Тадбиркорларга газ етказиб бериш чекланмоқда

Энергетика вазири Алишер Султонов 26 октябрь куни 2020-21 йиллар куз-қиш мавсумида аҳоли ва ижтимоий соҳа муассасалари ҳамда стратегик объектларни узлуксиз табиий газ билан таъминлаш тўғрисида вазирлик буйруғини имзолаганди. Унга мувофиқ, Тошкент шаҳрининг юқори босимли газ қувурларига уланган йирик улгуржи истеъмолчилар (вазирлик буйруғига илова қилинган рўйхат мавжуд) «саноат коллектори»га ўтказилади.

Ғишт, оҳак, гипс ва бошқа ижтимоий аҳамиятга эга бўлмаган йирик саноат корхоналарига шу йилнинг 1 ноябридан бошлаб табиий газ етказиб бериш тўхтатилади.

Шунингдек, буйруқда 54та метан газ қуйиш шохобчаларининг ҳам график асосида кунлик иш фаолияти 12 соатдан ошмаслиги таъкидланган. Яъни 54та АГТКС 3 гуруҳга бўлиниб, ҳар уч кунда бир марта 18та газ қуйиш шохобчаси суткасига 12 соатдан ишлаши белгиланганди.

Вазирлик ахборот хизмати 1 ноябрь куни тарқатган хабарга кўра, АГТКШнинг иш тартибига ҳеч қандай ўзгартириш киритилмаган, яъни буйруқда назарда тутилган ўзгариш ҳозирча ҳаётга татбиқ этилмаяпти.

«Энергетика вазирлиги 2020 йил 1 ноябрдан чекловлар жорий этилиши режалаштирилаёган автомобилларга газ қуйиш компрессор шохобчаларига (АГТКШ) газ етказиб бериш шартлари ҳозирда кўриб чиқилаётганлигини маълум қилади», — дейилади хабарда.

Тошкентдаги «Пастернак» гастробари ва «Pie Republic» кафеси асосчиси Лазиз Ғуломовнинг UzReport телеканали мухбирига маълум қилишича, рестораторлар ҳам таъминот чекланиши ҳақида огоҳлантирилмоқда. Аммо тадбиркорлар зудлик билан иш фаолиятини янги тартибга мослаштира олмайди.

«Кафе ошхонасида ишлатилаётган 1 кубометр газ учун 1000 сўм тўлаймиз. Аҳоли эса хонадонга етказиб берилаётган газ учун 300 сўм атрофида тўлов қилади. Умумий овқатланиш шохобчаси учун тўлов деярли 3 баравар қиммат қилиб белгиланган. Агар газ таъминотидан узилиб, электр энергиядан фойдалансак, харажатлар яна ошади», — деди тадбиркор.

Энергетика вазирлиги Ўзбекистонда фаолият юритаётган барча тадбиркорлик субъектлари сўнгги йилларда уларнинг муқобил ёқилғи турларига (суюлтирилган газ, кўмир ва бошқалар) босқичма-босқич ўтиш дастури амалга оширилаётганидан хабардор эканига шама қилган. Вазирлик хабарига кўра, хўжалик юритувчи субъектларнинг амалдаги шартномаларида куз-қиш даврида газ етказиб беришга чекловлар киритилиши кўзда тутилган бўлиб, шунинг учун ҳам улар муқобил ёнилғи манбаларига эга бўлишлари керак.

Вазирликнинг маълум қилишича, газ таъминоти қувватларини ошириш мақсадида газ таъминоти корхоналари томонидан мавжуд инфратузилмани модернизация қилиш бўйича фаол иш олиб бориляпти, бу эса ҳозирги вақтда истеъмолни ошириш пайтида табиий газни тенг тақсимлаш имкониятини бермайди.

«Шу муносабат билан, табиий газ тақсимотини мувозанатлаштириш бўйича вақтинчалик чоралар кўрилмоқда. Бу эса, уйлар, хонадонлар, мактаблар, болалар боғчалари ва шифохоналарни табиий газ билан барқарор таъминлаш имконини беради», — дейилида хабарда.

Вазирликнинг умумий овқатланиш шохобчаларига нисбатан бундай муносабати Алишер Султоновнинг буйруғида киритилган банд билан изоҳланади.

«Бир кун муддатда куз-қиш мавсумида табиий газ етказиб берилиши кафолатланмаган улгуржи истеъмолчилар (қолипли нон ва новвойчилик фаолияти билан шуғулланувчилар бундан мустасно) рўйхатини шакллантириб, уларни 2020 йил 1 ноябрга қадар газ тармоқларидан тўлиқ ажратиб, муқобил ёқилғидан фойдаланишга ўтказиш чоралари кўрилсин», — дейилган буйруқда.

Сенаторлар соҳадаги вазиятни кескин танқид қилиб, Сенатнинг 2019 йил 12 октябрдаги қарори билан ҳукуматга табиий газ қувурлари тизимининг ҳолати ва ушбу соҳага оид қонун ҳужжатларининг ижро этилиши юзасидан парламент сўрови юборилган эди. Негаки, бу масалада нафақат тадбиркорлар, балки истеъмолчилар ҳам норозилик билдиради.

Иқтисодчи Отабек Бакировнинг ёзишича, газ тақчиллиги ва узилишлар электр энергияси истеъмолига босим ўтказади.

«Электр бизда асосан ИЭСларда, газ ёқиб ишлаб чиқарилади. Қарабсизки, ёпиқ ҳалқа: газ дефицит, истеъмолчилар электрга ўтади, электр ҳам газдан олинади», — деган у.

Иқтисодчи жорий йил бошида энергоинқирозга ички имкониятлар билан барҳам бериб бўлмаслиги очиқ тан олиниши ҳақида ёзганди. Хусусан, Ўзбекистон энергоресурсларнинг нетто импортерига айланиши мумкин.  

Алишер Рўзиохунов