қилиши мумкинлиги борасида хавотирга тушади ва касаллик сабабини аниқлаш учун санитария инспектори Жорж Соперни ёллайди.
