«Қозоғистон умумий рейс таклиф қилди, Ўзбекистон томони эса жим» – Мальдив оролларида қолган ўзбеклар
|21:08 / 12.05.202033 38612 мин
Kun.uz хориждаги ўзбекистонликлар билан онлайн интервьюларини давом эттирмоқда. Навбатдаги суҳбатимиз Мальдив оролларида қолиб кетган ватандошларимиз билан бўлиб ўтди.
Мальдив ороллари деганда кўпчилик саёҳат ва дам олиш каби мақсадда бориладиган манзилни тасаввур қилади. Бироқ бизнинг ватандошларимиз Ҳинд океанидаги бу оролларга ишлаш мақсадида боришган.
Айни пайтда оролда 20га яқин ватандошимиз чартер рейс ташкил қилинишини кутмоқда. Биз уларнинг 9 нафари билан алоқага чиқдик.
Уларнинг айтишларича, оролда озиқ-овқат захираси чекланган, шифокорлар жуда кам, маъмурият тезроқ у ердан чиқиб кетишни сўрамоқда.
Муҳаммадсодиқ Муҳаммаджонов:
– Мен Андижон шаҳриданман , дўстим эса тошкентлик. Биз ўтган йили декабрь ойида Мальдив оролларига туризм соҳасида ишлаш мақсадида келгандик.
Март ойида бошланган пандемия сабабли иш фаолиятимиз тўхтади. Ҳозир эса жиддий карантин чекловлари остида яшаяпмиз. «Жиддий» сўзини оролга кириш ва чиқиш тақиқланган, назорат эса кучлилиги, ишларимиз тўхтагани билан изоҳлаш мумкин. Ишламаётганимиз сабабли моддий жиҳатдан ҳам муаммоларга дуч келяпмиз.
Мальдивда бўлиб турган фуқароларини турли давлатлар чартер рейслар ташкиллаштириб олиб кетишмоқда.
Ҳозир оролда Ўзбекистон, Қозоғистон ва Қирғизистон фуқаролари, шунингдек, ҳиндистонликлар бор. Қозоғистон ҳам фуқароларини яқин орада қайтаришни режа қилмоқда.
Биздан ҳам қачон кетишимиз ҳақида ҳар куни сўрашяпти. Маъмурият тезроқ бизни аэропортга соғ-омон етказиб қўйиш истагида.
Бундан ташқари, мартдан бери Мальдив ороллари ёпиқлиги сабабли озиқ-овқат таъминотида ҳам муаммолар бор. Ҳозир оролларда тиббий хизмат ҳам яхши йўлга қўйилмаган. Ҳар қанақа жиддий муаммога ҳам оғриқ қолдирувчи ва шунга ўхшаш дорилар бериш имконияти бор холос.
Муҳаммадсодиқ Муҳаммаджонов ва Отабек Ҳайдаралиев
Отабек Ҳайдаралиев:
– Биз Мальдив оролларида тахминан ярим йилдан бери меҳмонхона бизнеси йўналишида ишлаймиз. Март ойидан бошлаб, барча туристлар оролларни тарк этди ва карантин бошланди. Мен ўзимиз дуч келаётган асосий муаммолар ҳақида айтмоқчиман.
Биринчидан
Мавзуга оид
, оролларда тиббий хизмат йўқ. Агар кимнингдир қўли синса, ошқозони оғриб қолса ёки ҳатто вирус аниқланса ҳам ёрдам олиш имкони чекланган. Бу ерда фақат бир нафар оилавий поликлиника врачи қолган.
Иккинчидан, орол ёпиқлиги туфайли озиқ-овқат муаммоси ҳам ёмонлашиб бормоқда. Озиқ-овқат келиши тўхтаган, бизга эса оролларда қолган маҳсулотларнигина беришмоқда.
Учинчидан, кадрлар бўлими ходимлари доимий равишда хонамизга кириб, кетиш вақти бўлганини, ватанга қайтишга тайёргарлик кўришимиз кераклигини ётиғи билан тушунтиришмоқда. Улар биздан давлатимиз билан тезроқ боғланишимизни сўрашяпти. Қанча эрта кетсак, шунча яхши. Сабаби оролдаги захиралар тугаб бормоқда.
Биз ҳатто бу ерда қанча пайт қолишга имконимиз бўлишини ҳам билмаймиз. Балки максимум 2 ҳафтага имконимиз бўлар. Кейин аҳвол ўта оғир бўлиши мумкин. Шунинг учун ҳам ёрдамга муҳтожмиз.
Ҳалима Жабборова:
– Мен Мальдив оролларига бир йил олдин меҳмонхона йўналишида ишлаш учун келганман. Салкам 2 ойдан бери уйга қайтиш учун рейс ташкил қилинишини кутяпман.
Ҳалима Жабборова
Меҳмонхона менежерлари ҳар куни биздан қачон кетишимизни сўрамоқда. Чунки орол карантинга бутунлай ёпилиши лозим. Шунинг учун оролда қолаётган ҳамма ўз давлатларига жўнатилиши керак. Шунингдек, озиқ-овқат билан ҳам муаммолар бўляпти.
Нозимахон Асророва:
– Мен Мальдив оролларидаги бошқа ҳамюртларимиздан фарқли равишда орол пойтахти – Мале шаҳрида туризм компаниясида ишлайман. Пойтахтда қолган ҳудудларга қараганда кўпроқ вирус аниқлангани учун бу ерда вазият бошқа жойларга солиштирганда оғирроқ.
Мале шаҳри ҳудуди 5 километр атрофида ва бу ерда 200 мингга яқин одам истиқомат қилади. Шунинг учун шаҳарда ижтимоий масофа сақлашнинг ўзи муаммо.
Шаҳарда карантин эълон қилинишидан олдин керакли нарсаларни сотиб олишга улгуришимиз кераклиги, кейин ташқарига чиқиш тақиқланиши ҳақида огоҳлантириш берилди.
Ҳозир ташқарига фақат онлайн тарзда рухсат олиб, сўнг чиқиш имконига эгамиз. Озиқ-овқатга онлайн тарзда буюртма беряпмиз. Интернет тўловлари эса жуда қиммат ва бу тўловлар ўз бўйнимизда.
Нозимахон Асророва
Ҳозирга қадар Филиппин, Индонезия, Миср каби давлатлар ўз фуқароларини олиб кетишди. Биз ҳам уйга қайтишдан ва карантинни уйдагилар билан ўтказишдан умидвормиз.
Ҳозирги шароитда туризм фаолияти билан шуғулланувчи ташкилотлар 4-5 ойга ёпилган. Мен ишлайдиган компания июль ойидан иш бошлашни режалаштирган. Лекин шундай бўлса-да, уйга қайтиш ва яқинларим ёнида бўлишни хоҳлайман.
Ҳозир Марказий Осиё давлатларидан Қозоғистон Мальдив оролларидаги фуқаролари учун чартер рейс ташкил қилишни режалаштирмоқда. Биз ҳам имкон қадар Ўзбекистон ҳукуматидан Мальдив оролларидаги ўзбеклар учун чартер рейс ташкил қилишни сўраймиз.
Владимир Глушаков:
– Бу менинг Мальдивга иккинчи марта келишим. Ҳозирда октябрдан бери орол ҳудудидаман ва меҳмонхона соҳасида ишлайман. Мен ишлайдиган курорт зонаси шаҳардан гидросамолёт орқали борилганда тахминан 35 минутлик йўл ҳисобланади.
Бу ерда ҳам бошқалар қайд этганидек, жиддий муаммолар юзага келмоқда. Шаҳар билан барча алоқалар узилган.
Курортга, одатда, керакли нарсалар юк кемалари орқали келтирилади. Лекин дизель ҳам тугаб бораётгани туфайли ташкилот тежамкорлик усулига ўтмоқда. Бу тизимда фақатгина оролда ҳаётни сақлаб қолиш учун муҳим бўлган нарсаларга рухсат беради. Ташкилотчилар ҳатто электр токини ҳам ўчирмоқчи.
Бундан ташқари, ижтимоий мулоқот йўқ, мен ҳам ёлғиз қолганман: ҳеч кимни кўрмайман ва ҳеч ким билан гаплашиш имконим йўқ.
Владимир Глушаков
Яна бир муаммо бу ердаги тиббий хизмат билан боғлиқ. Бир ярим ой олдин соғлиғимда муаммо пайдо бўлганди. Ҳозир ҳам оғриқ сезяпман, лекин менда ўзим турган ҳудуддан 50 дақиқа узоқликда жойлашган тиббиёт муассасасига боришга имкон йўқ.
Март ойидан карантин режими ўрнатилиши туфайли оролларга кириш ва чиқиш тақиқланган. Карантин тартиби бошида туристлар ўз уйларига қайтарилди. Ўша муддатда ким имконини қила олган бўлса, оролдан чиқиб кетган. Қолганлар эса турли чартер рейслари билан қайтишмоқда.
Ҳозир бу ерда ўзбекистонликлардан бошқа яна айрим давлат фуқаролари: Қозоғистон, Қирғизистон ва адашмасам Тожикистон фуқаролари қолган.
Биз Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги билан март ойи охирларида боғланишга ҳаракат қилиб кўрдик. Лекин уланиш имкони бўлмаяпти. Мен вазирликка 3 кун олдин ҳам тахминан 6 марта телефон қилиб кўрдим. Ороллардаги вақт билан Тошкент вақтида фарқ йўқ. Қўнғироқ ва хабарларимизга вазирликдан ҳеч ким жавоб бермаяпти.
Масалан, оролларда бўлиб турган тахминан 16 нафар ҳиндистонликлар ўз давлатидаги тегишли вазирликка паспорт маълумотлари ва бошқа тегишли фактларни юборишган. Эшитишимга қараганда, Ҳиндистон ҳам Мальдивдан олиб кетиши лозим бўлган 19 фуқаросининг рўйхатини шакллантирган.
Шундан кейин мен ҳам ўзимизнинг уй манзилимиз, паспортга тегишли маълумотлар ва телефон рақамларини кўрсатган ҳолда рўйхат шакллантириб, Ташқи ишлар вазирлигига юбордим. Бироқ юборганимиздан сўнг орадан 3 кун ўтса-да, ҳеч қанақа жавоб бўлмади. Фақатгина электрон почта орқали «Қабул қилинганини тасдиқлаш» функцияси орқали маълумотларни қайта юборганимдан сўнг хабаримиз олингани ҳақида маълум қилишди.
Бироқ бундан бошқа ҳеч нарса билолмаяпмиз. Қўнғироқларимизга ҳеч ким жавоб қайтармаяпти.
Мальдивда 2013 йилдан бери ишлаганим туфайли россиялик, украиналик ва қозоғистонликлар билан танишман. Украина фуқароларини ороллардан олиб кетди. Қозоғистон ва Қирғизистон эса, эшитишим бўйича, фуқароларини келишган ҳолда бирга олиб кетиш ва кейин уларни манзилларига тарқатишни режа қилмоқда экан. Бу ерда тахминан 30 нафар қозоғистонлик бор.
Яна эшитишимиз бўйича, Ўзбекистон ва Тожикистон фуқаролари бу рейсда олиб кетиши мўлжалланган. Чунки Мальдивда ҳар давлатнинг унча кўп бўлмаган фуқаролари бор. Рейс санасини аввал 11 май, кейинроқ 14 май куни деган тахминларни эшитдик.
Айтишларича, Қозоғистон элчихонаси бу бўйича Ўзбекистон билан боғланмоқчи экан.
Қувончбек Усмонов:
– Айтиб ўтишганидек, қозоғистонлик ва қирғизистонлик танишларимизнинг айтишига қараганда, давлатлар бирлашган рейс ташкил этишни режа қилган, лекин одамлар камлиги ёки бошқа муаммо туфайли рейс амалга оширилмаяпти.
Бу вазиятда Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги Қозоғистон ёки Қирғизистон билан боғланиб, ҳамкорлик қилиши лозим бўлмоқда.
Қувончбек Усмонов
Жобирхон Инамов:
– Қўшни давлатлик танишларимиз ўз элчихоналарига ўз вазиятлари ҳақида мурожаат юборишган ва уларга вақтида жавоб беришган. Улар бизга жавоб сифатида юборилган маълумот ва аудиоларни кўрсатишди.
Қозоғистон ва Қирғизистон чартер рейс ташкил қилиш масаласида келишишган ва бу икки давлат фуқаролари кўп бўлмагани учун Ўзбекистон фуқароларини ҳам олиб кетиш фикрини билдирган. Ҳатто Қирғизистон элчисининг Ўзбекистон элчихонаси билан ҳам бу масалада боғланишини режалаштираётгани ҳақида айтилган жавобларни танишларимиз кўрсатишди.
Жобирхон Инамов
Бизни қизиқтираётган тарафи – нега Ўзбекистон элчихонаси бошқалар билан ҳамкорлик қилиб, фуқароларини қайтаришга ҳаракат қилмаяпти?
Айни вазиятда ишлаётган компаниямиз умумий тарзда ташкил қилиниши эҳтимоли бор чартер рейсга пул тўлаб беришини айтмоқда. Шунинг учун биз Мальдивда бўлиб турган 20га яқин ўзбекистонликлар учун алоҳида самолёт жўнатилишини сўраётганимиз йўқ. Бизни умумий чартер рейс орқали Қозоғистон ёки Қирғизистон элчихонаси билан гаплашиб, шу давлатлардан бири орқали рейс уюштирилишини сўраймиз. Етиб борганимиздан кейин эса фақатгина бирор автобус орқали давлатга қайтаришса, жуда миннатдор бўлардик.
Энг оптимал вариант биз учун ҳозир шу танлов бўлиб қолмоқда. Ҳатто ўзимиз ишлайдиган компаниямиз билет пулини тўлаб беришни ҳам зиммасига олган.
Агар Ўзбекистонга қайтиб борсак, бизга нисбатан «Ўша оролларда қолавериши керак эди» қабилида муносабатда бўладиган ҳам учраши мумкин. Лекин биз оролда бир ярим ойдан бери карантиндамиз: кириш-чиқиш бутунлай тўхтаган ва ҳудудда касаллик йўқ.
Бироқ бу ерда бир ярим ойдан бери озиқ-овқат тугаб бормоқда, тиббий хизмат йўқ ҳудудда қолиш хавфли бўлиб қолмоқда.
Ҳусниддин Маҳмудов:
– Деярли 2 ойдан бери ҳеч қаерга чиқмасдан ўтирибмиз. Компаниямиз чартер рейс учун пул ажратиш ниятида бўлиб турганда мен ҳам Қозоғистон, Қирғизистон томонидан ташкил қилинадиган умумий рейсда қайтишни энг яхши вариант деб биламан.
Ҳусниддин Маҳмудов
Азизбек Уматалиев:
– Мен ҳам бошқалар фикрини маъқуллаган ҳолда умумий рейс давлат томонидан муҳокама қилиниши ва қўшни давлатлар билан қайтиш фикридаман. Фақат қўшни давлатлардан бирига қўнгандан сўнг бизга қайтиш учун битта автобус ажратилса, шунинг ўзи етарли.
Азизбек Уматалиев
Ўзбекистондаги вазиятдан тўлиқ хабаримиз бор ва давлатга моддий жиҳатдан юк бўлмоқчи эмасмиз.
Фақатгина умумий рейсга розилик берилса ёки бошқа вариантлар ҳақида ўйлаб кўрилса, яхши бўларди. Чунки бизда максимум 2-3 ҳафта вақт қолган. Ороллардаги мавжуд захира тугаса, кейин нима бўлишини тасаввур қила олмаймиз.
