Марказий Осиё сув хавфсизлиги энергия, озиқ-овқат ва атроф-муҳит билан узвий боғлиқ бўлган дунёдаги кам сонли минтақалардан биридир. Дарёларнинг улкан тармоғи бутун минтақани кесиб ўтувчи иккита асосий сув ҳавзалари - Амударё ва Сирдарёга қуйилади. Советлар даврида юқори сув оқимига бой мамлакатлар баҳор ва ёз ойларида қуйи оқимдаги мамлакатларни суғориш учун сув билан таъминлаган. Бунинг эвазига уларга қиш ойларида иситиш ва электр энергияси учун кўмир, нефть ва газ етказиб берилган. 1960-йилларнинг бошларида бутун минтақада қишлоқ хўжалигини механизациялаш ишлари олиб борилади, бу эса интенсив суғориш тизимларига олиб келди. Суғориладиган деҳқончилик сувга жуда талабчан пахтанинг эҳтиёжларини қоплаш учун устувор аҳамият касб этади.
Марказий Осиёда сув хавфсизлиги тушунчаси минтақани юқори оқим (Қирғизистон, Тожикистон) ва қуйи оқим (Ўзбекистон, Қозоғистон, Туркманистон) ўртасида тақсимлайдиган трансчегаравий дарёларнинг кенг тармоғини бошқаришга интилиб ривожланиб келди.
Об-ҳаво ўзгариши билан Марказий Осиёда сув ресурсларини бошқариш ва хавфсизлигини таъминлаш масалалари муҳим аҳамият касб этиб келмоқда.
БМТнинг Бутунжаҳон сув ресурслари куни муносабати билан эълон қилган ҳисоботига кўра, бугунги кунда сайёрамиздаги 2 миллиард аҳоли тоза ичимлик сувидан бевосита фойдаланиш имконига эга эмас. Мутахассисларнинг таҳлилларига кўра, жаҳонда 2000 йилдан 2050 йилгача бўлган даврда сувга бўлган глобал талаб 55 фоизга ўсади. Шунингдек, ҳисоботда 2017 йилда Марказий Осиёдаги превентив дипломатия бўйича БМТ минтақавий маркази ва Аделфи университети томонидан ўтказилган тадқиқот ҳақида ҳам сўз юритилган. Унинг асосий мақсади сув ресурсларини бошқариш соҳасидаги кенг кўламли ҳамкорликнинг иқтисодий фойдасини баҳолашга қаратилган эди. Маълум бўлишича, агар минтақа давлатлари ҳамкорлик йўлини танласа, улар йилига камида 4,5 миллиард доллар тежаши мумкин.
Бутунжаҳон сув ресурслари куни муносабати билан ШҲТ бош котиби Владимир Норов «ШҲТга аъзо давлатлар сув ресурслари тақчиллиги билан боғлиқ таҳдидларнинг жиддийлигини яхши англайди» номли мақоласини эълон қилди.
«Сув ресурсларини муҳофаза қилиш масалалари ШҲТга аъзо давлатлар учун жуда долзарбдир. Ташкилотнинг улкан ҳудудида қарийб 6 миллион дарё ва кўл мавжуд, «сув миноралари» ҳисобланган тоғ тизмалари майдони тахминан 12,5 миллион квадрат километрни ташкил этади, сув ресурсларининг умумий ҳажми деярли 10 миллион куб километрга тенг. Табиат жараёнларида муҳим рол ўйнайдиган, чучук сув манбайи бўлиб хизмат қиладиган кўплаб музликлар мавжуд.
